Yaz

• Wskazanie: antykoncepcja doustna, czyli stosowanie w celu zapobiegania ciąży. [1]
• Skład: każda z 24 jasnoróżowych tabletek powlekanych zawiera 0,02 mg etynyloestradiolu w postaci etynyloestradiolu klatratu betadeksu i 3 mg drospirenonu. [1]
• Tabletki placebo: blister zawiera także 4 białe tabletki placebo, które nie zawierają substancji czynnych. [1]
• Mechanizm: działanie antykoncepcyjne wynika przede wszystkim z hamowania owulacji oraz zmian w obrębie endometrium. [1]
• Bezpieczeństwo: lek Yaz, podobnie jak inne złożone hormonalne środki antykoncepcyjne, zwiększa ryzyko żylnej i tętniczej choroby zakrzepowo-zatorowej w porównaniu z niestosowaniem takiej antykoncepcji. [1][2]
• Ochrona przed zakażeniami: hormonalne leki antykoncepcyjne nie chronią przed zakażeniem wirusem HIV ani innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową. [1][2]
• Dostępność: Yaz jest lekiem wydawanym na receptę. [3]

Jeżeli chcesz omówić dalsze lub planowane stosowanie leku Yaz, możesz rozpocząć prywatną konsultację dotyczącą recepty online. Medicept świadczy konsultacje wyłącznie prywatnie. Lekarz może wystawić e-receptę wyłącznie wtedy, gdy po konsultacji uzna to za medycznie zasadne.

Lek Yaz 0,02 mg + 3 mg należy do złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych. Zawiera dwa hormony płciowe: estrogen – etynyloestradiol – oraz progestagen – drospirenon. W dawkach stosowanych w tym produkcie drospirenon wykazuje również działanie antyandrogenne i niewielkie działanie przeciwmineralokortykosteroidowe. Najważniejszymi elementami działania antykoncepcyjnego są zahamowanie owulacji i zmiany endometrium. [1]

Każdy blister produktu leczniczego zawiera 28 tabletek powlekanych: 24 jasnoróżowe tabletki zawierające substancje czynne oraz 4 białe tabletki placebo. Białe tabletki placebo nie zawierają substancji czynnych. Taki układ pozwala zachować ciągłość kolejnych opakowań bez klasycznej przerwy między blistrami. Krwawienie z odstawienia zwykle pojawia się po 2–3 dniach od rozpoczęcia okresu stosowania tabletek placebo i może trwać jeszcze po rozpoczęciu kolejnego opakowania. [1]

W składzie pomocniczym znajdują się między innymi laktoza, magnezu stearynian, a w otoczce także hypromeloza, talk i tytanu dwutlenek (E171); jasnoróżowe tabletki zawierają ponadto czerwony tlenek żelaza. Informacja o laktozie jest istotna u pacjentek z niektórymi rzadkimi zaburzeniami tolerancji cukrów. [1] Skuteczność tabletek Yaz wynosi około 99% przy prawidłowym stosowaniu.

Aktualna ChPL opisuje przyjmowanie tabletek codziennie, mniej więcej o tej samej porze, przez 28 kolejnych dni, z rozpoczęciem kolejnego opakowania następnego dnia po zakończeniu poprzedniego. Jest to opis zatwierdzonej informacji produktowej, a nie indywidualna porada dawkowania. Rozpoczęcie stosowania preparatu Yaz, zmiana z innego środka antykoncepcyjnego, postępowanie po porodzie oraz wybór dodatkowej metody antykoncepcyjnej powinny być ocenione w odniesieniu do konkretnej sytuacji klinicznej. [1]

