Galaretowate skrzepy podczas miesiączki – co oznaczają?

Większą uwagę powinny zwrócić duże skrzepy podczas okresu, ich występowanie w każdym cyklu, nasilający się silny ból brzucha lub obfite krwawienia utrudniające codzienne funkcjonowanie. Skrzepy podczas miesiączki mogą towarzyszyć między innymi mięśniakom macicy, polipom, adenomiozie, endometriozie, zaburzeniom owulacji, chorobom tarczycy lub zaburzeniom krzepnięcia. W takich sytuacjach warto skonsultować się z lekarzem ginekologiem.

• Skrzepy krwi powstają, gdy krew menstruacyjna pozostaje przez pewien czas w jamie macicy lub pochwie i ulega krzepnięciu.
• Galaretowate skrzepy w pierwszych dniach cyklu mogą być naturalnym zjawiskiem, szczególnie przy intensywniejszym odpływie krwi.
• Duże i liczne skrzepy mogą towarzyszyć obfitym miesiączkom, mięśniakom macicy, polipom, adenomiozie, endometriozie albo zaburzeniom krzepnięcia.
• Niepokojące objawy to między innymi częsta zmiana podpaski, krwawienie trwające ponad siedem dni, omdlenie, duszność, zawroty głowy oraz bardzo silny ból.
• Leczenie skrzepów nie polega na usunięciu samego objawu. Postępowanie zależy od przyczyny krwawienia i planów rozrodczych pacjentki.

Charakter krwawienia może zmieniać się w kolejnych cyklach. Przy skrajnie małej ilości krwi pomocne może być również wyjaśnienie, kiedy skąpa miesiączka – czy to normalne?.

• O czym świadczy plamienie po owulacji?
• czy podczas okresu można zajść w ciążę?
• ketony w moczu w ciąży – co mogą oznaczać?
• zespół HELLP – co oznacza dla ciężarnej i dziecka?

W czasie cyklu miesiączkowego błona śluzowa macicy, czyli endometrium, przygotowuje się do ewentualnego zapłodnienia. Jeżeli do ciąży nie dochodzi, powierzchowna warstwa endometrium złuszcza się. Krew menstruacyjna zawiera więc nie tylko krew z naczyń krwionośnych, lecz także śluz i komórki błony śluzowej macicy.

Organizm uruchamia mechanizmy ograniczające nadmierną utratę krwi, a jednocześnie substancje o działaniu fibrynolitycznym pomagają rozpuszczać powstające skrzepy. Gdy odpływ jest intensywny albo krew przez dłuższy czas zalega w jamie macicy, część może zostać wydalona w skrzepniętej postaci. Z tego powodu skrzepy krwi podczas okresu częściej pojawiają się w pierwszych dniach krwawienia.

Galaretowata konsystencja nie oznacza automatycznie choroby. Obecność skrzepów należy oceniać łącznie z intensywnością krwawienia, długością miesiączki, bólem i innymi objawami.

Skrzepy miesiączkowe mogą mieć różne rozmiary, od ciemnych, niewielkich grudek po większe, mięsiste fragmenty. Najczęściej są ciemnoczerwone, bordowe lub brunatne. Czarne skrzepy zwykle są krwią, która miała dłuższy kontakt z tlenem i zdążyła się utlenić. Sam kolor nie pozwala rozpoznać potencjalnych schorzeń.

Określenie skrzepy jak wątróbka podczas okresu odnosi się zwykle do ich ciemnej barwy, elastycznej struktury i galaretowatej konsystencji. Widoczny kawałek tkanki z pochwy może jednak odpowiadać również fragmentowi błony śluzowej, dlatego nietypowy, duży lub powtarzający się materiał warto opisać lekarzowi.

Za cechę obfitego krwawienia ACOG uznaje między innymi skrzepy wielkości dużej monety lub większe, krwawienie dłuższe niż siedem dni oraz konieczność zmiany podpaski albo tamponu co godzinę przez kilka kolejnych godzin [1]. Nie oznacza to, że pojedynczy duży skrzep przesądza o chorobie. Znaczenie ma cały przebieg miesiączki.

Mięśniaki macicy są łagodnymi zmianami rozwijającymi się z mięśnia macicy. Mogą znajdować się w ścianie trzonu macicy, pod błoną śluzową lub na zewnętrznej powierzchni narządu. W zależności od umiejscowienia i wielkości mogą powiększać obszar jamy macicy, utrudniać jej prawidłowe obkurczanie i powodować obfite krwawienia [4].

W przypadku mięśniaków macicy mogą pojawiać się duże skrzepy krwi, uczucie ucisku w miednicy mniejszej, częstsze oddawanie moczu lub dyskomfort w trakcie oddawania moczu. Nie każda pacjentka z mięśniakami ma jednak objawy.

Endometrioza jest chorobą przewlekłą, w której tkanka podobna do endometrium występuje poza macicą. Do jej objawów mogą należeć silny ból podczas miesiączki, przewlekły ból miednicy, ból podczas współżycia oraz obfite krwawienia [5]. Skrzepy nie są jednak objawem swoistym dla endometriozy i nie pozwalają jej rozpoznać.

