Pajączki na nogach – jak skutecznie się ich pozbyć?

• Pajączki naczyniowe to określenie drobnych, poszerzonych naczyń krwionośnych; nie są tym samym co żylaki.
• Pajączki na nogach mogą być izolowaną zmianą kosmetyczną, lecz uczucie ciężkości nóg, obrzęki, ból lub zmiany skórne mogą wskazywać na przewlekłą niewydolność żylną.
• Leki flebotropowe mogą łagodzić objawy niewydolności żylnej, ale nie powodują zniknięcia istniejących teleangiektazji.
• Skleroterapia jest rekomendowaną metodą leczenia objawowych teleangiektazji i żył siatkowatych; laser bywa wybierany przy bardzo małych naczyniach lub gdy skleroterapia nie jest odpowiednia [1].
• Aktywność fizyczna, przerwy od siedzenia i stania oraz właściwie dobrana kompresjoterapia wspierają przepływ krwi, ale nie zastępują zabiegu zamykającego naczynie.

Więcej materiałów o zmianach naczyniowych i innych problemach skórnych. Zmiany żylne związane z ciążą zostały szerzej omówione w artykule Żylaki sromu – dlaczego się pojawiają? Objawy i leczenie.

• problemach skórnych
• recepta online

Teleangiektazje są poszerzonymi drobnymi naczyniami śródskórnymi. Potoczna nazwa pajączki odnosi się do ich siateczkowatego wyglądu. Najczęściej pojawiają się na łydkach, w okolicy kostek oraz na bocznych powierzchniach ud. Pajączki naczyniowe mogą występować pojedynczo lub tworzyć rozległe skupiska, zwykle nie bolą. Niekiedy towarzyszą im pieczenie, świąd, miejscowy dyskomfort albo uczucie ciężkości.

Pajączki naczyniowe nie są tym samym co żylaki. Stan naczyń krwionośnych ocenia się w szerszym kontekście objawów i badania klinicznego. Żylaki to większe, poszerzone i kręte naczynia żylne położone głębiej pod skórą. Same teleangiektazje zalicza się do klasy C1 przewlekłych zaburzeń żylnych. Mogą występować bez istotnego refluksu żylnego, dlatego widoczne na nogach pajączki nie zawsze oznaczają poważną chorobę [2].

Pajączki na nogach mają zwykle kilka nakładających się przyczyn. Czynniki genetyczne wpływają na budowę ścian naczyń krwionośnych oraz ich elastyczność, co w efekcie może prowadzić do powstawania pajączków. Osoby, u których podobne zmiany występują w rodzinie, mają większe szanse na pojawienie się teleangiektazji.

Do czynników sprzyjających należą także:

• zmiany hormonalne, ciąża i stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych;
• wiek – pajączki częściej obserwuje się u osób starszych;
• nadwaga i otyłość;
• długotrwałe przebywanie w pozycji stojącej albo siedzącej;
• mała aktywność fizyczna;
• przebyta zakrzepica, urazy i inne zaburzenia odpływu żylnego kończyn dolnych.

Pajączki na nogach mogą mieć również przyczyny miejscowe. Gdy na nogach pajączki pojawiają się w obszarze utrwalonego nadciśnienia żylnego, warto ocenić także stan większych naczyń. Wzrost ciśnienia w układzie żylnym, osłabienie zastawek i nadciśnienie żylne zwiększają obciążenie drobnych naczyń krwionośnych oraz utrudniają odpływ krwi z układu powierzchownego do głębokiego. W efekcie naczynia żylne mogą stopniowo się poszerzać i zmniejsza się ich prze Nie oznacza to jednak, że każda teleangiektazja jest pierwszym objawem wskazującym na niewydolność żylną [2].

Nie ma tabletki ani maści, która usuwa istniejące pajączki na nogach. Leczenie farmakologiczne może być rozważane, gdy zmianom towarzyszą objawy przewlekłej niewydolności żylnej, takie jak ból, obrzęk czy ciężkość nóg. Leki wpływające na napięcie naczyń i mikrokrążenie mogą przynieść poprawę stanu objawowego, ale nie prowadzą do zamknięcia teleangiektazji [1].

Galvenox i Calcium Dobesilate Hasco zawierają dobezylan wapnia. Zgodnie z oficjalnymi ulotkami leki te stosuje się w objawach przewlekłej niewydolności żylnej kończyn dolnych. Dawkę ustala się zależnie od produktu i wskazania; w ulotce Galvenox podano 500–1000 mg na dobę. Nie jest to jednak uniwersalne dawkowanie na pajączki ani schemat do samodzielnego rozpoczynania [3]. Podczas stosowania dobesylanu gorączka, ból gardła lub inne objawy zakażenia wymagają pilnego kontaktu z lekarzem [3].

Cyclo 3 Fort zawiera ruszczyk kolczasty, hesperydynę metylochalkonu i witaminę C. Jest wskazany do leczenia objawów związanych z niewydolnością naczyń żylnych, takich jak ból i uczucie ciężkości, a nie do kosmetycznego usuwania pajączków [4]. Diosmina i hesperydyna również należą do leków flebotropowych stosowanych w łagodzeniu wybranych objawów choroby żylnej. Preparaty te mogą wpływać na mikrokrążenie i ściany naczyń, lecz nie należy przedstawiać ich jako środków, które wzmacniają ściany naczyń krwionośnych w sposób gwarantujący zniknięcie zmian [1].

