Grypa w ciąży – co zrobić po pojawieniu się objawów?

Nie trzeba samodzielnie rozstrzygać, czy infekcja jest na pewno grypą. Ważniejsze jest to, jak się czujesz, od kiedy trwają objawy, czy występuje gorączka, duszność lub inne niepokojące symptomy oraz czy stan się pogarsza.

Jeżeli podejrzewasz grypę w ciąży, najważniejsze są pierwsze decyzje. Zamiast samodzielnie dobierać preparaty lub czekać kilka dni na rozwój infekcji, postępuj według kilku kroków:

1. Oceń, czy występują objawy alarmowe. Zwróć uwagę przede wszystkim na oddychanie, ból w klatce piersiowej, stan świadomości, możliwość przyjmowania płynów oraz niepokojące objawy związane z ciążą.

2. Skontaktuj się z lekarzem możliwie szybko. Ciąża jest czynnikiem zwiększającym ryzyko cięższego przebiegu grypy, a wczesna ocena ma znaczenie dla decyzji o leczeniu.[1]

3. Przygotuj podstawowe informacje. Zanotuj, kiedy zaczęły się objawy, jaka była temperatura, czy możesz normalnie pić oraz jakie leki obecnie przyjmujesz.

4. Nie odkładaj kontaktu wyłącznie z powodu oczekiwania na test. Wynik badania może być pomocny, ale nie powinien niepotrzebnie opóźniać oceny lekarskiej.

5. Nie rozpoczynaj samodzielnie leczenia przypadkowo dobranymi preparatami. Dotyczy to również leków dostępnych bez recepty, ponieważ nie każdy jest odpowiedni w ciąży.

Niektóre objawy podczas infekcji wymagają pilnej oceny niezależnie od tego, czy ich przyczyną rzeczywiście jest grypa. Do objawów alarmowych w ciąży należą między innymi:[2]

• duszność lub wyraźne trudności w oddychaniu,

• ból w klatce piersiowej,

• omdlenie, dezorientacja lub inne zaburzenia świadomości,

• niemożność utrzymania przyjmowanych płynów,

• silny i utrzymujący się ból brzucha,

• krwawienie z dróg rodnych,

• wyciek płynu z pochwy,

• zmniejszenie lub ustanie ruchów dziecka w porównaniu z jego zwykłą aktywnością, jeśli ruchy są już regularnie odczuwane,

• gorączka wynosząca 38°C lub więcej.

Nie wszystkie wymienione objawy są skutkiem grypy. W ciąży mogą wskazywać również na inne problemy wymagające oceny medycznej, dlatego nie należy automatycznie przypisywać ich infekcji wirusowej.

Jeżeli pojawia się ciężka duszność, utrata przytomności, gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia lub inny stan wskazujący na bezpośrednie zagrożenie życia, należy skorzystać z pomocy ratunkowej pod numerem 112 lub 999. Sama gorączka 38°C nie oznacza automatycznie konieczności wezwania karetki, ale wymaga szybkiego kontaktu z lekarzem.

Zmiany zachodzące w czasie ciąży w układzie odpornościowym, oddechowym i krążenia sprawiają, że kobiety ciężarne należą do grupy zwiększonego ryzyka ciężkiego przebiegu grypy. CDC wskazuje między innymi na zwiększone ryzyko hospitalizacji. Ryzyko związane z grypą pozostaje podwyższone również do dwóch tygodni po zakończeniu ciąży.[1]

Grypa może także wpływać na przebieg ciąży: zachorowanie wiąże się z ryzykiem przedwczesnego porodu lub niskiej masy urodzeniowej dziecka.[6] Nie oznacza to, że każda infekcja doprowadzi do takiego powikłania. Sytuację konkretnej ciąży ocenia lekarz, dlatego szybki kontakt po wystąpieniu objawów jest ważny zarówno dla ciężarnej, jak i dziecka.

Nie oznacza to, że każda grypa w ciąży doprowadzi do powikłań. Znaczenie ma jednak odpowiednio szybka ocena stanu zdrowia i rozpoczęcie leczenia, gdy jest ono wskazane. Z tego powodu w przypadku objawów sugerujących grypę nie warto przyjmować strategii polegającej wyłącznie na kilkudniowej obserwacji.

