Viagra – jak działa, jak stosować i czy warto?

• Viagra zawiera sildenafil i jest stosowana w leczeniu zaburzeń wzwodu u dorosłych mężczyzn. Lek wspiera erekcję wyłącznie w warunkach pobudzenia seksualnego [1].
• Sildenafil hamuje PDE5, zwiększa stężenie cGMP i nasila rozkurcz mięśni gładkich w ciałach jamistych prącia. Dzięki temu podczas stymulacji seksualnej zwiększa się napływ krwi do prącia [2].
• Klasyczna Viagra jest dostępna w dawkach 25 mg, 50 mg i 100 mg. Według EMA typowa dawka początkowa wynosi 50 mg, z możliwością modyfikacji zależnie od skuteczności i tolerancji [1].
• Najczęstsze skutki uboczne obejmują m.in. ból głowy, zaczerwienienie twarzy, niestrawność, zatkanie nosa, zawroty głowy, nudności i zaburzenia widzenia [2].
• Viagra nie może być łączona z azotanami ani lekami pobudzającymi cyklazę guanylanową, takimi jak riocyguat, ponieważ może dojść do niebezpiecznego spadku ciśnienia [1].
• Erekcja trwająca ponad 4 godziny lub nagłe zaburzenia widzenia wymagają pilnej oceny medycznej [2].

Przy nawracających problemach z erekcją warto spojrzeć szerzej na testosteron i zdrowie mężczyzn. Jeśli trudności pojawiają się głównie pod wpływem stresu, lęku przed zbliżeniem lub określonych sytuacji, pomocnym uzupełnieniem jest materiał Impotencja psychogenna: przyczyny i leczenie.

• testosteron i zdrowie mężczyzn

Viagra to nazwa handlowa leku zawierającego sildenafil w postaci cytrynianu. Substancję czynną Viagry zalicza się do inhibitorów fosfodiesterazy typu 5. Klasyczne tabletki powlekane mają niebieski kolor i kształt zaokrąglonego rombu; dostępne są w mocach 25 mg, 50 mg i 100 mg [1]. Każda z tych mocy zawiera tę samą substancję czynną – sildenafil. To lek przeznaczony do leczenia zaburzeń wzwodu u dorosłych mężczyzn. U pacjentów z zaburzeniami erekcji dobór dawki zależy od odpowiedzi, tolerancji i przeciwwskazań.

Viagra uzyskała pozwolenie na dopuszczenie do obrotu w Unii Europejskiej w 1998 roku [1].

Warto odróżnić klasyczną Viagrę od produktów Viagra Connect. Centralnie dopuszczony produkt Viagra opisany przez EMA pozostaje lekiem wydawanym wyłącznie na receptę [1]. Jednocześnie w Polsce dostępny jest m.in. Viagra Connect Max 50 mg jako lek OTC, czyli wydawany bez recepty, z listą kontrolną bezpieczeństwa dla pacjenta [3]. Inne preparaty mogą więc zawierać tę samą substancję czynną, ale mieć inną kategorię dostępności. Status zależy od konkretnego produktu.

Działanie Viagry wykorzystuje fizjologię erekcji. U mężczyzn z zaburzeniami erekcji lek wzmacnia mechanizm, który uruchamia się podczas pobudzenia. W czasie podniecenia seksualnego w ciałach jamistych prącia uwalniany jest tlenek azotu. Aktywuje on cyklazę guanylanową i zwiększa stężenie cyklicznego monofosforanu guanozyny (cGMP). Wzrost cGMP będący następstwem działania tlenku azotu powoduje rozkurcz mięśni gładkich i rozszerzenie naczyń krwionośnych, co zwiększa napływ krwi do prącia [2].

Sildenafil hamuje fosfodiesterazę typu 5 PDE5, czyli enzym rozkładający cGMP. Blokada PDE5 nie zastępuje uwalniania tlenku azotu podczas pobudzenia. W efekcie działanie tlenku azotu utrzymuje się dłużej, a mięśnie gładkie w ciałach jamistych pozostają rozluźnione w odpowiedzi na pobudzenie. Działanie Viagry nie jest bezpośrednim inicjatorem erekcji. Bez stymulacji seksualnej lek nie prowadzi do samoistnego wzwodu [2]. U mężczyzn z zaburzeniami erekcji działanie Viagry zależy więc od bodźca seksualnego.

Prawidłowe stosowanie Viagry wymaga przestrzegania informacji dla konkretnego produktu. Klasyczną Viagrę przyjmuje się doraźnie przed planowaną aktywnością seksualną; według EMA typowo około godzinę wcześniej. Maksymalna zalecana częstość przyjmowania Viagry to raz na dobę [1]. Tabletkę można przyjmować z jedzeniem lub bez, ale posiłek może opóźnić początek działania.