W adenomiozie tkanka podobna do błony śluzowej wrasta w mięsień macicy. Może to powodować bolesne miesiączki, ciężkość w podbrzuszu i obfite krwawienia [2]. W obu schorzeniach pojawienie się skrzepów wynika raczej z nasilenia krwawienia niż z charakterystycznego wyglądu skrzepu.

Choroby tarczycy mogą wpływać na regularność i intensywność miesiączek. Niedoczynność tarczycy bywa związana z obfitymi lub nieregularnymi krwawieniami [6]. Gdy zmianom cyklu towarzyszą między innymi zmęczenie, uczucie zimna, zmiany masy ciała, sucha skóra lub wypadanie włosów, lekarz może rozważyć badania hormonalne.

Choroba von Willebranda jest najczęstszym wrodzonym zaburzeniem krzepnięcia. Może objawiać się obfitymi miesiączkami, łatwym siniaczeniem, częstymi krwawieniami z nosa oraz przedłużonym krwawieniem po zabiegach, urazach lub leczeniu stomatologicznym [3].

Zaburzenie krzepnięcia należy brać pod uwagę zwłaszcza wtedy, gdy bardzo obfite miesiączki występują od początku miesiączkowania albo podobne problemy zdrowotne występują w rodzinie.

Do lekarza ginekologa należy udać się, gdy duże skrzepy podczas okresu pojawiają się regularnie, krwawienie stopniowo się nasila albo przebieg miesiączki nagle różni się od wcześniejszych cykli. Konsultacji wymagają także:

• krwawienie trwające ponad siedem dni;
• zmiana podpaski lub tamponu co godzinę przez kilka godzin;
• konieczność jednoczesnego używania kilku środków chłonnych;
• silny ból lub silny ból brzucha, który uniemożliwia zwykłą aktywność;
• krwawienie po stosunku, plamienia międzymiesiączkowe lub po menopauzie;
• osłabienie, bladość, duszność, kołatanie serca lub zawroty głowy;
• podejrzenie ciąży połączone z bólem i krwawieniem.

Krwawienie wymagające zmiany podpaski lub tamponu co godzinę przez ponad dwie godziny, któremu towarzyszą duszność, ból w klatce piersiowej, znaczne osłabienie albo zawroty głowy, należy niezwłocznie skonsultować w trybie pilnym [7].

Jeżeli miesiączka nie pojawiła się w spodziewanym terminie, a występuje krwawienie lub plamienie, warto również sprawdzić, czy brązowe plamienie może oznaczać ciążę?. Samo krwawienie nie zawsze wyklucza zapłodnienie, dlatego przy ryzyku ciąży znaczenie ma test i ocena objawów.

Diagnostyka zaczyna się od wywiadu dotyczącego długości cyklu, intensywności krwawienia, wielkości i częstości skrzepów, bólu, stosowanych leków oraz możliwości ciąży. Lekarz może zapytać także o krwawienia z innych miejsc, łatwe powstawanie siniaków i rodzinne występowanie zaburzeń krzepnięcia.

W zależności od objawów diagnostyka może obejmować:

• badanie ginekologiczne;
• morfologię krwi i ocenę gospodarki żelazowej;
• test ciążowy;
• badania krzepnięcia krwi;
• badania hormonalne, w tym ocenę czynności tarczycy;
• USG narządów miednicy mniejszej;
• histeroskopię przy podejrzeniu polipów, mięśniaków podśluzówkowych lub zmian endometrium.

NICE zaleca wykonywanie morfologii u kobiet z obfitym krwawieniem miesiączkowym oraz dobór dalszych badań do wywiadu i prawdopodobnej przyczyny [2]. Nie każda pacjentka potrzebuje tego samego zestawu badań.

Leczenie skrzepów oznacza w praktyce leczenie przyczyny nadmiernego lub nieprawidłowego krwawienia. Sam wygląd skrzepów nie stanowi podstawy do wyboru terapii.

Lekarz może rozważyć leczenie farmakologiczne zmniejszające utratę krwi, leczenie hormonalne albo wewnątrzmaciczny system uwalniający lewonorgestrel. Wybór zależy między innymi od rozpoznania, przeciwwskazań, planów dotyczących ciąży i preferencji pacjentki [2]. Terapię hormonalną należy stosować wyłącznie po indywidualnej kwalifikacji.

Mięśniaki macicy, polipy macicy lub inne zmiany strukturalne nie zawsze wymagają leczenia zabiegowego. Jeżeli jednak powodują istotne dolegliwości, odpowiednie leczenie może obejmować histeroskopowe usunięcie polipa lub mięśniaka podśluzówkowego, miomektomię, embolizację tętnic macicznych albo inne procedury dobrane do sytuacji klinicznej [2].

Przy chorobie von Willebranda lub innym zaburzeniu krzepnięcia postępowanie ustala się często wspólnie z hematologiem. Samodzielne rozpoczynanie leków przeciwkrwotocznych, hormonalnych lub przeciwbólowych nie jest bezpiecznym sposobem na zmniejszenie skrzepów.