Citalopram

W produkcie Cital 20 mg substancją czynną leku jest cytalopram: jedna tabletka powlekana zawiera 20 mg cytalopramu, co odpowiada 24,98 mg bromowodorku cytalopramu. Wśród substancji pomocniczych znajdują się m.in. laktoza jednowodna, skrobia kukurydziana, celuloza mikrokrystaliczna, krospowidon, kroskarmeloza sodowa i magnezu stearynian; laktoza jednowodna występuje również w otoczce. [1]

Składnik preparatu może różnić się zależnie od producenta i konkretnej nazwy handlowej. Dlatego osoba z nietolerancją określonych substancji pomocniczych powinna sprawdzać ulotkę i ChPL produktu, który faktycznie ma być stosowany. Nie należy zakładać, że wszystkie tabletki powlekane zawierające cytalopram mają identyczny skład pomocniczy.

ChPL Cital podaje 20 mg na dobę jako dawkę stosowaną w leczeniu depresji u dorosłych, z możliwością modyfikacji przez lekarza do maksymalnie 40 mg na dobę w zależności od indywidualnej reakcji pacjenta. U osób w wieku powyżej 65 lat zalecana dawka maksymalna wynosi 20 mg na dobę; inne ograniczenia dotyczą m.in. zaburzeń czynności wątroby. Są to informacje z dokumentacji produktu, a nie zalecenie dla konkretnej osoby. Dobór dawki musi uwzględniać wskazanie, wiek, choroby współistniejące, ryzyko wydłużenia QT, inne przyjmowane leki i tolerancję terapii. [1]

W przypadku produktu Cital wskazania obejmują leczenie depresji, profilaktykę nawrotów zaburzeń depresyjnych nawracających oraz leczenie zaburzenia lękowego z napadami lęku z agorafobią lub bez agorafobii. [1] Jeżeli chcesz lepiej zrozumieć samą chorobę, możesz przeczytać informacje o depresji. Zakres wskazań dla innego produktu zawierającego cytalopram może nie być identyczny, dlatego lekarz odnosi decyzję do aktualnej dokumentacji konkretnego leku.

Przed przepisaniem leku lekarz powinien ocenić m.in. aktualne objawy, wcześniejsze rozpoznania i leczenie, historię działań niepożądanych, choroby serca, zaburzenia elektrolitowe, choroby wątroby i nerek, padaczkę, cukrzycę, możliwe epizody manii, ciążę lub karmienie piersią oraz wszystkie przyjmowane leki i suplementy. Szczególne znaczenie ma pełna lista produktów wpływających na serotoninę, rytm serca, krzepnięcie krwi oraz stężenie potasu lub magnezu. [1][2]

Jeżeli potrzebna jest ocena psychiatryczna, możliwa jest prywatna konsultacja przez usługę psychiatra online. Samo zgłoszenie chęci kontynuacji dotychczasowego leczenia nie przesądza o wystawieniu e-recepty; lekarz może potrzebować informacji o rozpoznaniu, przebiegu terapii, dokumentacji z poprzednich wizyt i aktualnie stosowanych dawkach.

Cytalopramu nie wolno stosować w przypadku nadwrażliwości na substancję czynną lub odpowiednie substancje pomocnicze danego produktu. Przeciwwskazaniem jest także stosowanie określonych inhibitorów monoaminooksydazy. Dokumentacja produktu określa wymagane odstępy czasowe pomiędzy zakończeniem stosowania inhibitorów MAO a rozpoczęciem cytalopramu oraz odwrotnie; takich zmian nie należy wykonywać samodzielnie. [1]

Leku nie należy stosować u pacjentów z rozpoznanym wydłużeniem odstępu QT lub wrodzonym zespołem długiego QT ani jednocześnie z produktami leczniczymi, które wydłużają QT. Ryzyko zaburzeń rytmu serca zwiększają m.in. hipokaliemia i hipomagnezemia. ChPL zaleca wyrównanie zaburzeń elektrolitowych przed rozpoczęciem leczenia oraz wskazuje na potrzebę oceny EKG u pacjentów ze stabilną chorobą serca przed zastosowaniem cytalopramu. [1]

Należy poinformować lekarza o padaczce, epizodach manii lub chorobie afektywnej dwubiegunowej, cukrzycy, chorobach wątroby lub nerek, skłonności do krwawień, jaskrze, chorobach serca oraz stosowaniu leków odwadniających lub innych produktów mogących prowadzić do zmniejszonego stężenia sodu, potasu albo magnezu. U pacjentów z cukrzycą stosowanie leku może wpływać na stężenie glukozy we krwi, dlatego lekarz może zdecydować o dostosowaniu dawki insuliny lub doustnych leków przeciwcukrzycowych. [1][2]

