Egzema a łuszczyca – czym się różnią?

• Atopowe zapalenie skóry zwykle powoduje znaczną suchość skóry i dokuczliwy świąd; łuszczyca częściej tworzy wyraźnie odgraniczone, pogrubiałe ogniska pokryte srebrzystymi łuskami.
• Egzema często obejmuje zgięcia łokciowe i podkolanowe, twarz, szyję lub dłonie. Typowe miejsca łuszczycy to wyprostne powierzchnie łokci i kolan oraz owłosiona skóra głowy.
• Egzema i łuszczyca mają odmienne mechanizmy, dlatego nie należy samodzielnie stosować tego samego preparatu na obie choroby.
• Choroby mogą mieć charakter nawrotowy i wpływać na jakość życia, ale żadna z nich nie jest zakaźna.

Szersze informacje o postaciach i przebiegu choroby zawiera artykuł Łuszczyca – choroba o wielu obliczach. Inne materiały pomagające lepiej zrozumieć częste problemy skórne zostały zebrane w osobnym przewodniku Medicept.

• problemy skórne

Atopowe zapalenie skóry (AZS), określane także jako wyprysk atopowy, ma charakter przewlekły, i jest nawrotową chorobą zapalną. Jej rozwój wiąże się z zaburzeniem bariery naskórkowej oraz nieprawidłową odpowiedzią immunologiczną. Istotną rolę odgrywają uwarunkowania genetyczne i czynniki środowiskowe. Atopowe zapalenie skóry należy do częstych zapalnych chorób skóry [1]. W zależności od badanej populacji i przyjętej metody rozpoznawania AZS dotyczy około 15–30% dzieci oraz 2–10% dorosłych w krajach rozwiniętych [4]. Nie każda egzema ma jednak podłoże alergiczne — przykładem jest wyprysk kontaktowy wywołany bezpośrednim kontaktem z substancją drażniącą lub uczulającą.

W przypadku egzemy dominują suchość skóry, zaczerwienienie i świąd skóry. W ostrym stanie zapalnym mogą występować drobne pęcherzyki, sączenie i nadżerki, natomiast przewlekły stan zapalny sprzyja pogrubieniu, szorstkości oraz pękaniu skóry. AZS na twarzy może zajmować m.in. okolice powiek i policzków, a u starszych dzieci i dorosłych często pojawia się w zgięciach łokciowych i podkolanowych [1]. Obraz i przebieg AZS u dorosłych może różnić się od zmian obserwowanych u małych dzieci [1].

Egzema i łuszczyca różnią się przede wszystkim obrazem zmian, ich lokalizacją i mechanizmem powstawania. Choć obie choroby mogą powodować stan zapalny skóry i podobne objawy, poniższe zestawienie ułatwia wstępną orientację. Stan zapalny może wyglądać odmiennie, a zmiany skórne nie zawsze mają typowy obraz kliniczny. Egzema i łuszczyca zajmują niekiedy te same okolice, dlatego pojedyncza cecha nie rozstrzyga rozpoznania. Dokładna ocena zmian skórnych ogranicza ryzyko zastosowania niewłaściwego postępowania.

CechaEgzema, zwłaszcza atopowe zapalenie skóryŁuszczycaWyglądmniej ostro odgraniczone zaczerwienienie, suchość, pęcherzyki lub sączeniewyraźnie odgraniczone, pogrubiałe ogniska ze srebrną łuskąŚwiądczęsto bardzo nasilonyzmienny; u części pacjentów również może być nasilonyLokalizacjatwarz, szyja, dłonie, zgięcia łokci i kolanłokcie, kolana, okolica krzyżowa, skóra głowyMechanizmuszkodzenie bariery naskórkowej i nieprawidłowa odpowiedź immunologicznaimmunologicznie uwarunkowany stan zapalny i przyspieszona odnowa naskórkaZakaźnośćniezakaźnaniezakaźna

Zarówno atopowe zapalenie skóry, jak i łuszczyca mają komponent genetyczny, ale samo obciążenie rodzinne nie przesądza o rozwoju choroby. Zaostrzenia AZS mogą wiązać się m.in. z podrażnieniem, przesuszeniem, kontaktem z alergenami lub detergentami i zmianami temperatury i brakiem odpowiedniej pielęgnacji naskórka. W przebiegu łuszczycy rolę mogą odgrywać infekcje, urazy skóry, stres oraz niektóre leki [2]. Rozpoznanie własnych czynników wyzwalających bywa ważne dla ograniczenia nawrotów i poprawy jakości życia. U części pacjentów przewlekły stan zapalny, świąd i widoczność zmian istotnie obniżają jakość życia, dlatego ocena jakości życia jest elementem kwalifikacji do leczenia osób zmagających się z tą chorobą [2].

Metody leczenia dobiera się do rozpoznania, nasilenia zmian, ich lokalizacji, wieku pacjenta i chorób współistniejących. Regularne stosowanie preparatów nawilżających i natłuszczających jest podstawowym elementem leczenia egzemy, ponieważ wspiera uszkodzoną barierę naskórkową i ogranicza suchość skóry i swędzenie[1]. Postępowanie obejmuje również ograniczanie czynników zewnętrznych oraz terapię przeciwzapalną zaleconą przez lekarza. W umiarkowanym lub ciężkim atopowym zapaleniu skóry stosuje się ponadto fototerapię lub leczenie ogólne, w tym leki biologiczne i inhibitory kinaz janusowych [1].

Leczenie łuszczycy może obejmować preparaty miejscowe, fototerapię, leki ogólne oraz terapie biologiczne. Leczenie biologiczne rozważa się przede wszystkim w łuszczycy o umiarkowanym lub ciężkim przebiegu, po uwzględnieniu dotychczasowej terapii, przeciwwskazań i wpływu choroby na funkcjonowanie pacjenta [2]. Emolienty są powszechnie stosowanym uzupełnieniem terapii łuszczycy, ale nie zastępują leczenia przeciwzapalnego [2]. W pielęgnacji skóry przy obu chorobach warto używać łagodnych środków myjących i unikać mechanicznego usuwania łusek. Nie należy jednak zakładać, że preparat stosowany w jednej dermatozie będzie właściwy w drugiej. Odpowiednie kosmetyki zmniejszają silny świąd osób z problemami skórnymi.