Żylaki sromu – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie

• Żylaki sromu są poszerzeniami żył zewnętrznych narządów płciowych, najczęściej w obrębie warg sromowych większych.
• Mogą występować jednostronnie lub obustronnie i przypominać sine, miękkie, kręte uwypuklenia.
• Ciąża sprzyja ich powstawaniu przez zwiększenie objętości krwi, zmiany hormonalne i utrudnienie odpływu krwi żylnej wskutek ucisku powiększającej się macicy.
• Podstawą rozpoznania jest badanie lekarskie. Przy podejrzeniu niewydolności żylnej miednicy wykonuje się zwykle USG Doppler, a w wybranych przypadkach inne badania obrazowe.
• Leczenie żylaków sromu zależy od objawów i źródła refluksu żylnego. Obejmuje postępowanie zachowawcze, a w zaawansowanych przypadkach także skleroterapię, embolizację lub leczenie chirurgiczne.

Więcej informacji o podobnych zmianach naczyniowych znajdziesz w artykule pajączki na nogach – jak skutecznie się ich pozbyć. Tematy dotyczące zdrowia intymnego kobiet porządkuje również dział Ginekologia.

• zdrowia intymnego kobiet

Żylaki warg sromowych są poszerzonymi naczyniami żylnymi zewnętrznych narządów płciowych. Mogą obejmować wargi sromowe większe, rzadziej wargi sromowe mniejsze, okolice przedsionka pochwy i krocza. Powstają, gdy odpływ krwi z naczyń żylnych jest utrudniony albo dochodzi do cofania się krwi, czyli refluksu. Zmiany mogą współistnieć z żylakami krocza, miednicy mniejszej lub kończyn dolnych [1].

Żylak wargi sromowej nie zawsze oznacza wyłącznie miejscowy problem. Połączenia między żyłami narządów płciowych, miednicy i żyłami powierzchownymi nóg sprawiają, że przyczyną może być niewydolność żylna położona wyżej. Dlatego ocena powinna uwzględniać nie tylko widoczne poszerzenia żył, ale także objawy ze strony miednicy i kończyn dolnych [2].

Powstawanie żylaków wiąże się przede wszystkim ze wzrostem ciśnienia w układzie żylnym oraz niewydolnością zastawek. W czasie ciąży zwiększa się objętość krwi, zmiany hormonalne sprzyjają rozszerzaniu naczyń, a rosnąca macica uciska żyły w obrębie jamy brzusznej i miednicy. Skutkiem może być utrudniony odpływ krwi z okolic intymnych i poszerzenie naczyń żylnych [3].

Inne czynniki sprzyjające wystąpieniu żylaków to predyspozycje genetyczne, wcześniejsze ciąże, żylaki kończyn dolnych, przewlekłe zaparcia, otyłość, brak aktywności fizycznej oraz siedzący tryb życia. Długotrwałe stanie lub pozostawanie w pozycji siedzącej może nasilać zastój żylny, choć nie u każdej pacjentki stanowi główną przyczynę.

Do najczęstszych objawów należą uczucie ciężkości, rozpierania, obrzęk, świąd, pieczenie i ból okolicy sromu. Dolegliwości mogą zwiększać się po długim czasie w pozycji stojącej, podczas chodzenia, po wysiłku, pod koniec dnia oraz w trakcie współżycia. Duże żylaki sromu mogą utrudniać codzienne czynności, ale niektóre zmiany nie powodują żadnych objawów [1].

Nagły, wyraźny wzrost bólu, twardy i zaczerwieniony guzek albo szybko narastający obrzęk może sugerować zakrzepicę żyły powierzchownej i wymaga oceny lekarskiej. Krwawienie z okolicy zmienionego naczynia także powinno być skonsultowane.

Leczenie żylaków powinno być dostosowane do nasilenia objawów, ciąży, anatomii naczyń i obecności niewydolności żylnej miednicy. Domowe sposoby nie usuwają przyczyny, ale mogą zmniejszać dyskomfort. Należą do nich:

• unikanie długotrwałego stania i siedzenia,
• regularna, łagodna aktywność fizyczna,
• odpoczynek z uniesionymi nogami lub miednicą,
• stosowanie zimnych okładów,
• unikanie gorących kąpieli.

U części pacjentek pomocna bywa specjalna bielizna uciskowa podtrzymująca okolicę sromu [5].

Jeżeli objawy utrzymują się mimo postępowania zachowawczego, leczenie żylaków sromu może obejmować skleroterapię bezpośrednią. Gdy źródłem problemu są niewydolne żyły w obrębie miednicy, rozważa się embolizację lub inne metody wewnątrznaczyniowe. W wybranych zaawansowanych przypadkach stosuje się miejscowe wycięcie żylaków.

Właściwe przeprowadzenie leczenia wymaga wcześniejszego ustalenia źródła refluksu, ponieważ samo zamknięcie widocznych naczyń nie zawsze wystarcza [2]. Odpowiednie leczenie dobiera się indywidualnie po ocenie klinicznej i wykonaniu potrzebnych badań.

Żylaki sromu u kobiet w ciąży najczęściej pojawiają się w drugim lub trzecim trymestrze, choć problem może wystąpić już w pierwszej ciąży. Zmiany hormonalne, zwiększona objętość krwi i ucisk powiększającej się macicy na żyły miednicy zwiększają ciśnienie w naczyniach sromu [3].

Najważniejsze są domowe sposoby łagodzące objawy: unikanie długotrwałego stania, odpoczynek na lewym boku, chłodne okłady, umiarkowany ruch i rezygnacja z gorących kąpieli. Każdy preparat lub wyrób uciskowy warto omówić z osobą prowadzącą ciążę.

Żylaki warg sromowych często zmniejszają się po porodzie, dlatego leczenie zabiegowe zwykle się odracza, o ile nie ma szczególnych wskazań [5]. Same żylaki sromu nie stanowią automatycznego wskazania do cięcia cesarskiego. Sposób porodu ustala położnik na podstawie rozległości i lokalizacji zmian, ryzyka krwawienia oraz innych czynników położniczych [3].