Jaskra a zaćma – czym się różnią?

• Jaskra uszkadza nerw wzrokowy i przez długi czas może nie dawać wyraźnych dolegliwości, mimo ryzyka utraty wzroku. Późniejsze objawy jaskry obejmują przede wszystkim ubytki w polu widzenia; dlatego regularne badania mają znaczenie w jej wykrywaniu [1].
• Objawy zaćmy to m.in. pogorszenie ostrości widzenia, zamglony obraz, blednięcie kolorów, olśnienie w jasnym świetle i trudności z widzeniem po zmroku [2].
• Leczenie jaskry ma ograniczać postęp choroby, przede wszystkim przez obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego. Stosuje się leki, leczenie laserowe lub operacyjne [1].
• Leczenie zaćmy jest operacyjne, gdy zmętnienie istotnie utrudnia codzienne funkcjonowanie. Operacja zaćmy polega na usunięciu zmętniałej soczewki i zastąpieniu jej sztuczną soczewką [2].
• Jaskra i zaćma mogą występować jednocześnie. Wtedy postępowanie zależy m.in. od stopnia zmętnienia soczewki, kontroli ciśnienia i stopnia uszkodzenia nerwu wzrokowego [5].

Więcej materiałów o profilaktyce i diagnostyce znajdziesz w sekcji Zdrowie oczu.

• Zdrowie oczu

Jaskra jest grupą schorzeń prowadzących do uszkodzenia nerwu wzrokowego. Jaskra często wiąże się z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym, ale może rozwinąć się także przy ciśnieniu mieszczącym się w typowym zakresie [1]. Ciśnienie wewnątrz gałki ocznej zależy m.in. od produkcji i odpływu cieczy wodnistej; zaburzenie odpływu cieczy wodnistej może sprzyjać jego wzrostowi.

Zaćma dotyczy soczewki. Jej przejrzystość stopniowo maleje, co obniża ostrość wzroku i prowadzi do pogorszenia jakości widzenia. Zmiany białek soczewki związane z wiekiem zaczynają się już około 40. roku życia, choć klinicznie istotna zaćma częściej dotyczy osób starszych [2].

Cecha, Jaskra / Zaćma, Główna struktura oka: nerw wzrokowy / soczewka. Typowy problem: ubytki w polu widzenia / zamglenie i pogorszenie ostrości. Odwracalność uszkodzenia nerwu wzrokowego: są nieodwracalne / zmętnienie można usunąć operacyjnie. Metody leczenia: leki, laser, operacja / operacja zaćmy

Zaćma i jaskra należą do istotnych przyczyn utraty wzroku i zaburzeń widzenia na całym świecie [7]. Warto wiedzieć, że zaćma i jaskra różnią się nie tylko objawami, ale także odwracalnością zmian. Obie choroby oczu: jaskra i zaćma, wymagają oceny okulistycznej, ale różnią się tym, w której strukturze oka rozwija się patologia i jakie są jej konsekwencje.

Typowe są pogorszenie ostrości widzenia, zamglony obraz, blednięcie kolorów, gorsze widzenie nocą, olśnienie lub nadwrażliwość na jasne światło oraz czasem podwójne widzenie w jednym oku [2]. Zaćma może rozwinąć się także u młodszych osób, np. po urazie, przy cukrzycy lub po stosowaniu steroidów. Palenie papierosów i nadużywanie alkoholu należą do czynników ryzyka [2].

Celem leczenia jaskry jest ograniczenie dalszego uszkodzenia nerwu wzrokowego. Leczenie polega najczęściej na obniżeniu ciśnienia wewnątrzgałkowego za pomocą leków, lasera lub operacji [1]. Metody leczenia dobiera się do typu i zaawansowania choroby oraz odpowiedzi na wcześniejszą terapię.

Rozpoczęcie leczenia nie przywraca widzenia utraconego w wyniku jaskry, ale może ograniczać tempo postępu choroby [1]. Dlatego jaskra wymaga stałej kontroli ciśnienia. Regularne kontrole okulistyczne służą ocenie dalszego przebiegu choroby. W niektórych przypadkach laser poprawia odpływ cieczy wodnistej, a przy niewystarczającym efekcie rozważa się zabieg operacyjny.

Operacyjne usuwanie zaćmy jest jedyną metodą, która usuwa samo zmętnienie soczewki. Zabieg planuje się po ocenie wpływu choroby na widzenie i codzienne aktywności. Zabieg polega na usunięciu zmętniałej soczewki i wszczepieniu w jej miejsce soczewki wewnątrzgałkowej [2]. Operacja zaćmy jest rozważana, gdy zmiany ograniczają widzenie lub codzienne aktywności.

Dane NEI wskazują na wysoką skuteczność operacji w poprawie widzenia w skali populacyjnej, ale nie oznacza to gwarancji określonego efektu u konkretnej osoby [2]. Po operacyjnym usunięciu zaćmy może później zmętnieć tylna torebka soczewki. Kapsulotomia laserem YAG służy do leczenia tego wtórnego zmętnienia, a nie pierwotnej zaćmy [6].

Tak. Zaćma i jaskra mogą współistnieć. U osoby z jaskrą zaćma może występować jednocześnie. Sama zaćma nie oznacza jednak jaskry ani podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego [5].

Jeżeli obie choroby współistnieją, plan leczenia ustala się indywidualnie. U części pacjentów z łagodną lub umiarkowaną jaskrą otwartego kąta operacja zaćmy może być łączona z zabiegiem przeciwjaskrowym, w tym z wybranymi procedurami małoinwazyjnymi [5].