Pominięcie białych tabletek placebo z czwartego rzędu można zgodnie z ChPL zignorować, o ile nie dojdzie przez to do niezamierzonego wydłużenia okresu stosowania tabletek placebo. W przypadku jasnoróżowych tabletek zawierających substancje czynne aktualna ChPL i ulotka posługują się progiem 24 godzin: opóźnienie krótsze niż 24 godziny nie zmniejsza ochrony antykoncepcyjnej, natomiast przy opóźnieniu przekraczającym 24 godziny ochrona może być zmniejszona, a dalsze postępowanie zależy między innymi od dnia blistra i liczby pominiętych tabletek. [1][2] Przy pominięciu więcej niż jednej jasnoróżowej tabletki ulotka zaleca kontakt z lekarzem. [2]

W niektórych sytuacjach opisane w ulotce postępowanie może obejmować dodatkowe metody antykoncepcyjne lub jednoczesne przyjęcie dwóch tabletek po pominięciu dawki. Nie należy jednak dobierać takiego postępowania wyłącznie na podstawie opisu internetowego – należy sprawdzić aktualną ulotkę dla własnego opakowania i w razie wątpliwości skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą. [2]

Leku Yaz nie należy stosować między innymi przy obecnej lub przebytej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej albo przy określonych w ChPL stanach wysokiego ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Przeciwwskazaniami są także występujące lub przebyte tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, takie jak zawał, udar lub przemijający napad niedokrwienny, oraz migrena z ogniskowymi objawami neurologicznymi. [1]

Do przeciwwskazań należą również m.in. ciężkie nadciśnienie tętnicze, cukrzyca z uszkodzeniem naczyń krwionośnych, ciężka dyslipoproteinemia, aktualna lub przebyta ciężka choroba wątroby do czasu normalizacji wyników jej czynności, ciężka lub ostra niewydolność nerek, nowotwory wątroby, rozpoznane lub podejrzewane nowotwory zależne od hormonów płciowych oraz krwawienie z dróg rodnych o niewyjaśnionej przyczynie. [1]

Szczególnej oceny wymagają też stany, które nie zawsze stanowią bezwzględne przeciwwskazanie, ale mogą zmieniać profil bezpieczeństwa. Ulotka wymienia m.in. chorobę Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego, toczeń rumieniowaty układowy, hipertriglicerydemię związaną ze zwiększonym ryzykiem zapalenia trzustki, choroby pęcherzyka żółciowego, padaczkę, żylaki, zakrzepowe zapalenie żył powierzchniowych, okres bezpośrednio po porodzie i znaczną nadwagę. [2]

Jeśli podczas stosowania leku Yaz pojawią się objawy obrzęku naczynioruchowego – obrzęk twarzy, języka lub gardła, trudności w połykaniu albo pokrzywka związana z trudnościami w oddychaniu – ulotka zaleca natychmiastowy kontakt z lekarzem. Estrogeny mogą wywoływać lub nasilać objawy dziedzicznego i nabytego obrzęku naczynioruchowego. [2]

Jak każdy produkt leczniczy, lek Yaz może powodować działania niepożądane, chociaż nie wystąpią one u każdej osoby. Do częstych działań niepożądanych wymienionych w oficjalnej ulotce należą zmiany nastroju, ból głowy, nudności, ból piersi oraz problemy dotyczące miesiączki, w tym nieregularne miesiączki lub brak miesiączki. [2] Yaz może powodować zatrzymanie płynów w organizmie.

Wśród niezbyt częstych działań niepożądanych wymieniono m.in. depresję, migrenę, zwiększone ciśnienie tętnicze, ból brzucha, wymioty, zapalenie żołądka, biegunkę, powiększenie piersi, bolesne miesiączki, suchość pochwy, zmniejszenie libido i zwiększenie masy ciała. Rzadziej zgłaszano m.in. zapalenie pęcherzyka żółciowego, nadmierne owłosienie oraz zakrzepy krwi w żyłach lub tętnicach. [2]

Obniżony nastrój i depresja są znanymi działaniami niepożądanymi hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Jeśli podczas stosowania leku wystąpią wyraźne zmiany nastroju lub objawy depresji, należy skontaktować się z lekarzem. [1][2] Poważne skutki uboczne Yaz obejmują ciężkie reakcje alergiczne.