Produktu Cital nie należy stosować u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat. W ChPL zwrócono uwagę na częstsze występowanie zachowań samobójczych i wrogości u osób poniżej 18 roku życia leczonych lekami przeciwdepresyjnymi w badaniach klinicznych. Również u dorosłych ryzyko myśli i zachowań samobójczych wymaga szczególnej obserwacji, zwłaszcza na początku leczenia i po zmianach dawki; w analizach leków przeciwdepresyjnych większe ryzyko zachowań samobójczych względem placebo obserwowano u dorosłych poniżej 25 roku życia. [1]

Nagłe przerwanie stosowania leku Cital może prowadzić do objawów odstawienia. W ChPL wymieniono m.in. zawroty głowy, zaburzenia czuciowe, zaburzenia snu, pobudzenie lub lęk, nudności lub wymioty, drżenie, splątanie, pocenie się, ból głowy, biegunkę, kołatanie serca, chwiejność emocjonalną, drażliwość i zaburzenia widzenia. [1]

Jeżeli lekarz podejmie decyzję o zakończeniu terapii, dokumentacja produktu zaleca stopniowe zmniejszanie dawki przez co najmniej 1–2 tygodnie w celu ograniczenia ryzyka reakcji odstawienia. Nie jest to uniwersalny schemat dla każdego pacjenta i nie powinien być stosowany samodzielnie; tempo zmiany ustala lekarz prowadzący na podstawie przebiegu leczenia i tolerancji. [1]

Jak każdy lek, cytalopram może powodować działania niepożądane. W ChPL Cital wskazano, że działania niepożądane są najczęściej obserwowane w pierwszych 1–2 tygodniach leczenia i zwykle później słabną. Bardzo często opisywano senność, bezsenność, bóle głowy, suchość błony śluzowej jamy ustnej, nudności oraz nasilone pocenie się. [1]

Do częstych działań niepożądanych należą m.in. zmniejszenie łaknienia i zmniejszenie masy ciała, pobudzenie, zmniejszenie popędu płciowego, lęk, nerwowość, nietypowe sny, drżenie, parestezje, zawroty głowy, zaburzenia uwagi, szumy uszne, ziewanie, biegunka, wymioty, zaparcia, świąd, bóle mięśni i stawów, zaburzenia wytrysku lub impotencja oraz uczucie zmęczenia. Rzadziej lub z częstością nieznaną mogą wystąpić m.in. hiponatremia, drgawki, zespół serotoninowy, zaburzenia widzenia, wydłużenie odstępu QT, komorowe zaburzenia rytmu serca, krwotoki i reakcje nadwrażliwości. [1]

Potoczne określenie „skutki uboczne” nie oddaje różnic w częstości i ciężkości poszczególnych reakcji. Jeżeli działania niepożądane są nasilone, utrzymują się lub pojawiają się nowe objawy, należy skontaktować się z lekarzem. W szczególności nie należy samodzielnie zwiększać ani zmniejszać dawki tylko po to, aby zmienić nasilenie działań niepożądanych.

Citalopram jest lekiem przeciwdepresyjnym z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), stosowanym zgodnie z dokumentacją produktu m.in. w leczeniu depresji oraz zaburzeń lękowych z napadami lęku. Szczególnie istotne są interakcje z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO), innymi lekami serotoninergicznymi, produktami wydłużającymi odstęp QT — w tym wybranymi lekami przeciwarytmicznymi, przeciwpsychotycznymi, przeciwbakteryjnymi i przeciwhistaminowymi — a także z lekami zwiększającymi ryzyko krwawienia, takimi jak niesteroidowe leki przeciwzapalne, kwas acetylosalicylowy i leki przeciwzakrzepowe. Dlatego przed stosowaniem citalopramu należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i preparatach. [1][2]

Przed rozpoczęciem lub kontynuacją stosowania leku należy poinformować lekarza o wszystkich lekach na receptę i bez recepty, suplementach oraz preparatach ziołowych. Szczególnie istotne są inhibitory monoaminooksydazy, w tym nieodwracalne inhibitory monoaminooksydazy B zawierające selegilinę stosowaną w leczeniu choroby Parkinsona, a także moklobemid i linezolid. Skojarzenie z inhibitorami MAO może prowadzić do ciężkich działań niepożądanych, w tym zespołu serotoninowego. [1][2]

