Choroby neurologiczne – objawy i poradniki

Artykuły dotyczące chorób neurologicznych:

Pokaż wszystkie artykuły (20)

Choroby neurologiczne i rola układu nerwowego

Konsultacja online: Choroby neurologiczne

Neurologia zajmuje się chorobami ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. Ośrodkowy układ nerwowy tworzą mózg i rdzeń kręgowy, natomiast część obwodowa obejmuje nerwy przekazujące informacje pomiędzy ośrodkami nerwowymi a pozostałymi częściami ciała. To dzięki tej sieci możliwe są między innymi ruch, odbieranie bodźców, koordynacja, funkcje poznawcze oraz reakcje autonomiczne.

Schorzenia neurologiczne mają różne przyczyny. Mogą być naczyniowe, zapalne, autoimmunologiczne, infekcyjne, genetyczne, pourazowe, metaboliczne lub neurodegeneracyjne [5]. Część ma złożoną etiologię, dlatego podobne objawy neurologiczne mogą występować w kilku odmiennych chorobach. Z tego powodu samodzielne rozpoznawanie problemu na podstawie pojedynczego symptomu jest niewiarygodne.

Aplikacja Medicept

Pierwsza konsultacja w aplikacji 15 zł taniej

Pobierz aplikację Medicept i umów pierwszą konsultację w niższej cenie. Później łatwo wrócisz do kolejnych usług i swoich dokumentów.

15 zł mniej za pierwszą konsultację w aplikacji
szybki dostęp do kolejnych konsultacji
dokumenty w jednym miejscu

Kod QR do pobrania aplikacji Medicept na Android

Pobierz aplikację

Najczęstsze objawy chorób neurologicznych

Neurolog prowadzi konsultację z dorosłą pacjentką.

Najczęstsze objawy chorób neurologicznych nie tworzą jednej stałej listy. Zależą od tego, która część układu nerwowego jest zajęta, jak szybko rozwija się proces chorobowy i jakie jest stadium schorzenia.

Objawy neurologiczne, które mogą wymagać diagnostyki

Do częstych dolegliwości należą:

bóle głowy i zawroty głowy,
zaburzenia czucia, drętwienia lub mrowienia,
osłabienie siły mięśniowej, drżenie i inne zaburzenia ruchowe,
zaburzenia równowagi i zaburzenia koordynacji,
zaburzenia widzenia lub słuchu,
problemy z pamięcią, koncentracją, mową lub innymi funkcjami poznawczymi,
napady drgawkowe i zaburzenia świadomości.

Przykładowo stwardnienie rozsiane może powodować zaburzenia widzenia, osłabienie mięśni, zaburzenia czucia, problemy z równowagą, zawroty głowy i zmiany poznawcze [7]. Z kolei bóle głowy wymagają oceny ich charakteru i przebiegu; migrena, ból napięciowy i klasterowy różnią się typowymi cechami klinicznymi [2].

Schorzenia neurologiczne – najważniejsze grupy

Choroby ośrodkowego układu nerwowego

Do tej grupy należą między innymi udar mózgu, stwardnienie rozsiane, padaczka, część zakażeń i chorób zapalnych, guzy oraz skutki urazów czaszkowo-mózgowych. Objawy mogą wynikać z uszkodzenia mózgu albo rdzenia kręgowego i obejmować zarówno zaburzenia ruchowe czy czuciowe, jak i zmiany zachowania, pamięci lub świadomości.

Udar mózgu występuje, gdy dopływ krwi do części mózgu zostaje zablokowany albo dochodzi do pęknięcia naczynia. W obu sytuacjach liczy się szybkie rozpoznanie i pilna pomoc medyczna [6]. Przemijający atak niedokrwienny (TIA) również wymaga szybkiej oceny specjalistycznej, ponieważ może poprzedzać udar [3].

Choroby obwodowego układu nerwowego i nerwowo-mięśniowe

Problemy nerwów obwodowych mogą powodować ból, zaburzenia czucia, osłabienie mięśni lub nieprawidłowe odruchy. Do chorób wpływających na sprawność nerwowo-mięśniową należą m.in. nużliwość mięśni, stwardnienie zanikowe boczne i rdzeniowy zanik mięśni. Samo osłabienie siły nie pozwala ustalić miejsca ani przyczyny problemu.

Choroba Alzheimera, choroba Parkinsona i uszkodzenie komórek nerwowych

Choroby neurodegeneracyjne wiążą się z postępującym pogorszeniem funkcji określonych populacji komórek nerwowych. Do najbardziej znanych należą choroba Alzheimera i choroba Parkinsona [5]. Pierwsza kojarzy się przede wszystkim z narastającymi zaburzeniami pamięci i innych funkcji poznawczych, druga często z objawami ruchowymi. Nie da się jednak wskazać jednej najgroźniejszej choroby neurologicznej — znaczenie kliniczne zależy od konkretnego rozpoznania, tempa przebiegu, powikłań i możliwości leczenia.