Przed przepisaniem leku Yaz lekarz powinien znać wszystkie przyjmowane produkty lecznicze, suplementy i preparaty ziołowe. Leki indukujące enzymy mikrosomalne mogą zwiększać klirens hormonów płciowych, prowadząc do krwawienia śródcyklicznego lub zmniejszenia działania antykoncepcyjnego. ChPL wymienia w tym kontekście m.in. karbamazepinę, fenytoinę, prymidon, ryfampicynę, część leków stosowanych w zakażeniu wirusem HIV, okskarbazepinę, topiramat i ziele dziurawca. [1]

Interakcje mogą działać również w przeciwnym kierunku: doustne środki antykoncepcyjne mogą zmieniać stężenie innych leków, np. zwiększać stężenie cyklosporyny lub zmniejszać stężenie lamotryginy. Silne inhibitory CYP3A4 mogą zwiększać stężenie etynyloestradiolu lub drospirenonu. [1]

Drospirenon ma właściwości oszczędzające potas. W przypadku jednoczesnego stosowania antagonistów aldosteronu lub leków moczopędnych oszczędzających potas ChPL wskazuje na potrzebę oznaczenia stężenia potasu w osoczu podczas pierwszego cyklu leczenia. [1] Lek Yaz jest także przeciwwskazany z określonymi schematami przeciwwirusowymi stosowanymi w zapaleniu wątroby typu C, zawierającymi m.in. ombitaswir z parytaprewirem i rytonawirem, glekaprewir z pibrentaswirem albo sofosbuwir z welpataswirem i woksylaprewirem. [1]

Ciąża: produkt Yaz nie jest wskazany w ciąży. Jeżeli dojdzie do ciąży podczas jego stosowania, ChPL wskazuje na konieczność bezzwłocznego przerwania stosowania i kontaktu z lekarzem. [1]

Karmienie piersią: złożone doustne środki antykoncepcyjne mogą zmniejszać ilość pokarmu i zmieniać jego skład. Z tego powodu na ogół nie zaleca się stosowania produktu do czasu zakończenia karmienia piersią. Niewielkie ilości steroidowych substancji antykoncepcyjnych lub ich metabolitów mogą przenikać do mleka. [1]

Dzieci i młodzież: lek Yaz jest wskazany dopiero po rozpoczęciu miesiączkowania i nie jest przeznaczony do stosowania przed pierwszym krwawieniem miesiączkowym. Nie jest też przeznaczony do stosowania po menopauzie. [1][2]

Wątroba i nerki: ciężkie choroby wątroby oraz ciężka lub ostra niewydolność nerek należą do przeciwwskazań opisanych w ChPL. [1] W odniesieniu do zdolności prowadzenia pojazdów nie przeprowadzono odrębnych badań dla produktu, ale u kobiet stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne nie obserwowano wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. [1]

Natychmiastowej oceny medycznej wymagają objawy mogące sugerować zakrzep krwi. Ulotka wymienia m.in. jednostronny obrzęk nogi z bólem lub tkliwością, nagłą niewyjaśnioną duszność, kaszel z krwią, ostry ból w klatce piersiowej, nagłe zaburzenia widzenia, nagłe osłabienie lub drętwienie jednej strony ciała, zaburzenia mowy, równowagi lub nagły silny ból głowy. [2]

Z lekarzem należy skontaktować się także, gdy pojawią się objawy obrzęku naczynioruchowego, nasilone lub utrzymujące się działania niepożądane, nowe objawy depresji, istotnie zmieniony charakter krwawień albo sytuacja mogąca wpływać na skuteczność stosowania tabletek, np. pominięcie więcej niż jednej jasnoróżowej tabletki, ciężka biegunka, wymioty wkrótce po przyjęciu tabletki lub rozpoczęcie leku mogącego wchodzić w interakcję z antykoncepcją. [1][2]

Więcej informacji: Yasminelle · Vines