Zaburzenia erekcji u 30-latka: przyczyny, diagnostyka i leczenie

Z medycznego punktu widzenia zaburzenia erekcji oznaczają utrzymującą się niezdolność do uzyskania lub utrzymania erekcji wystarczającej do odbycia satysfakcjonującego stosunku seksualnego [1]. Pojedyncza sytuacja związana z napięciem, przemęczeniem czy alkoholem nie musi oznaczać choroby. Jeśli jednak problemy ze wzwodem powtarzają się, warto ustalić ich przyczyny.

Zaburzenia erekcji należą do dysfunkcji seksualnych, które mogą występować także u młodych mężczyzn i nie są problemem zarezerwowanym wyłącznie dla starszych mężczyzn [1].

• Problemy z erekcją po 30. roku życia mogą mieć podłoże psychiczne, fizyczne albo mieszane.
• Wśród najczęstszych przyczyn są stres i lęk przed niepowodzeniem, ale również nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, otyłość, palenie papierosów, zaburzenia hormonalne i działania niektórych leków.
• U młodych mężczyzn nie należy zakładać z góry, że trudności są wyłącznie psychogenne. Erekcja zależy m.in. od układu nerwowego, hormonów i naczyń krwionośnych.
• Nawracające trudności wymagają konsultacji lekarskiej. Wywiad lekarski, badanie i podstawowe testy metaboliczne oraz hormonalne pomagają ustalić podłoże problemów.
• Leczenie problemów dobiera się do przyczyny. Może obejmować zmianę stylu życia, pomoc psychologiczną lub seksuologiczną, leczenie chorób współistniejących oraz farmakoterapię.

Więcej materiałów dotyczących profilaktyki, hormonów i funkcji seksualnych znajdziesz w dziale zdrowie mężczyzn.

• zdrowie mężczyzn
• jak kontrolować wytrysk

Jednorazowe trudności mogą zdarzyć się w każdym wieku. O zaburzeniu mówi się, gdy problem ma charakter utrzymujący się lub nawracający i utrudnia odbycie satysfakcjonującego stosunku. Warto podkreślić, że sam wiek nie przesądza o przyczynie. U młodych mężczyzn problemy z potencją mogą mieć tło psychiczne, ale nie wyklucza to podłoża somatycznego.

Między sporadycznym brakiem wzwodu a nawracającymi zaburzeniami erekcji istnieje istotna różnica kliniczna. Znaczenie ma przede wszystkim powtarzalność problemu oraz jego wpływ na aktywność seksualną [1].

Problem z erekcją po 30. roku życia może wiązać się z przewlekłym stresem, lękiem przed niepowodzeniem, niskim poczuciem własnej wartości lub napięciem w relacji. Podobne objawy występują też przy chorobach układu krążenia, cukrzycy, zaburzeniach hormonalnych i neurologicznych. Problemy z erekcją nie pozwalają więc samodzielnie rozstrzygnąć przyczyny. Należy wskazać, że zaburzenia erekcji są objawem, a nie rozpoznaniem wyjaśniającym przyczynę [1].

Podłoże psychogenne jest bardziej prawdopodobne, gdy trudności pojawiają się sytuacyjnie, np. przy nowej relacji lub presji na sprawność seksualną. Przewlekły stres, depresja i lęk mogą negatywnie wpływać na funkcje seksualne. Przyczynami psychogennymi mogą być również problemy w relacji i napięcie w sferze intymnej.

Przewlekły stres może sprzyjać problemom z erekcją i obniżać komfort funkcjonowania w sferze seksualnej [1]. Nawracające niepowodzenia mogą również wtórnie nasilać lęk i prowadzić do obniżenia pewności siebie [2]. Wysoki poziom stresu podnosi poziom kortyzolu co obniża libido.

Przy impotencji psychogennej ćwiczenia relaksacyjne mogą być jedynie elementem wsparcia. W utrwalonym lęku pomocne bywa podejście poznawczo-behawioralne, także z udziałem partnerki lub partnera [1]. Nie chodzi o mechaniczne ćwiczenie wzwodu, lecz o pracę nad lękiem, oczekiwaniami i reakcjami towarzyszącymi zbliżeniu.

