Medicept

Choroby oczu – jak dbać o zdrowie wzroku i rozpoznawać niepokojące objawy

Choroby oczu mogą dotyczyć powierzchni oka, soczewki, siatkówki, nerwu wzrokowego oraz naczyń krwionośnych. Część z nich daje wyraźne objawy, takie jak ból oka, pieczenie oczu czy niewyraźne widzenie, ale inne przez długi czas mogą rozwijać się bez zauważalnych dolegliwości. Dlatego zdrowie wzroku wymaga nie tylko reagowania na pogorszenie widzenia, lecz także regularnych badań dostosowanych do wieku i czynników ryzyka. Badanie okulistyczne z rozszerzeniem źrenic pomaga wykrywać niektóre choroby oczu, zanim doprowadzą do utraty wzroku [1].

Baza wiedzy9 artykułów
Powiązana usługa

Najszybszy termin

Jutro · 07:00
Badanie wzroku z użyciem lampy szczelinowej

Jak dbać o wzrok na co dzień?

Konsultacja online: Choroby oczu
Konsultacja online: Choroby oczu

Profilaktyka nie opiera się na jednym preparacie ani ćwiczeniu. Znaczenie mają codzienne nawyki: niepalenie, kontrola chorób przewlekłych, aktywność fizyczna, zbilansowane żywienie i ochrona oczu przed urazami oraz promieniowaniem UV. Okulary przeciwsłoneczne powinny zapewniać 99–100% ochrony przed UVA i UVB lub być oznaczone jako UV400; sam ciemny kolor soczewek nie świadczy o skutecznej ochronie [2].

Warto też pamiętać o higienie podczas korzystania z soczewek kontaktowych. Przed ich zakładaniem należy umyć i osuszyć ręce, a do czyszczenia i przechowywania używać przeznaczonego do tego płynu. Soczewki nie powinny mieć kontaktu z wodą podczas pływania, kąpieli czy prysznica, ponieważ zwiększa to ryzyko infekcji rogówki [3].

Suplementy nie są uniwersalnym sposobem zapobiegania chorobom wzroku. Preparaty AREDS/AREDS2 mają określone zastosowanie u wybranych osób ze zwyrodnieniem plamki żółtej związanym z wiekiem i nie służą do zapobiegania AMD u zdrowych osób [4].

Aplikacja Medicept
Pierwsza konsultacja w aplikacji 15 zł taniej

Pobierz aplikację Medicept i umów pierwszą konsultację w niższej cenie. Później łatwo wrócisz do kolejnych usług i swoich dokumentów.

  • 15 zł mniej za pierwszą konsultację w aplikacji
  • szybki dostęp do kolejnych konsultacji
  • dokumenty w jednym miejscu
Pobierz aplikację

Praca przy komputerze a komfort widzenia

Dorosła kobieta robi przerwę od pracy przy komputerze dla komfortu oczu.
Regularne przerwy od ekranu pomagają zmniejszyć zmęczenie oczu.

Wielogodzinna praca przy ekranie może nasilać suchość, pieczenie oczu, uczucie ciała obcego i przejściowe zamglone widzenie. Sprzyja temu rzadsze mruganie, skupienie wzroku na jednej odległości oraz suche lub klimatyzowane powietrze.

W praktyce warto regularnie odrywać wzrok od monitora, patrzeć w dal, częściej mrugać i ograniczać odblaski. Pomocne jest również ustawienie ekranu w wygodnej odległości i nieco poniżej linii wzroku. Takie działania mogą poprawić komfort pracy, ale nie leczą wad wzroku ani chorób siatkówki. Jeśli pogorszenie widzenia utrzymuje się także poza pracą przy komputerze, należy skonsultować je ze specjalistą.

Badania wzroku i wczesne wykrycie zmian

Okulistka wykonuje dorosłemu pacjentowi badanie wzroku.
Kontrolne badanie wzroku ułatwia wczesne wykrycie nieprawidłowości.

Nie ma jednego schematu badań odpowiedniego dla każdego. Częstotliwość kontroli zależy m.in. od wieku, występowania wad wzroku, chorób ogólnoustrojowych, wywiadu rodzinnego i wcześniejszych wyników. Badanie może obejmować ocenę ostrości wzroku, pola widzenia, reakcję źrenic, pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz ocenę struktur wewnątrz oka po rozszerzeniu źrenic [1].

Szczególnej uwagi wymagają osoby z cukrzycą i nadciśnieniem tętniczym. Choroby te mogą wpływać na naczynia krwionośne siatkówki, dlatego lekarz może zalecić regularną ocenę dna oka. Wczesne wykrycie zmian pozwala zaplanować dalszą diagnostykę i leczenie, zanim pojawi się znaczne obniżenie ostrości widzenia.

Pogorszenie ostrości wzroku nie zawsze ma tę samą przyczynę. Może wynikać z nieskorygowanej wady wzroku, zmian w soczewce oka, problemów z powierzchnią oka albo chorób dotyczących siatkówki i nerwu wzrokowego. Znaczenie ma także to, czy objaw pojawił się nagle, czy narastał stopniowo, czy dotyczy jednego, czy obu oczu oraz czy towarzyszą mu ból, błyski, męty lub ubytki pola widzenia. Dlatego sam opis objawu zwykle nie wystarcza do rozpoznania choroby.

