Drgawki przy wybudzaniu ze śpiączki farmakologicznej — co oznaczają?

• Drgawki w śpiączce lub podczas wybudzania mogą wynikać z aktywności napadowej mózgu, zaburzeń elektrolitowych, hipoglikemii, niedotlenienia, urazu, infekcji, guzów mózgu albo działania niektórych leków i wymagają szczegółowej diagnostyki.
• Podczas napadu aktywność neuronów gwałtownie rośnie, co zwiększa zapotrzebowanie mózgu na tlen i glukozę; dlatego stabilizacja oddechu, krążenia, glikemii i elektrolitów ma kluczowe znaczenie dla zdrowia pacjenta[7].
• Śpiączka hipometaboliczna jest ciężkim powikłaniem skrajnej niedoczynności tarczycy i stanem zagrożenia życia; w publikacjach opisywano śmiertelność od około 20–25% do nawet 60% [2].
• Przyczyny drgawek ocenia się na podstawie historii medycznej, badania neurologicznego, badań krwi, EEG oraz, w wybranych sytuacjach, badań obrazowych, takich jak tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny [3].
• U pacjentów w ciężkim stanie ciągłe monitorowanie EEG może pomóc wykryć napady niejawne klinicznie, czyli takie, których nie widać wyraźnie w badaniu neurologicznym [8].
• Drgawki podczas snu u dorosłego mogą być łagodnymi miokloniami sennymi, ale nawracające, urazowe lub połączone z zaburzeniami świadomości wymagają diagnostyki.
• Drgawki gorączkowe występują u około 3–4 na 100 małych dzieci i najczęściej dotyczą wieku od 6 miesięcy do 5 lat; napad trwający 5 minut lub dłużej wymaga pilnej pomocy [4].

Artykuł objawy neurologiczne szerzej omawia sygnały ostrzegawcze związane z funkcjonowaniem układu nerwowego.

• e-wizyta u lekarza
• objawy neurologiczne
• Ból nerek – przyczyny, leczenie, zapobieganie

Drgawki, inaczej konwulsje, to mimowolne skurcze mięśni, które mogą mieć charakter toniczny, kloniczny lub toniczno-kloniczny. W napadzie tonicznym dominuje nadmierne napięcie mięśni, w klonicznym rytmiczne skurcze, a w toniczno-klonicznym zwykle występują obie fazy [5]. W śpiączce lub podczas wybudzania po sedacji takie ruchy nie zawsze oznaczają padaczkę, ale zawsze powinny być ocenione przez zespół medyczny.

Układ nerwowy w okresie ciężkiej choroby jest szczególnie wrażliwy na niedotlenienie, zaburzenia sodu, wapnia i glukozy, infekcje, urazy, zatrucie, odstawienie niektórych leków albo zmiany strukturalne, takie jak guzy mózgu. Przyczyny drgawek i przyczyny objawy to w praktyce jedno zagadnienie kliniczne: lekarz musi ustalić, czy ruchy są napadem padaczkowym, reakcją metaboliczną, zaburzeniem snu, mioklonią czy innym objawem neurologicznym. Nieprawidłowe działanie neuronów podczas napadu może prowadzić do hipoksji.

Podczas napadu wzrasta aktywność neuronów, a wraz z nią zapotrzebowanie mózgu na tlen i glukozę. W ciężkim stanie ogólnym może to zwiększać ryzyko zaburzeń metabolicznych i niedotlenienia, dlatego priorytetem jest stabilizacja oddychania, krążenia, glikemii, temperatury ciała i elektrolitów [7]. Ciężkie drgawki mogą wymagać ponownego wprowadzenia pacjenta w stan głębszej sedacji.

Śpiączka hipometaboliczna, nazywana też śpiączką w przebiegu skrajnej niedoczynności tarczycy, jest rzadkim, ale bardzo ciężkim stanem i może doprowadzić do uszkodzenia narządów. Najczęściej rozwija się u osób z nieleczoną lub źle kontrolowaną niedoczynnością tarczycy, także wtedy, gdy tłem jest choroba Hashimoto, infekcja, ekspozycja na zimno, uraz, zabieg operacyjny albo przyjmowanie niektórych leków hamujących ośrodkowy układ nerwowy [2].

Objawy ciężkiej niedoczynności tarczycy zwykle narastają stopniowo, a przejście w śpiączkę hipometaboliczną często następuje po dodatkowym czynniku wyzwalającym, takim jak infekcja, wychłodzenie, uraz, zabieg lub zastosowanie leków sedatywnych. Śpiączka hipometaboliczna pozostaje stanem o wysokiej śmiertelności; według opracowań zakres śmiertelności wynosi od około 20–25% do 60%, mimo leczenia w warunkach intensywnej terapii [2].

W śpiączce hipometabolicznej organizm zwalnia podstawowe procesy życiowe. Mogą pojawić się: obniżenie temperatury ciała, bradykardia, senność, zaburzenia oddychania, hipotensja, obrzęki, splątanie i stopniowa utrata świadomości. W badaniach ocenia się zwykle TSH, FT4, czasem FT3, glukozę, sód, gazometrię oraz funkcję nerek i serca; w pierwotnej niedoczynności tarczycy TSH bywa wysokie, a stężenia hormonów tarczycy obniżone [6]. Potoczna śpiączka mózgowa nie jest precyzyjnym rozpoznaniem — śpiączka zawsze wymaga ustalenia mechanizmu i diagnozy.