Nie należy samodzielnie zwiększać dawki, przyjmować większej ilości tabletek ani łączyć sildenafilu z innymi lekami stosowanymi w leczeniu zaburzeń wzwodu. Jeżeli pacjent stosuje inny preparat zawierający tę samą substancję czynną, nie należy dokładać go do dawki Viagry. W czasie przyjmowania Viagry stosowanie niektórych leków, zwłaszcza silnych inhibitorów CYP3A4, alfa-adrenolityków lub rytonawiru, może zmieniać ekspozycję na sildenafil albo zwiększać ryzyko niedociśnienia. Przed przyjmowaniem Viagry trzeba sprawdzić aktualną ulotkę i omówić inne leki z lekarzem lub farmaceutą [2].

Nadużywanie alkoholu nie sprzyja prawidłowemu działaniu Viagry. Duże ilości alkoholu mogą czasowo pogarszać zdolność uzyskania erekcji, dlatego nie należy ich spożywać przed planowaną aktywnością seksualną [2].

Dla odpowiednio dobranych dorosłych mężczyzn z zaburzeniami erekcji sildenafil jest lekiem o dobrze opisanym profilu skuteczności i bezpieczeństwa, ale nie jest bezpieczny dla każdego. Stosowanie Viagry powinno uwzględniać stan układu sercowo-naczyniowego, ciśnienie, choroby współistniejące i inne leki. Bezwzględnie nie wolno łączyć inhibitorów fosfodiesterazy typu 5 z azotanami ani donorami tlenku azotu; przeciwwskazane jest także jednoczesne stosowanie riocyguatu [1].

Viagry nie powinny stosować osoby, u których aktywność seksualna jest niewskazana z powodu ciężkiej choroby układu sercowo-naczyniowego. Do istotnych sytuacji należą m.in. niestabilna dławica piersiowa, ciężka niewydolność serca, niedociśnienie tętnicze, niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego lub udar. Przeciwwskazaniem jest też m.in. ciężka niewydolność wątroby, przebyta NAION oraz niektóre dziedziczne zmiany degeneracyjne siatkówki [1].

Szczególną ostrożność należy zachować przy alfa-adrenolitykach, zaburzeniach krzepnięcia, czynnej chorobie wrzodowej i stanach predysponujących do priapizmu. Anatomiczne deformacje prącia także wymagają indywidualnej oceny przed zastosowaniem sildenafilu [2].

U mężczyzn z zaburzeniami erekcji warto ocenić przyczyny zaburzeń wzwodu i choroby współistniejące. EAU wymienia m.in. nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, dyslipidemię, otyłość, choroby sercowo-naczyniowe, palenie i brak aktywności fizycznej; podłoże może być też psychogenne lub mieszane [4]. Princeton IV podkreśla związek ED z oceną ryzyka sercowo-naczyniowego [4].

Skutki uboczne Viagry wynikają m.in. z wpływu sildenafilu na naczynia i fosfodiesterazy. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane to ból głowy, nagłe zaczerwienienie twarzy, niestrawność, uczucie zatkanego nosa, zawroty głowy, nudności, uderzenia gorąca oraz zaburzenia widzenia, w tym widzenie barwne i nieostre widzenie [2]. Rzadziej mogą wystąpić m.in. bóle mięśni, uczucie zmęczenia lub kołatanie serca.

W Charakterystyce Produktu Leczniczego ból głowy sklasyfikowano jako działanie bardzo częste, czyli występujące z częstością co najmniej 1 na 10 pacjentów [2].

Możliwe skutki uboczne zależą m.in. od dawki, chorób, interakcji i indywidualnej tolerancji. Silny lub nietypowy objaw po przyjęciu Viagry wymaga oceny medycznej.

Pilnej pomocy wymaga erekcja utrzymująca się dłużej niż 4 godziny, ponieważ priapizm może prowadzić do uszkodzenia tkanek prącia. Należy także przerwać stosowanie i pilnie zgłosić się do lekarza przy nagłej utracie wzroku lub nagłych zaburzeniach widzenia. W dokumentacji opisano też rzadkie ciężkie zdarzenia sercowo-naczyniowe; związek przyczynowy z syldenafilem nie zawsze można ustalić [2].

W ChPL jako rzadkie działania niepożądane wymieniono m.in. zawał mięśnia sercowego, udar naczyniowy mózgu oraz przemijający napad niedokrwienia mózgu [2].

Zawroty głowy i objawy wzrokowe mogą wpływać na prowadzenie pojazdów. Przed jazdą należy wiedzieć, jak organizm reaguje na lek [2].