Diagnostyka chorób układu nerwowego

Fizjoterapeutka wspiera dorosłą kobietę podczas ćwiczenia równowagi.

Diagnostyka zaczyna się od dokładnego wywiadu i badania neurologicznego. Lekarz może oceniać między innymi siłę mięśniową, odruchy, czucie, koordynację, nerwy czaszkowe, mowę, chód, pamięć oraz orientację. Zakres kolejnych badań zależy od objawów i podejrzewanej przyczyny.

Badania dobiera się do obrazu klinicznego. Mogą obejmować rezonans magnetyczny, tomografię komputerową, EEG, EMG, badania przewodnictwa, badania laboratoryjne lub analizę płynu mózgowo-rdzeniowego. Przy podejrzeniu TIA ważna jest szybka, ukierunkowana diagnostyka obrazowa i naczyniowa [3].

Leczenie i profilaktyka problemów neurologicznych

Leczenie zależy od rozpoznania. Może obejmować farmakoterapię, rehabilitację, fizjoterapię, terapię funkcji poznawczych, leczenie przyczynowe w wybranych chorobach oraz monitorowanie przewlekłe. W określonych sytuacjach potrzebne jest leczenie chirurgiczne lub neurochirurgiczne, ale nie jest ono standardem dla wszystkich chorób neurologicznych.

Profilaktyka również zależy od konkretnej jednostki chorobowej. W części schorzeń naczyniowych znaczenie ma ograniczanie modyfikowalnych czynników ryzyka, natomiast w wielu chorobach genetycznych czy neurodegeneracyjnych nie istnieje jedna metoda, która pozwalałaby całkowicie zapobiec zachorowaniu. Dlatego działania profilaktyczne powinny być dopasowane do indywidualnego ryzyka i zaleceń lekarza.

Niepokojące objawy – kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Dorosły mężczyzna zapisuje obserwowane objawy w notatniku.

Nagłe zaburzenia mowy, widzenia lub chodzenia, opadnięcie jednej strony twarzy, nagłe osłabienie kończyny lub jednej strony ciała, utrata przytomności, drgawki, nagłe splątanie albo wyjątkowo silny, gwałtownie rozpoczynający się ból głowy są sygnałami wymagającymi pilnej oceny medycznej [1][4]. Szczególnie nagłe objawy ogniskowe mogą odpowiadać udarowi lub TIA i nie powinny być obserwowane w domu z nadzieją, że samoistnie ustąpią [1][3][6].

Także szybko postępujące osłabienie kończyn czy nowe zaburzenia funkcji pęcherza lub jelit z bólem kręgosłupa mogą wymagać natychmiastowej diagnostyki [1].

Kiedy skonsultować problem neurologiczny?

Jeśli objawy są stabilne, nawracają lub stopniowo się nasilają, warto omówić je z lekarzem, zwłaszcza gdy wpływają na codzienne funkcjonowanie całego organizmu. W mniej pilnych sytuacjach pierwszym krokiem może być konsultacja z lekarzem online, na przykład w celu uporządkowania objawów lub wyników badań. Taka forma kontaktu nie zastępuje jednak badania neurologicznego wtedy, gdy konieczna jest ocena odruchów, czucia, siły mięśniowej czy koordynacji.

FAQ

Jakie choroby leczy neurolog?

Neurolog zajmuje się między innymi migreną, padaczką, chorobą Parkinsona, chorobą Alzheimera, stwardnieniem rozsianym, neuropatiami, chorobami nerwowo-mięśniowymi oraz następstwami wybranych chorób naczyniowych i urazów układu nerwowego.

Jakie badania wykonuje się przy problemach neurologicznych?

Nie istnieje jeden zestaw badań dla wszystkich pacjentów. W zależności od objawów lekarz może zlecić rezonans magnetyczny, tomografię komputerową, EEG, EMG, badania laboratoryjne lub inne testy dobrane do podejrzewanego problemu.

Czy każdy ból głowy wymaga konsultacji neurologa?

Nie. Wiele bólów głowy ma charakter pierwotny, na przykład migrenowy lub napięciowy [2]. Konsultacji wymaga jednak ból nowy, nietypowy, nasilający się lub współwystępujący z innymi niepokojącymi objawami, a nagły bardzo silny ból głowy może wymagać pilnej pomocy [4].

Czy objawy neurologiczne zawsze oznaczają chorobę układu nerwowego?

Nie. Podobne dolegliwości mogą mieć także przyczyny ogólnoustrojowe, metaboliczne, polekowe lub związane z innymi narządami. Rozpoznanie wymaga zestawienia objawów z badaniem i, jeśli potrzeba, wynikami badań dodatkowych.

Choroby neurologiczne – objawy, diagnostyka i leczenie