Leki

Katalog leków Medicept pomaga szybko znaleźć konkretny preparat, między innymi leki przeciwalergiczne, antykoncepcyjne, przeciwbólowe, dermatologiczne, ginekologiczne, metaboliczne oraz stosowane w leczeniu otyłości. Po wypełnieniu formularza lekarz analizuje zgłoszenie i podejmuje decyzję medyczną. E-recepta może zostać wystawiona tylko wtedy, gdy po konsultacji jest to zasadne i bezpieczne dla pacjenta.

Rezerwacja leków może być pomocna, gdy chcesz sprawdzić dostępność preparatu i odebrać go w aptece stacjonarnej. W Polsce przez internet można kupić wyłącznie leki dostępne bez recepty. Produktów wydawanych na podstawie recepty nie kupuje się wysyłkowo – można je zamówić lub zarezerwować online, ale odbiór musi nastąpić w aptece stacjonarnej, po okazaniu ważnej recepty [5].

Do realizacji e-recepty w aptece zwykle potrzebny jest 4-cyfrowy kod dostępu i numer PESEL pacjenta albo kod QR z aplikacji mojeIKP. Pacjent może również pokazać wydruk informacyjny lub PDF z e-receptą. Standardowo e-recepta jest ważna 30 dni, ale są wyjątki: recepty na antybiotyki muszą być zrealizowane w ciągu 7 dni, a recepty na preparaty immunologiczne są ważne przez 120 dni [6].

Teleporady lekarskie to konsultacje prowadzone przez internet, telefon lub inne narzędzia zdalnego kontaktu. Są częścią cyfrowej opieki zdrowotnej i mogą być pomocne przy kontynuacji leczenia, omówieniu wyników, kontroli objawów, wyjaśnieniu wątpliwości dotyczących leków albo ocenie, czy potrzebna jest wizyta stacjonarna. Konsultacje online są dostępne także dla osób z przewlekłymi problemami zdrowotnymi, ale nie każda sytuacja nadaje się do zdalnej oceny.

Telemedycyna umożliwia szybkie porady lekarskie bez wizyty stacjonarnej, jednak nie zastępuje badania bezpośredniego, jeśli objawy są nagłe, ciężkie lub niejednoznaczne. Przy silnym bólu w klatce piersiowej, duszności, objawach udaru, omdleniu, nasilonych reakcjach alergicznych, ciężkim odwodnieniu, wysokiej gorączce u małego dziecka albo gwałtownym pogorszeniu stanu zdrowia potrzebna jest pilna pomoc medyczna.

Leki dostępne na receptę wymagają decyzji lekarza, ponieważ mogą mieć szczególne przeciwwskazania, ryzyko interakcji lub wymagać monitorowania. Leki dostępne bez recepty również mogą powodować działania niepożądane, zwłaszcza gdy są stosowane zbyt długo, w zbyt dużej dawce albo razem z innymi preparatami.

Suplementy diety nie są lekami. Ich zadaniem jest uzupełnianie diety, na przykład przy niedoborze witamin lub składników mineralnych, ale nie powinny zastępować leczenia choroby. Osobną grupą są wyroby medyczne, testy diagnostyczne, produkty do monitorowania zdrowia i sprzęt medyczny. Każda z tych kategorii ma inne zasady bezpieczeństwa i inne wymagania dotyczące informacji dla pacjenta.

W katalogu mogą pojawiać się również produkty stosowane w jamie ustnej, aerozole do gardła, preparaty do nosa, krople do oczu, preparaty na skórę, leki przeciwbólowe, środki na infekcje intymne, leki metaboliczne, hormonalne i stosowane w psychiatrii. Przy produktach stosowanych w jamie ustnej należy zwracać uwagę na wiek pacjenta, postać preparatu, ryzyko połknięcia, podrażnienie błony śluzowej i zalecenia z ulotki.

Wybór leku zależy od typu bólu głowy. Inaczej postępuje się przy napięciowym bólu głowy, inaczej przy migrenie, klasterowym bólu głowy, bólu zatokowym albo bólu wynikającym z innej choroby. NICE wskazuje, że w doraźnym leczeniu napięciowego bólu głowy można rozważyć paracetamol, aspirynę lub niesteroidowe leki przeciwzapalne, uwzględniając preferencje pacjenta, choroby współistniejące i ryzyko działań niepożądanych [7].

