Kłucie w sercu – przyczyny, diagnostyka i objawy alarmowe

• Chwilowe kłucie w sercu, które jest punktowe i nasila się przy ruchu, ucisku lub głębokim wdechu, częściej ma związek z układem mięśniowo-szkieletowym niż z niedokrwieniem serca [6].
• Nie każde kłucie w sercu oznacza zawał serca; wśród najczęstszych przyczyn kłucia są dolegliwości mięśniowo-szkieletowe, refluks i zaburzenia lękowe, ale możliwe są też zapalenie osierdzia lub choroby płuc [5].
• Nagły, silny albo nieustępujący ból w klatce piersiowej, zwłaszcza z dusznością, zimnymi potami, osłabieniem lub promieniowaniem do ramienia, pleców, szyi albo żuchwy, może wskazywać na stan nagły [2]. W takiej sytuacji należy zadzwonić pod numer 112 lub 999 [3].
• Nawracające kłucie w okolicy serca warto skonsultować z lekarzem. Dobór EKG, badań krwi, RTG klatki piersiowej lub echo serca zależy od obrazu klinicznego i oceny ryzyka [1].

Przewlekłe objawy związane z układem oddechowym mogą współwystępować z innymi zmianami, takimi jak palce pałeczkowate, które wymagają odrębnej oceny.

• ile trwa klasterowy ból głowy

Kłucie w okolicy serca opisuje odczucie ostrego, punktowego lub przeszywającego bólu w klatce piersiowej. Dolegliwość może trwać kilka sekund, kilka minut albo nawracać przez dłuższy czas. Serce nie zawsze jest jej źródłem, ponieważ w klatce piersiowej znajdują się także żebra, chrząstki, mięśnie, nerwy, opłucna, płuca i przełyk.

Na pytanie, czy kłucie serca jest groźne, nie można odpowiedzieć wyłącznie na podstawie miejsca bólu. Mniej typowy dla choroby wieńcowej jest krótki, punktowy kłujący ból, który można wywołać uciskiem albo który zmienia się podczas ruchu i oddychania. Ból wieńcowy częściej ma charakter ucisku, ciężaru, gniecenia lub pieczenia i może obejmować nie tylko klatkę piersiową, lecz także ramię, szyję, żuchwę, plecy lub nadbrzusze [1]. Należy pamiętać, że objawy mogą być nietypowe, szczególnie u osób starszych, kobiet i osób z cukrzycą.

Lokalizacja bólu z lewej strony klatki piersiowej nie przesądza o jego pochodzeniu. Kłucie w okolicy serca może być odczuwane w różnych miejscach: przy mostku, pod lewą piersią, między żebrami albo bardziej bocznie. W diagnostyce kluczowe znaczenie mają okoliczności pojawienia się objawu.

Ból związany ze ścianą klatki piersiowej często nasila się podczas skrętu tułowia, unoszenia ręki, kaszlu, głębokiego oddechu lub ucisku bolesnego miejsca. Do najczęstszych przyczyn należą przeciążenie, napięcie mięśniowe, zapalenie połączeń żebrowo-mostkowych oraz zespół Tietzego. Podrażnienie nerwów międzyżebrowych może powodować kłucie, pieczenie albo pasmowaty ból biegnący wzdłuż żebra [6].

Jeśli w klatce piersiowej kłujący ból nasila się przy głębokim wdechu, kaszlu lub kichaniu, może mieć związek z układem oddechowym. Tak bywa w zapaleniu opłucnej, infekcji dolnych dróg oddechowych, odmie opłucnowej lub zatorowości płucnej. Ból serca przy kaszlu jest zatem często w rzeczywistości bólem ściany klatki piersiowej albo bólem opłucnowym, ale duszność, krwioplucie, sinienie lub nagłe pogorszenie wymagają pilnej konsultacji [7].

Stres, hiperwentylacja i zaburzenia lękowe mogą wywoływać uczucie kłucia, ucisk, kołatanie, zawroty głowy, mrowienie i uczucie lęku. Kłucie w sercu w nocy może pojawiać się podczas napadu paniki, ale podobne symptomy występują również w chorobach kardiologicznych i oddechowych. Rozpoznanie nerwicy serca powinno więc następować dopiero po odpowiedniej ocenie, a nie na podstawie samego związku objawu ze stresem [5].

Zadzwoń pod numer 112 lub 999, gdy pojawia się nagły, ostry lub silny ból w klatce piersiowej, który nie ustępuje, albo gdy towarzyszą mu duszność, zimne poty, nudności, omdlenie, zaburzenia świadomości, wyraźne osłabienie lub ból promieniujący do ręki, pleców, szyi bądź żuchwy [2]. W takiej sytuacji należy zadzwonić pod numer 112 lub 999 [3]. Pilnej pomocy wymaga także ból w klatce piersiowej z krwiopluciem, sinieniem, ciężką dusznością lub nagłym pogorszeniem stanu.

Przy podejrzeniu ostrego zespołu wieńcowego należy wezwać pomoc zamiast samodzielnie organizować transport [3]. Kłucie w sercu o łagodnym nasileniu, które nawraca lub budzi niepokój, również powinno zostać skonsultowane, choć nie zawsze wymaga wezwania zespołu ratownictwa medycznego.

Ocena przyczyn kłucia wymaga zebrania wywiadu. Lekarz analizuje charakter bólu w klatce piersiowej, jego czas trwania, związek z wysiłkiem fizycznym, oddychaniem i pozycją ciała, choroby przewlekłe oraz czynniki ryzyka. W zależności od sytuacji może zlecić EKG, oznaczenie troponin, morfologię, parametry zapalne, RTG klatki piersiowej albo inne odpowiednie badania. W ostrym bólu EKG jest podstawowym badaniem wstępnym, a troponiny pomagają wykryć uszkodzenie mięśnia sercowego [1].

Echo serca nie jest konieczne przy każdym chwilowym kłuciu w sercu. Lekarz może je rozważyć przy podejrzeniu zaburzeń budowy lub funkcji serca, zapalenia osierdzia, zapalenia mięśnia sercowego albo niewydolności serca. Wybór odpowiednich badań zależy od ryzyka; u pacjenta ocenionego jako niskiego ryzyka pilne obrazowanie kardiologiczne nie zawsze jest potrzebne [1].