Grypa często zaczyna się nagle. Może powodować silne osłabienie, bóle mięśni, bóle głowy, kaszel, ból gardła, uczucie rozbicia i gorączkę, chociaż gorączka nie występuje u każdej chorej.[1][3] Objawy różnych infekcji wirusowych mogą być podobne, dlatego sam ich zestaw nie pozwala pewnie ustalić przyczyny choroby. Więcej informacji znajdziesz w poradniku: objawy grypy typu A.

Szersze informacje o postępowaniu przy zakażeniach układu oddechowego zawiera również poradnik infekcje i przeziębienie.

Przed kontaktem warto zebrać informacje, które pomogą lekarzowi ocenić stan zdrowia i dalsze postępowanie. Przygotuj przede wszystkim:

• tydzień ciąży lub informację, ile czasu upłynęło od jej zakończenia,

• moment pojawienia się pierwszych objawów,

• najwyższą zmierzoną temperaturę i sposób wykonania pomiaru,

• informację, czy możesz normalnie przyjmować i utrzymywać płyny,

• informację o duszności, bólu w klatce piersiowej lub innych niepokojących objawach,

• w późniejszym okresie ciąży – informację o ewentualnej zmianie typowej aktywności ruchowej dziecka,

• choroby przewlekłe,

• wszystkie regularnie i doraźnie przyjmowane leki oraz suplementy,

• znane alergie na leki,

• wyniki wykonanych testów oraz wcześniejsze zalecenia medyczne.

Test może być pomocny w diagnostyce, ale w przypadku ciężarnej z objawami sugerującymi grypę decyzji o dalszym postępowaniu nie należy opóźniać wyłącznie po to, aby uzyskać laboratoryjne potwierdzenie zakażenia. CDC wskazuje, że leczenie przeciwwirusowe u kobiet w ciąży z podejrzeniem grypy powinno być wdrażane szybko, a rozpoczęcie terapii nie powinno być uzależnione od potwierdzenia laboratoryjnego.[1]

Znaczenie ma również rodzaj wykonanego badania. Ujemny wynik szybkiego testu diagnostycznego nie wyklucza grypy. Lekarz interpretuje wynik razem z objawami, czasem ich trwania, stanem klinicznym oraz aktualną sytuacją epidemiologiczną.[1]

Jeżeli więc objawy są nasilone albo stan zdrowia się pogarsza, pojedynczy ujemny szybki test nie powinien być powodem do rezygnacji z kontaktu z lekarzem.

Leczenie grypy lekami przeciwwirusowymi

CDC zaleca szybkie leczenie grypy lekami przeciwwirusowymi u kobiet w ciąży z podejrzeniem lub potwierdzoną grypą, niezależnie od nasilenia choroby, w każdym trymestrze ciąży.[1] Oznacza to, że leczenie grypy nie jest zarezerwowane wyłącznie dla pacjentek z ciężkimi objawami lub wymagających hospitalizacji.

Według tego źródła preferowanym lekiem przeciwwirusowym w ciąży jest doustny oseltamiwir, ponieważ dla tej substancji dostępnych jest najwięcej danych dotyczących stosowania u ciężarnych.[1] Konkretny preparat oraz schemat leczenia ustala lekarz po ocenie stanu zdrowia pacjentki. Nie należy samodzielnie rozpoczynać terapii ani zmieniać wcześniej zaleconego sposobu stosowania leku.

Dodatkowe informacje o jednym z preparatów zawierających oseltamiwir znajdują się w materiale Tamiflu – informacje o preparacie.

Dlaczego liczy się czas rozpoczęcia leczenia?

Przeciwwirusowe leczenie grypy przynosi największą korzyść, gdy zostanie rozpoczęte możliwie wcześnie, szczególnie w pierwszych 48 godzinach od pojawienia się objawów. Nie jest to jednak granica, po której leczenie staje się niedopuszczalne lub bezcelowe. CDC wskazuje, że korzyść kliniczna może występować również przy późniejszym rozpoczęciu terapii, zwłaszcza w cięższym przebiegu choroby lub u pacjentek hospitalizowanych.[1] Dlatego nawet jeśli objawy trwają już dłużej niż dwie doby, decyzję o leczeniu powinien podjąć lekarz na podstawie całej sytuacji klinicznej.