Ryzyko zespołu serotoninowego może zwiększać łączenie cytalopramu z innymi lekami serotoninergicznymi, takimi jak sumatryptan i inne tryptany, tramadol, buprenorfina, oksytryptan lub tryptofan. W dokumentacji wymieniono również lit, ziele dziurawca oraz inne leki przeciwdepresyjne. W przypadku nietypowych objawów podczas takiej terapii należy skontaktować się z lekarzem. [1][2]

Ze względu na ryzyko wydłużenia odstępu QT przeciwwskazane może być jednoczesne stosowanie produktów wpływających na rytm serca. W ChPL wymieniono m.in. leki przeciwarytmiczne klasy IA i III, niektóre leki przeciwpsychotyczne, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, niektóre leki przeciwbakteryjne, leki przeciw malarii oraz niektóre leki przeciwhistaminowe. Leki obniżające stężenie potasu lub magnezu mogą dodatkowo zwiększać ryzyko zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca. [1]

Ostrożność jest również potrzebna przy lekach wpływających na płytki krwi i krzepnięcie, takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne, kwas acetylosalicylowy, leki przeciwzakrzepowe i niektóre leki przeciwpsychotyczne, ponieważ mogą zwiększać ryzyko krwawienia. Cymetydyna, omeprazol, ezomeprazol, flukonazol, fluwoksamina, lanzoprazol i tyklopidyna mogą wpływać na stężenie cytalopramu i wymagać oceny przez lekarza. [1]

Nie wykazano farmakologicznej ani farmakokinetycznej interakcji cytalopramu z alkoholem, jednak ChPL nie zaleca spożywania alkoholu podczas terapii. [1]

U osób powyżej 65 roku życia dokumentacja produktu przewiduje niższe zakresy dawkowania i maksymalnie 20 mg na dobę. U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby ChPL Cital wskazuje niższą dawkę początkową i maksymalnie 20 mg na dobę, a w ciężkich zaburzeniach wątroby zaleca szczególną ostrożność. W łagodnej lub umiarkowanej niewydolności nerek nie jest wymagane rutynowe zmniejszenie dawki, ale w ciężkiej niewydolności nerek konieczna jest ostrożność. Są to zasady z dokumentacji produktu, a nie instrukcja do samodzielnej zmiany leczenia. [1]

Cytalopram może być stosowany w ciąży, jeśli jest to konieczne i lekarz oceni korzyści oraz ryzyko. ChPL podkreśla, że w późniejszych etapach ciąży, zwłaszcza w trzecim trymestrze, noworodek powinien być obserwowany; opisano m.in. ryzyko objawów związanych z ekspozycją na leki z grupy SSRI/SNRI oraz zwiększone ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodków. Dane obserwacyjne wskazują też na zwiększone, choć mniejsze niż dwukrotne, ryzyko krwotoku poporodowego po ekspozycji na SSRI lub SNRI w miesiącu przed porodem. [1]

W okresie karmienia piersią cytalopram przenika do mleka. ChPL zaleca ostrożność, ponieważ dostępne dane nie pozwalają w pełni ocenić ryzyka dla dziecka. Decyzji o kontynuacji lub zmianie leczenia w ciąży i podczas karmienia nie należy podejmować bez konsultacji. [1]

Cytalopram może w niewielkim lub umiarkowanym stopniu wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Jeżeli pojawiają się zawroty głowy, senność lub inne objawy wpływające na reakcję i koncentrację, należy zastosować się do zaleceń lekarza i informacji z ulotki konkretnego produktu. [1][2]

Niezwłocznej oceny medycznej wymagają nowe lub nasilające się myśli samobójcze albo zachowania samobójcze, szczególnie na początku leczenia lub po zmianie dawki. Pilnego kontaktu wymaga również podejrzenie zespołu serotoninowego, zwłaszcza gdy jednocześnie występują pobudzenie, drżenia mięśniowe, drgawki kloniczne i wysoka temperatura. [1]

Do objawów alarmowych należą także drgawki, omdlenie lub nieregularne bicie serca sugerujące zaburzenia rytmu, ciężka reakcja alergiczna, nasilone nietypowe krwawienie oraz pojawienie się objawów manii. W takich sytuacjach nie należy czekać na planową konsultację. [1]

Z lekarzem warto również skontaktować się, gdy działania niepożądane utrudniają codzienne funkcjonowanie, pojawiają się nasilone zawroty głowy, zaburzenia snu, zaburzenia widzenia, wyraźne zaburzenia funkcji seksualnych albo objawy pojawiające się po pominięciu lub zmianie leczenia. Nie należy samodzielnie modyfikować dawki ani odstawiać leku.