Pieczenie pochwy – jak złagodzić ból i swędzenie?

Doraźnie warto przerwać stosowanie nowych kosmetyków, unikać agresywnych środków myjących, zrezygnować ze współżycia do ustąpienia podrażnienia i nosić luźną bieliznę. Domowe sposoby mogą jednak jedynie złagodzić objawy. Nie zastępują diagnostyki, gdy pieczenie utrzymuje się dłuższy czas, nawraca albo towarzyszą mu nietypowe upławy, nieprzyjemny zapach, ból podczas oddawania moczu, pęcherzyki, krwawienie lub ból podbrzusza.

• Pieczenie i swędzenie pochwy może wynikać z podrażnienia, suchości błony śluzowej, infekcji grzybiczej, bakteryjnego zaburzenia mikroflory, zakażenia przenoszonego drogą płciową albo choroby skóry sromu.
• Doraźnie pomocne jest odstawienie drażniących kosmetyków, łagodne mycie zewnętrznych okolic intymnych, chłodny okład i noszenie przewiewnej bielizny.
• Irygacje, soda oczyszczona, olejki eteryczne, alkohol, ocet i ziołowe nasiadówki mogą dodatkowo podrażnić śluzówkę lub zaburzyć naturalną florę bakteryjną pochwy.
• Globulki dopochwowe i leki przeciwgrzybicze powinny być dopasowane do przyczyny. Podobne dolegliwości mogą występować w różnych chorobach.
• Konsultacji wymaga zwłaszcza pieczenie z bólem podbrzusza, gorączką, nieprawidłową wydzieliną, owrzodzeniami, krwawieniem, objawami w ciąży albo ryzykiem zakażenia drogą płciową.

Więcej o podobnych dolegliwościach przeczytasz w artykule Swędzenie pochwy. Gdy objawy nie ustępują lub wymagają oceny, można omówić ich przebieg podczas konsultacji ginekologicznej online.

Pacjentki często określają jako pieczenie pochwy także dyskomfort w obrębie przedsionka pochwy, łechtaczki, ujścia cewki moczowej albo warg sromowych. Dokładne umiejscowienie objawu ma znaczenie, ponieważ ból pochwy i pieczenie zewnętrznej skóry mogą mieć inne przyczyny.

Pieczenie w pochwie może występować samodzielnie albo razem ze świądem, zaczerwienieniem, obrzękiem, suchością, bólem podczas stosunku, zmianami skórnymi lub nieprawidłową wydzieliną. Upławy, pieczenie i nieprzyjemny zapach częściej przemawiają za zaburzeniem mikroflory lub zakażeniem, ale nie pozwalają samodzielnie ustalić jego rodzaju.

Ból podczas oddawania moczu może pochodzić z podrażnionej skóry sromu, zapalenia pochwy, zakażenia cewki moczowej lub pęcherza. Jeśli towarzyszy mu częstomocz, parcie na mocz, ból nad spojeniem łonowym albo gorączka, należy uwzględnić także problem ze strony układu moczowego.

Grzybicze zapalenie pochwy jest najczęściej związane z nadmiernym namnażaniem drożdżaków z rodzaju Candida, zwłaszcza Candida albicans. Charakterystyczne objawy to nasilony świąd pochwy i sromu, zaczerwienienie warg sromowych, bolesność, obrzęk oraz zwykle biała, gęsta wydzielina bez silnego zapachu [1].

Infekcje grzybicze mogą pojawić się między innymi po antybiotykoterapii, w ciąży, przy źle kontrolowanej cukrzycy lub u osób ze zwiększoną podatnością na zakażenia. Same objawy nie wystarczają jednak do rozpoznania. Nawracająca grzybica pochwy wymaga konsultacji i niekiedy badania mikrobiologicznego.

Choroby przenoszone drogą płciową, takie jak chlamydioza, rzeżączka, rzęsistkowica czy opryszczka narządów płciowych, również mogą powodować pieczenie pochwy, ból przy oddawaniu moczu, nieprawidłowe upławy, plamienie po stosunku albo ból podbrzusza.

Zakażenie wywołane przez Chlamydia trachomatis często przebiega bezobjawowo. Nieleczone może prowadzić do zapalenia narządów miednicy mniejszej, a w konsekwencji zwiększać ryzyko niepłodności i ciąży pozamacicznej [2]. Rzęsistkowica wywołana przez Trichomonas vaginalis może powodować żółtozieloną wydzielinę, podrażnienie, zaczerwienienie oraz ból podczas oddawania moczu lub współżycia [1].

Ryzyko zakażenia należy rozważyć zwłaszcza po kontakcie bez zabezpieczenia, przy nowych lub różnych partnerach albo gdy podobne objawy występują u partnera. Do czasu wyjaśnienia przyczyny warto powstrzymać się od aktywności seksualnej.

Zmiany hormonalne w okresie menopauzy, po porodzie, podczas karmienia piersią lub w trakcie stosowania niektórych leków mogą prowadzić do suchości i ścieńczenia błony śluzowej. Zespół moczowo-płciowy menopauzy może powodować pieczenie, świąd, ból podczas stosunku, częstomocz i większą skłonność do dolegliwości ze strony pęcherza [4].

W okresie menopauzy podrażnienie może nasilać się po stosunku z powodu niewystarczającego nawilżenia pochwy. Pomocne bywają lubrykanty i preparaty nawilżające, w tym produkty zawierające kwas hialuronowy. W niektórych przypadkach lekarz może rozważyć miejscowe leczenie estrogenowe, po uwzględnieniu wskazań i przeciwwskazań [5].