Leczenie objawowe

Oprócz leczenia przeciwwirusowego stosuje się postępowanie mające zmniejszyć gorączkę, ból i inne dolegliwości. Paracetamol jest wskazywany jako lek przeciwbólowy pierwszego wyboru w ciąży. Powinien być stosowany możliwie krótko, a sposób stosowania i czas terapii warto ustalić z lekarzem lub farmaceutą.[4]

Trzeba również sprawdzać skład preparatów wieloskładnikowych. Paracetamol może występować zarówno jako lek jednoskładnikowy, jak i jako składnik środków stosowanych na objawy przeziębienia i grypy. Łączenie takich preparatów bez sprawdzenia składu może prowadzić do niezamierzonego dublowania tej samej substancji.[3]

Niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym ibuprofen, nie powinny być samodzielnie stosowane w ciąży. Nie należy też zakładać, że każdy preparat dostępny bez recepty jest odpowiedni dla kobiety ciężarnej.[4]

Czy przy grypie potrzebny jest antybiotyk?

Antybiotyki nie działają na wirus grypy, dlatego sama grypa nie jest wskazaniem do antybiotykoterapii. Lekarz może zastosować antybiotyk, jeśli rozpozna dodatkowe zakażenie bakteryjne lub inne schorzenie wymagające takiego leczenia.[3]

Jednym z możliwych powikłań ciężkiego przebiegu infekcji jest zapalenie płuc.[3] Narastająca duszność, ból w klatce piersiowej lub wyraźne pogorszenie stanu ogólnego wymagają ponownej oceny medycznej, a nie samodzielnego rozpoczynania antybiotykoterapii.

Jeżeli stan zdrowia pozwala na pozostanie w domu, ważne są odpoczynek oraz regularne przyjmowanie płynów. Gorączka i infekcja mogą zwiększać utratę płynów, dlatego należy zwracać uwagę na możliwość prawidłowego nawodnienia.[3] Jeśli nie jesteś w stanie utrzymać przyjmowanych płynów albo stan wyraźnie się pogarsza, wymaga to ponownej oceny medycznej.

W kolejnych godzinach i dniach warto obserwować temperaturę, sposób oddychania, nawodnienie i ogólne samopoczucie. Niepokojące jest zarówno stopniowe nasilanie objawów, jak i wyraźne pogorszenie po wcześniejszej poprawie.

W celu ograniczenia szerzenia infekcji zaleca się higienę rąk oraz zasłanianie ust i nosa podczas kaszlu i kichania.[3]

Jeżeli dominującym problemem jest kaszel, sprawdź również poradnik: kaszel w ciąży.

Bliski kontakt z osobą chorującą na grypę nie oznacza, że należy samodzielnie rozpocząć przyjmowanie leku przeciwwirusowego. W określonych sytuacjach lekarz może rozważyć profilaktykę przeciwwirusową po ekspozycji. Inną strategią może być bardzo szybka ocena i rozpoczęcie leczenia po pojawieniu się objawów.[1]

Po istotnym kontakcie warto więc obserwować samopoczucie i w przypadku pojawienia się objawów szybko skontaktować się z lekarzem. O zasadności profilaktyki farmakologicznej decyduje lekarz po uwzględnieniu okoliczności ekspozycji i sytuacji klinicznej pacjentki.

Szczepienie przeciw grypie jest zalecane w ciąży niezależnie od trymestru. Zmniejsza ryzyko zachorowania i powikłań u ciężarnej, a szczepienie wykonane w ciąży pomaga także chronić niemowlę w pierwszych miesiącach życia.[5] Sprawdź również: szczepienie przeciw grypie.

Przy objawach sugerujących grypę szybki kontakt z lekarzem pozwala ocenić przebieg infekcji, czas trwania objawów, choroby współistniejące, przyjmowane leki oraz zasadność leczenia przeciwwirusowego. Jeżeli stan nie wskazuje na bezpośrednie zagrożenie życia ani inną sytuację wymagającą natychmiastowego badania osobistego, jedną z możliwości jest konsultacja lekarska.

Medicept świadczy płatną konsultację online. Opłata dotyczy oceny stanu zdrowia i zaleceń lekarza. Lekarz podejmuje decyzję o dalszym postępowaniu na podstawie uzyskanych informacji i może również uznać, że potrzebne jest badanie osobiste lub inna forma pomocy. Objawy wymagające pilnej pomocy opisano na początku poradnika.