Objawem może być całkowity brak erekcji, ale też trudność w uzyskaniu odpowiedniej twardości albo utrzymania wzwodu do końca stosunku. To jeden z możliwych obrazów problemów z potencją. Przy ocenie niepełnego wzwodu znaczenie ma to, czy problem występuje podczas masturbacji, z partnerką lub partnerem oraz czy zachowane są erekcje poranne. Przyczyny niepełnego wzwodu mogą być psychogenne, organiczne lub mieszane. Określenie długość wzwodu powinno tu oznaczać czas jego utrzymania, a nie długość prącia [1].

Jeżeli problem dotyczy głównie kontroli ejakulacji przy zachowanej erekcji, jest to odrębny temat. Zobacz materiał: Przyczyny i leczenie przedwczesnego wytrysku.

W pierwszej kolejności lekarz zbiera wywiad medyczny, seksualny i psychologiczny. Pyta o początek objawów, poranne erekcje, libido, relację, leki, używki oraz choroby przewlekłe. Badanie fizykalne obejmuje ocenę układu moczowo-płciowego, hormonalnego, naczyniowego i neurologicznego [3].

Wywiad może obejmować również pytania o pożądanie, wytrysk i ewentualne trudności w osiągnięciu orgazmu, ponieważ pomagają one ocenić szerszy obraz funkcji seksualnych [1].

Podstawowe badania mogą obejmować glukozę lub HbA1c, lipidogram i poranne stężenie testosteronu. W wybranych sytuacjach potrzebne są dalsze badania, np. prolaktyna, LH albo diagnostyka naczyniowa prącia [1]. U młodych mężczyzn z podejrzeniem podłoża naczyniowego istotną rolę odgrywa też ocena ryzyka sercowo-naczyniowego, ponieważ zaburzenia erekcji mogą być markerem choroby układu sercowo-naczyniowego [2].

W części przypadków zaburzenia erekcji o podłożu naczyniowym mogą wyprzedzać rozpoznanie klinicznie jawnej choroby sercowo-naczyniowej. Z tego powodu nawracające trudności z erekcją mogą być jednym z wcześniejszych sygnałów wskazujących na potrzebę oceny czynników związanych z układem krążenia [2].

Leczenie zaburzeń erekcji wymaga konsultacji lekarskiej, ponieważ wybór postępowania zależy od przyczyny, chorób współistniejących, przeciwwskazań oraz stosowanych leków [1].

Aby leczyć zaburzenia erekcji bezpiecznie, trzeba ustalić dominujące podłoże. Jeśli przyczyną zaburzeń są lęk i napięcie, lekarz może zalecić konsultację seksuologiczną lub psychoterapię. Takie postępowanie może być szczególnie ważne, gdy zaburzenia erekcji są związane z lękiem przed kolejnym niepowodzeniem. Jeśli znaczenie mają cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, otyłość, zaburzenia hormonalne albo działanie leku, postępowanie obejmuje również kontrolę tego problemu [4].

Leczenie farmakologiczne najczęściej opiera się na inhibitorach PDE5. Dobór preparatu powinien uwzględniać przeciwwskazania, choroby współistniejące i stosowane leki; łączenie inhibitorów PDE5 z azotanami jest przeciwwskazane [1]. Tadalafil może działać w oknie do 36 godzin, co nie oznacza ciągłej erekcji przez ten czas [1]. Więcej o sildenafilzie wyjaśnia osobny artykuł: Viagra.

Jeżeli leczenie doustne jest nieskuteczne albo niewskazane, lekarz może rozważyć urządzenia próżniowe, iniekcje do ciał jamistych lub preparaty docewkowe z alprostadilem [1]. Wdrożenie odpowiedniego leczenia powinno wynikać z oceny pacjenta, a nie samodzielnego testowania kolejnych metod.