Lioton 1000 jest żelem z heparyną wskazanym pomocniczo m.in. w chorobach żył powierzchownych, żylakach, krwiakach i obrzękach. Nie jest lekiem przeznaczonym bezpośrednio do zamykania pajączków naczyniowych [5]. Regularne stosowanie każdego preparatu powinno odpowiadać wskazaniom z ulotki oraz zaleceniom lekarza lub farmaceuty.

Wyciąg z nasion kasztanowca standaryzowany na escynę może krótkotrwale zmniejszać ból, obrzęk i świąd w przewlekłej chorobie żylnej, ale badania nie potwierdzają, że usuwa pajączki na nogach. Dane dotyczą doustnych, standaryzowanych preparatów z nasion kasztanowca, a nie domowych okładów [6].

Jeżeli lekarz uzna, że objawy wymagają leczenia farmakologicznego, podczas konsultacji można omówić wskazania, przeciwwskazania i interakcje. Ewentualna recepta online zależy od oceny medycznej i nie zastępuje badania stacjonarnego ani USG Doppler, gdy są potrzebne.

Zabiegowe metody leczenia dobiera się do średnicy, rozległości i położenia zmian. Skleroterapia to popularna metoda leczenia teleangiektazji i żył siatkowatych. Lekarz w trakcie terapii wprowadza do naczynia środek obliterujący, który uszkadza jego śródbłonek i prowadzi do stopniowego zamknięcia światła naczyń krwionośnych. Aktualne wytyczne rekomendują skleroterapię płynem lub pianą w objawowych teleangiektazjach i żyłach siatkowatych [1].

Po zabiegu mogą wystąpić przejściowe zasinienia, przebarwienia, tkliwość lub drobna sieć nowych naczynek. Zwykle potrzebna jest więcej niż jedna sesja [1]. Lekarz może zalecić noszenie pończoch uciskowych, ale czas i stopień ucisku powinny być dobrane indywidualnie.

W przypadku bardzo drobnych pajączków naczyniowych lekarz może rozważyć laseroterapię. Laserowe zamykanie naczynek wykorzystuje energię świetlną pochłanianą przez hemoglobinę. Jest to popularna metoda szczególnie przy bardzo drobnych naczyniach, alergii na środek obliterujący lub silnym lęku przed nakłuciem. Laser nie jest automatycznie lepszy od skleroterapii; wybór zależy od średnicy, koloru i położenia zmian oraz doświadczenia osoby wykonującej zabieg [1]. Laseroterapia zmniejsza widoczność pajączków po 4-8 tygodniach.

Kompresjoterapia poprawia odpływ krwi z układu powierzchownego do głębokiego i może zmniejszać obrzęk, ból oraz uczucie ciężkości nóg. Pończochy uciskowe nie likwidują jednak istniejących pajączków. Dobór pończoch uciskowych powinien uwzględniać obwody kończyny, nasilenie objawów i przeciwwskazania tętnicze. Pończochy uciskowe lub rajstopy uciskowe bywają też zalecane po skleroterapii zgodnie z planem zabiegowym [2].

Postępowanie domowe może wspierać krążenie krwi i ograniczać dolegliwości, ale nie zamyka już poszerzonych naczyń. Najbardziej praktyczne działania to:

• aktywność fizyczna angażująca łydki, np. spacery, pływanie lub jazda na rowerze;
• krótkie przerwy podczas pracy siedzącej i unikanie długotrwałego pozostawania w pozycji stojącej;
• odpoczynek z nogami uniesionymi, gdy występują obrzęki;
• utrzymanie masy ciała odpowiedniej do stanu zdrowia;
• unikanie palenia papierosów i ograniczenie przegrzewania nóg, jeśli nasila dolegliwości.

Aktywność fizyczna uruchamia pompę mięśniową łydki i wspiera przepływ krwi. Nie daje gwarancji, że uda się zapobiegać pajączkom, ale stanowi element profilaktyki chorób żylnych. U osób starszych zakres ćwiczeń należy dopasować do sprawności i chorób współistniejących [2]. Ważne jest unikanie długotrwałego bezruchu.

Cytryna zawiera witaminę C, podobnie jak czerwona papryka, natka pietruszki i czarna porzeczka [7]. W zróżnicowanym jadłospisie mogą znaleźć się także kasza gryczana, zielone warzywa, oleje roślinne i orzechy. Taka dieta może mieć korzystny wpływ na ogólny stan zdrowia, ale stwierdzenie, że witamina C uszczelnia naczynia krwionośne, jest zbyt daleko idącym uproszczeniem. Czarna porzeczka, kasza gryczana, witamina K, witaminę E czy omega 3 nie zlikwidują widocznych teleangiektazji. Ani witamina K, ani pojedynczy suplement nie zastępują oceny przyczyny zmian.

Podobnie wyciąg z pestek winogron, ruszczyka kolczastego lub wyciąg z nasion kasztanowca nie powinny zastępować diagnostyki. Nie ma podstaw, aby oczekiwać, że omega 3, krem, suplement albo okład pozwoli pozbyć się pajączków. Styl życia może wspierać profilaktykę i kontrolę objawów, natomiast zmniejszenie widoczności pajączków wymaga najczęściej zabiegu [1].