Pieczenie pochwy po stosunku często wynika z tarcia, niedostatecznego nawilżenia lub mikrourazów błony śluzowej. Ryzyko zwiększa długi lub intensywny stosunek, suchość pochwy, niedostateczne pobudzenie, nieodpowiedni lubrykant oraz reakcje alergiczne na lateks lub dodatki zapachowe.

Doraźnie należy przerwać współżycie, umyć zewnętrzne okolice intymne letnią wodą i nie nakładać przypadkowych preparatów na podrażnioną skórę. Jeżeli ból pochwy powtarza się w czasie stosunku, występuje plamienie, nietypowa wydzielina lub nieprzyjemny zapach, przyczyną może być infekcja albo inny stan wymagający badania.

Opis zależności między innymi objawami ginekologicznymi i bólem znajdziesz także w materiale o tym, jak mogą współwystępować choroby ginekologiczne a ból pleców u kobiet.

W pierwszej kolejności:

• przerwij stosunek seksualny lub inną czynność nasilającą ból;
• odstaw nowy kosmetyk, płyn, wkładki, podpaski albo detergent;
• umyj wyłącznie zewnętrzne okolice intymne letnią wodą;
• osusz skórę przez delikatne przykładanie ręcznika;
• załóż luźną odzież i bieliznę z naturalnych materiałów;
• możesz zastosować krótki, chłodny okład na zewnętrzną okolicę sromu.

Nie wykonuj irygacji i nie wprowadzaj do pochwy produktów spożywczych, olejków ani mieszanek ziołowych. Ciepła kąpiel może być przyjemna, ale gorących kąpieli lepiej unikać, ponieważ mogą nasilać przekrwienie i podrażnienie.

Bezpieczne domowe metody mają przede wszystkim ograniczyć kontakt z czynnikami drażniącymi. Pomocne może być noszenie przewiewnej, bawełnianej bielizny, rezygnacja ze spania w ciasnych spodenkach, częsta zmiana wilgotnej odzieży oraz stosowanie delikatnych detergentów bez substancji zapachowych. Taka pielęgnacja pozwala skórze oddychać i sprzyja regeneracji zewnętrznych tkanek.

Chłodne okłady działają kojąco na zewnętrzne podrażnienie, ale nie należy przykładać lodu bezpośrednio do skóry. Stosowanie okładów nie leczy infekcji pochwy.

Nie ma wystarczających podstaw, aby rekomendować nasiadówki z dodatkiem kory dębu, nagietka lekarskiego, rumianku czy szałwii. Stosowanie ziół może wywoływać reakcje alergiczne. Nasiadówki z sodą oczyszczoną również nie są uniwersalnym sposobem leczenia i mogą zmieniać pH pochwy. Kwaśny odczyn oraz prawidłowe pH są elementami naturalnej ochrony, dlatego domowe sposoby nie powinny ingerować w mikroflorę pochwy.

Skuteczne leczenie zależy od trafnej diagnozy. Lekarz może ocenić wygląd sromu i wydzieliny, wykonać badanie ginekologiczne, oznaczyć pH pochwy albo pobrać wymaz z pochwy. Przy ryzyku choroby przenoszonej drogą płciową mogą być potrzebne testy molekularne z wymazu lub próbki moczu.

Globulki dopochwowe nie są jedną grupą leków. W formie globulek dopochwowych dostępne są między innymi środki przeciwgrzybicze, antyseptyczne, nawilżające albo zawierające bakterie kwasu mlekowego. Nie należy wybierać ich wyłącznie na podstawie pieczenia, ponieważ preparat przeznaczony na grzybicę nie leczy zakażenia bakteryjnego czy chlamydiozy.

W przypadku grzybicy lekarz może zalecić leczenie miejscowe albo leki doustne. Bakteryjne infekcje intymne i choroby przenoszone drogą płciową wymagają właściwej terapii dopasowanej do rozpoznanego drobnoustroju [1]. W ciąży bezpieczeństwa stosuj każdą terapię po konsultacji z lekarzem lub położną i zgodnie z ulotką dołączoną do preparatu.

Więcej o przyczynach, diagnostyce i sposobach postępowania przeczytasz w materiale Zapalenie pochwy.

Konsultacja jest wskazana, gdy:

• objawy są silne, utrzymują się dłużej niż kilka dni albo nawracają;
• występują nietypowe upławy, rybi lub wyjątkowo intensywny zapach;
• pojawia się ból podczas oddawania moczu, częstomocz lub krew w moczu;
• występują pęcherzyki, nadżerki, owrzodzenia, rozległe zmiany skórne lub obrzęk;
• pojawia się gorączka, ból podbrzusza, nudności lub osłabienie;
• dolegliwości rozpoczęły się po kontakcie seksualnym obarczonym ryzykiem zakażenia;
• pacjentka jest w ciąży;
• ból podczas stosunku utrudnia codzienne funkcjonowanie;
• samodzielnie zastosowany preparat nie pomaga albo powoduje niepożądane objawy.

Pilnej oceny wymaga nasilony ból podbrzusza z gorączką, omdleniem, obfitym krwawieniem lub pogorszeniem stanu ogólnego. Nieleczone zakażenia szyjki macicy wywołane między innymi przez chlamydię lub gonokoki mogą prowadzić do zapalenia narządów miednicy mniejszej i mieć poważne powikłania [2].