Najczęstsze choroby oczu i ich objawy

Dorosły mężczyzna zakłada okulary korekcyjne.
Dorosły mężczyzna zakłada okulary korekcyjne.

Najczęstsze choroby oczu mają różne przyczyny i przebieg. Niewyraźne widzenie, zamglone widzenie, zawężenie pola widzenia czy nawracający ból oka nie powinny być automatycznie przypisywane przemęczeniu.

Zespół suchego oka i stany zapalne

Zespół suchego oka może powodować pieczenie, kłucie, łzawienie, uczucie ciała obcego oraz przejściowe pogorszenie ostrości wzroku. Objawy mogą nasilać się przy długiej pracy z bliska, klimatyzacji lub rzadkim mruganiu.

Zapalenie spojówek może mieć podłoże infekcyjne, alergiczne albo drażniące. Antybiotyki mają zastosowanie wyłącznie w określonych zakażeniach bakteryjnych i wymagają decyzji lekarza; nie leczą wirusowego zapalenia spojówek.

Zaćma i soczewka oka

Zaćma polega na zmętnieniu soczewki oka. Może prowadzić do stopniowego pogorszenia widzenia, większej wrażliwości na olśnienie, gorszego widzenia po zmroku i zmian w rozróżnianiu kolorów. Jeśli zmętnienie soczewki utrudnia codzienne funkcjonowanie, okulista ocenia wskazania do leczenia operacyjnego.

Jaskra i choroby nerwu wzrokowego

Jaskra obejmuje choroby prowadzące do uszkodzenia nerwu wzrokowego i ubytków pola widzenia. Podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe jest istotnym czynnikiem ryzyka, ale choroba może rozwijać się także bez charakterystycznego bólu. Ponieważ niektóre choroby oczu długo nie dają objawów, regularna kontrola pomaga wykryć je wcześniej [1].

Zwyrodnienie plamki żółtej

Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem, czyli AMD, dotyczy obszaru siatkówki odpowiadającego za widzenie centralne. Może powodować zniekształcenie obrazu, pogorszenie widzenia szczegółów lub pojawienie się plamy w centrum pola widzenia. Palenie papierosów należy do czynników, które niekorzystnie wpływają na zdrowie oczu, a u osób z rozpoznanym AMD decyzję o suplementacji AREDS/AREDS2 należy omówić ze specjalistą [4].

Retinopatia cukrzycowa i choroby ogólnoustrojowe

Retinopatia cukrzycowa jest powikłaniem cukrzycy dotyczącym naczyń siatkówki. Początkowo zmiany mogą nie powodować wyraźnego pogorszenia widzenia, dlatego badania kontrolne mają znaczenie także wtedy, gdy ostrość wzroku wydaje się prawidłowa [1]. Na narząd wzroku mogą wpływać również nadciśnienie tętnicze, zaburzenia metaboliczne, niektóre choroby autoimmunologiczne oraz stany zapalne.

Odwarstwienie siatkówki i nagła utrata widzenia

Nagłe pojawienie się licznych mętów, błysków, wrażenia zasłony w polu widzenia albo nagła utrata widzenia wymagają pilnej oceny okulistycznej. Nie należy czekać na planową kontrolę ani próbować samodzielnie leczyć takich objawów kroplami.

Kiedy objawy wymagają pilnej konsultacji?

Pilnej oceny wymagają także silny ból oka, nagłe pogorszenie widzenia, świeży uraz, kontakt oka z substancją chemiczną, ciało obce wbite w oko, a także czerwone oko połączone z wyraźnym pogorszeniem widzenia. Podwójne widzenie, zwłaszcza gdy pojawia się nagle lub towarzyszą mu objawy neurologiczne, również wymaga szybkiej diagnostyki.

Przy łagodnych lub przewlekłych dolegliwościach konsultacja z lekarzem online może pomóc uporządkować objawy, dokumentację i dalsze postępowanie. Trzeba jednak pamiętać, że rozpoznanie wielu chorób oczu wymaga badania stacjonarnego, w tym oceny ostrości wzroku, dna oka, ciśnienia wewnątrzgałkowego lub badań obrazowych.

Najczęściej zadawane pytania

Czy praca przy komputerze może pogarszać wzrok?

Długotrwała praca z bliska może powodować zmęczenie oczu, suchość, pieczenie, ból głowy lub przejściowe zamglone widzenie. Pomagają regularne przerwy, częstsze mruganie, ograniczanie odblasków i wygodne ustawienie monitora. Utrzymujące się zaburzenia widzenia wymagają jednak oceny przyczyny.

Czy wady wzroku można wyleczyć ćwiczeniami oczu?

Ćwiczenia mogą być formą odpoczynku podczas pracy z bliska, ale nie cofają krótkowzroczności, nadwzroczności ani astygmatyzmu. Wady wzroku wymagają odpowiednio dobranej korekcji, a w wybranych przypadkach innych metod leczenia.

Jakie objawy powinny skłonić do kontroli okulistycznej?

Konsultacji wymagają m.in. utrzymujące się pogorszenie ostrości wzroku, nawracający ból oka, niewyraźne lub podwójne widzenie, zawężenie pola widzenia, zaburzenia rozróżniania kolorów i nowe męty. Nagła utrata widzenia lub gwałtowne objawy wymagają pilnej pomocy.