Leki z grupy tryptanów są stosowane w silnych napadach migreny lub wtedy, gdy leczenie nieswoiste jest niewystarczające. NICE rekomenduje w ostrym leczeniu migreny połączenie doustnego tryptanu z NLPZ albo tryptanu z paracetamolem, a u części pacjentów także leki przeciwwymiotne, nawet jeśli nudności i wymioty nie są bardzo nasilone [7]. Leki przeciwwymiotne są więc stosowane w migrenie z nudnościami, ale ich dobór wymaga oceny przeciwwskazań.

Częste stosowanie leków przeciwbólowych może prowadzić do polekowego bólu głowy. NICE zaleca zwracać uwagę na ten problem u osób, których ból głowy rozwinął się lub nasilił podczas stosowania tryptanów, opioidów, ergotaminy lub leków złożonych przez co najmniej 10 dni w miesiącu albo paracetamolu, aspiryny lub NLPZ przez co najmniej 15 dni w miesiącu przez ponad 3 miesiące [7].

Paracetamol obniża gorączkę i łagodzi ból, między innymi ból głowy, ból gardła, ból zęba oraz objawy przeziębienia i grypy [8]. Najpopularniejsze leki na przeziębienie działają objawowo: łagodzą katar, ból, gorączkę, kaszel albo zatkany nos, ale zwykle nie usuwają przyczyny infekcji wirusowej.

Dostępne leki na katar mogą zawierać ksylometazolinę lub oksymetazolinę. Substancje te zmniejszają obrzęk błony śluzowej nosa i ułatwiają oddychanie, ale powinny być stosowane krótkotrwale, zgodnie z ulotką, ze względu na ryzyko polekowego nieżytu nosa przy ich nadużywaniu [9]. Dekstrometorfan hamuje odruch kaszlu przez wpływ na ośrodek kaszlu w mózgu i jest stosowany objawowo przy suchym kaszlu [10]. Leki wykrztuśne, takie jak gwajafenezyna, rozrzedzają gęsty śluz i ułatwiają odkrztuszanie [11].

Leki można porządkować według substancji czynnej, mechanizmu działania, wskazań, narządu, którego dotyczą, dostępności na receptę lub bez recepty, a także według klasy farmakologicznej. Ten katalog ma ułatwić pacjentowi szybkie przejście do konkretnego opisu leku lub poradnika, a nie zastępować charakterystykę produktu leczniczego, ulotkę ani konsultację z lekarzem.

Leki na nadciśnienie obejmują między innymi sartany, czyli blokery receptora angiotensyny II, oraz beta-blokery. Sartany są stosowane w leczeniu nadciśnienia i innych chorób układu krążenia, a beta-blokery mogą obniżać ciśnienie i zwalniać czynność serca, ale wybór leku zależy od wskazań, chorób współistniejących i tolerancji terapii [12][13].

Cefalosporyny tradycyjnie dzieli się na generacje, najczęściej od pierwszej do piątej. Taki podział pomaga opisać zakres działania poszczególnych antybiotyków, ale nie oznacza, że lek z „nowszej” generacji zawsze będzie najlepszym wyborem w każdym zakażeniu.

W leczeniu endometriozy można stosować różne metody hormonalne. Wytyczne ESHRE wymieniają między innymi agonistów i antagonistów GnRH jako jedną z opcji rozważanych w leczeniu bólu związanego z endometriozą [14].

Praktyczne poradniki o stosowaniu leków, interakcjach, działaniach niepożądanych i sytuacjach szczególnych znajdziesz w osobnej sekcji: Poradnik leków.

1. URPL. Rejestr Produktów Leczniczych .

2. URPL. Zgłoś działanie niepożądane .

3. EMA. EudraVigilance .

4. NICE. Medicines optimisation: the safe and effective use of medicines to enable the best possible outcomes .

5. Główny Inspektorat Farmaceutyczny. Sprzedaż leków w internecie .

6. Pacjent.gov.pl. Jak długo ważna jest e-recepta .

7. NICE. Headaches in over 12s: diagnosis and management .

8. NHS. Paracetamol for adults .

9. MHRA. Nasal decongestant sprays and drops containing xylometazoline hydrochloride / oxymetazoline hydrochloride .

10. MedlinePlus. Dextromethorphan .

11. MedlinePlus. Guaifenesin .

12. NICE CKS. Hypertension: Angiotensin-II receptor blockers .

13. Mayo Clinic. Beta blockers .

14. ESHRE. Guideline: Endometriosis .