Nebulizacja a inhalacja – na czym polega różnica?

.

Różnica ma znaczenie praktyczne. Inhalator ciśnieniowy lub proszkowy podaje określoną dawkę leku i zwykle wymaga prawidłowej techniki wdechu. Nebulizator wytwarza rozpyloną mgiełkę przez kilka minut, dzięki czemu pacjent może spokojnie oddychać. Nie oznacza to jednak, że nebulizacja jest zawsze lepsza. Wybór urządzenia, preparatu i sposobu podawania leków powinien zależeć od rozpoznania, wieku pacjenta oraz zaleceń lekarza.

• Inhalacja to ogólne określenie wdychania aerozolu, pary lub leku dostarczanego za pomocą urządzenia.
• Nebulizacja jest rodzajem inhalacji i polega na zamianie płynnego preparatu w aerozol wdychany przez maskę lub ustnik.
• Nebulizator może służyć do podawania leków wziewnych przepisanych przez lekarza oraz niektórych jałowych roztworów przeznaczonych do nebulizacji.
• Do pojemnika urządzenia nie należy samodzielnie wlewać olejków eterycznych, naparów z ziół, wody z kranu ani preparatów nieprzeznaczonych do tego celu.
• Czas zabiegu, częstotliwość stosowania i dawka zależą od preparatu, urządzenia oraz zaleceń medycznych.
• Po każdym użyciu elementy zestawu trzeba umyć i wysuszyć zgodnie z instrukcją producenta.

W przypadku terapii u najmłodszych przydatne może być także wyjaśnienie, przez ile dni można robić inhalacje dziecku i od czego zależy częstotliwość zabiegów.

• o czym świadczą różne rodzaje kataru

Inhalacja oznacza wprowadzenie substancji do układu oddechowego podczas wdechu. Może odbywać się za pomocą inhalatora ciśnieniowego, inhalatora proszkowego, komory inhalacyjnej albo nebulizatora. Nebulizacja od inhalacji różni się więc przede wszystkim tym, że wymaga urządzenia wytwarzającego aerozol z płynnego preparatu.

Nebulizator zamienia lek w postaci roztworu lub zawiesiny w drobne krople, które pacjent wdycha przez ustnik albo maskę twarzową. Jest to metoda podawania leków niewymagająca zsynchronizowania naciśnięcia pojemnika z wdechem. Z tego powodu bywa wykorzystywana u małych dzieci, osób starszych oraz pacjentów, którzy mają trudności z prawidłową obsługą niektórych inhalatorów [1].

Nie należy jednak utożsamiać inhalacji wyłącznie z domowym wdychaniem gorącej pary wodnej. Klasyczna inhalacja parowa oddziałuje przede wszystkim na nos i gardło, ale nie jest precyzyjną metodą podania leku do dolnych dróg oddechowych. Wdychanie pary znad miski z gorącą wodą może ponadto spowodować poważne oparzenia, zwłaszcza u dzieci. Nie wykazano również, aby taka metoda skracała przebieg przeziębienia [2].

Nebulizacja jest sposobem dostarczenia preparatu, a nie odrębnym leczeniem choroby. Za jej pomocą można podawać między innymi leki rozszerzające oskrzela, glikokortykosteroidy wziewne, niektóre antybiotyki lub leki ułatwiające oczyszczanie dróg oddechowych – wyłącznie wtedy, gdy dany produkt jest przeznaczony do nebulizacji i został zalecony w konkretnej sytuacji klinicznej.

Metoda znajduje zastosowanie między innymi w leczeniu wybranych chorób układu oddechowego, takich jak astma, mukowiscydoza lub przewlekła obturacyjna choroba płuc. Nie każdy pacjent z tymi schorzeniami potrzebuje jednak nebulizatora. W stabilnej POChP podstawą są zwykle odpowiednio dobrane inhalatory, a leczenie nebulizowane rozważa się w określonych sytuacjach, na przykład przy nasilonej duszności albo trudnościach z obsługą innych urządzeń [4]. Stosuje się ją w leczeniu infekcji dróg oddechowych u dzieci.

Podobnie zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, suchy kaszel, zatkany nos czy nieżyt nosa nie stanowią automatycznie wskazania do podania leku drogą wziewną. Nebulizacja nie usuwa przyczyny każdej infekcji i nie zastępuje badania lekarskiego. Jeżeli objawy wskazują na przeziębienie, warto przeczytać również, jak wyleczyć przeziębienie w 3 dni i dlaczego nie istnieje metoda gwarantująca tak szybkie zakończenie infekcji.

Aby prawidłowo wykonać nebulizację, należy najpierw zapoznać się z instrukcją urządzenia oraz ulotką preparatu. Poszczególne modele mogą różnić się sposobem składania, objętością komory i zasadami czyszczenia.

1. Umyj i dokładnie osusz ręce.
2. Złóż zestaw zgodnie z instrukcją producenta.
3. Wlej do pojemnika wyłącznie zaleconą ilość leku lub jałowego roztworu.
4. Usiądź w pozycji wyprostowanej. Nebulizacji zasadniczo nie należy wykonywać w pozycji leżącej, chyba że personel medyczny zalecił inaczej i zastosowano odpowiedni sprzęt.
5. U osób dorosłych i starszych dzieci zwykle preferowany jest ustnik, ponieważ ogranicza utratę aerozolu na twarzy. Maska powinna dobrze przylegać do twarzy.
6. Oddychaj spokojnie przez usta. Głębokie wdechy wykonuj tylko wtedy, gdy wymaga tego instrukcja konkretnej terapii.
7. Kontynuuj zabieg do zużycia preparatu lub zgodnie z zaleconym czasem.
8. Po podaniu steroidu wziewnego wypłucz jamę ustną. Jeżeli używana była maska, umyj również skórę twarzy.

Po każdym zabiegu komorę, ustnik i inne części wskazane przez producenta należy umyć, wypłukać i pozostawić do całkowitego wyschnięcia. Przewodu powietrznego zazwyczaj nie zanurza się w wodzie. Regularne czyszczenie ogranicza ryzyko zanieczyszczenia zestawu drobnoustrojami [6].

Na rynku dostępne są nebulizatory pneumatyczne, membranowe i ultradźwiękowe. Urządzenia pneumatyczno-tłokowe wykorzystują sprężone powietrze. Są stosunkowo uniwersalne, ale mogą być głośne. Nebulizatory membranowe przepychają płyn przez mikroskopijne otwory, dzięki czemu zwykle pracują ciszej i mogą mieć niewielkie rozmiary. Nebulizatory ultradźwiękowe wytwarzają aerozol za pomocą drgań, lecz nie są odpowiednie dla każdego preparatu.

Wybierając nebulizator, warto zwrócić uwagę na:

• zgodność urządzenia z zaleconym lekiem;
• wielkość wytwarzanych cząstek i udział frakcji respirabilnej;
• tempo podawania aerozolu;
• objętość resztkową pozostającą w komorze;
• możliwość użycia ustnika oraz masek w odpowiednich rozmiarach;
• łatwość mycia, dezynfekcji i wymiany akcesoriów;
• poziom hałasu, mobilność i źródło zasilania.

Najmniejsze urządzenie nie zawsze będzie najlepsze. Parametry trzeba dopasować do rodzaju terapii, wieku użytkownika i odcinka dróg oddechowych, do którego ma docierać aerozol.