Pulsoksymetr – jak mierzyć i kontrolować saturację krwi

Z tego artykułu dowiesz się, czym jest saturacja, jak prawidłowo mierzyć saturację w domu, jakie są najczęściej przyjmowane normy saturacji oraz co może oznaczać niska saturacja krwi. Dowiesz się również, dlaczego niska saturacja nie zawsze daje wyraźne objawy i dlaczego pojedyncza liczba nie wystarcza do rozpoznania przyczyny. Wyjaśniamy też, kiedy wystarczy powtórzyć pomiar saturacji krwi, kiedy warto skonsultować wynik z lekarzem, a kiedy niski poziom tlenu we krwi wymaga pilnej pomocy medycznej. Szczególną uwagę poświęcamy wiarygodności pomiaru saturacji krwi, ponieważ zimne palce, ruch, lakier na paznokciach, słabe krążenie, palenie papierosów i pigmentacja skóry mogą wpływać na wynik [1].

• Pulsoksymetr szacuje procentowe nasycenie hemoglobiny tlenem, czyli SpO2 (ang. oxygen saturation), i zwykle pokazuje także puls.
• U większości osób zdrowych prawidłowa saturacja mieści się w zakresie 95–100%, ale interpretacja saturacji krwi zależy od chorób przewlekłych i indywidualnych zaleceń [2].
• Pojedynczy wynik poniżej 95% należy sprawdzić ponownie po odpoczynku i prawidłowym założeniu urządzenia. Warto przyjrzeć się także trendowi wartości saturacji krwi. Utrzymujące się niższe wyniki, zwłaszcza z dusznością lub pogorszeniem samopoczucia, wymagają konsultacji.
• Saturacja 92% lub niższa wymaga pilnej oceny medycznej [3]. Saturacja poniżej 90% jest szczególnie niepokojąca i nie powinna być obserwowana wyłącznie w domu. Wartość 88% lub niższa wymaga natychmiastowej pomocy, o ile lekarz nie ustalił indywidualnego zakresu z powodu przewlekłej niewydolności oddechowej [2].
• Pulsoksymetr nie rozpoznaje przyczyny spadku poziomu saturacji, nie zastępuje gazometrii, nie wykrywa zawału i może dawać pozornie prawidłowy odczyt przy zatruciu tlenkiem węgla [5].
• Przy przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc docelowe wartości mogą być inne niż u zdrowego człowieka. Więcej o tej chorobie przeczytasz w artykule POChP.

Więcej materiałów z tego obszaru znajdziesz w dziale Telemedycyna.

• Octeangin

Saturacja określa, jaka część hemoglobiny w krwi tętniczej jest związana z tlenem. Jej poziom opisuje procent, a nie bezwzględną ilość tlenu przenoszonego przez krew. Ocena całkowitej ilości tlenu wymaga uwzględnienia także stężenia hemoglobiny. Hemoglobina znajduje się w czerwonych krwinkach i przenosi tlen z płuc do tkanek w całym organizmie. To, ile tlenu może przenosić krew, zależy również od stężenia hemoglobiny. Innymi słowy, stopień wysycenia krwi tlenem informuje, jaki odsetek dostępnych miejsc wiążących tlen jest zajęty. Wartość z pulsoksymetru oznacza się symbolem SpO2, natomiast saturację oznaczaną bezpośrednio w próbce krwi tętniczej określa się jako SaO2.

Pulsoksymetr nie mierzy bezpośrednio prężności tlenu ani całkowitej ilości tlenu dostarczanej do komórek organizmu. Nie określa więc pełnej zawartości tlenu we krwi ani rzeczywistej ilości tlenu dostępnej dla tkanek. Nie pokazuje również poziomu dwutlenku węgla. Dlatego odczyt SpO2 mieszczący się w typowym zakresie nie wyklucza każdego zaburzenia oddychania, krążenia ani transportu tlenu.

Pulsoksymetr napalcowy emituje światło czerwone i podczerwone, czyli promieniowanie o dwóch długościach fali. Hemoglobina utlenowana i odtlenowana pochłaniają je w różnym stopniu. Czujnik analizuje zmiany absorpcji związane z pulsacyjnym przepływem krwi w opuszku palca, a następnie szacuje procentowe nasycenie hemoglobiny tlenem. Pomiar trwa zwykle kilkanaście–kilkadziesiąt sekund, ale odczyt należy zanotować dopiero wtedy, gdy liczba przestanie się zmieniać [1].

Na wyświetlaczu widoczne są najczęściej:

• SpO2 — szacowane wysycenie krwi tlenem w procentach;
• PR lub pulse — liczba uderzeń serca na minutę;
• wskaźnik siły sygnału albo fala pletyzmograficzna, która pomaga ocenić stabilność odczytu.

Pulsoksymetr mierzy więc również tętno, ale nie zastępuje elektrokardiogramu. Nie określa rodzaju arytmii i nie pokazuje, czy ból w okolicach serca jest związany z niedokrwieniem mięśnia sercowego.

Pulsoksymetria jest szybka, bezbolesna i przydatna do obserwowania trendu. Gazometria wymaga pobrania krwi tętniczej, ale dostarcza dokładniejszych informacji o utlenowaniu, prężności tlenu, prężności dwutlenku węgla i równowadze kwasowo-zasadowej. To badanie krwi tętniczej może być potrzebne, gdy wynik saturacji krwi nie pasuje do objawów. Wynik pomiaru z urządzenia domowego może różnić się od rzeczywistego poziomu o około 2–4 punkty procentowe, dlatego w sytuacjach klinicznie niejasnych lekarz może zlecić gazometrię [2].

W praktyce ważna jest nie tylko pojedyncza liczba, lecz także dynamika zmian prężności tlenu, zmiany poziomu saturacji, objawy oraz to, czy wynik utrzymuje się po prawidłowym powtórzeniu pomiaru. Pulsoksymetr pozwala na wczesne wykrywanie niedotlenienia, ale nie pozwala prawidłowo zinterpretować wyniku saturacji bez kontekstu klinicznego.

Badanie saturacji nie wymaga specjalnego przygotowania, jednak kilka prostych zasad wyraźnie zwiększa szansę uzyskania wiarygodnych wyników. Prawidłowy pomiar saturacji krwi zaczyna się od odpoczynku i ocieplenia dłoni. Warto nauczyć się mierzyć saturację zawsze w podobnych warunkach, aby porównywać rzeczywiste zmiany poziomu saturacji, a nie przypadkowe różnice techniczne.

1. Odpocznij przez kilka minut. Usiądź w spokojnym miejscu, najlepiej w pozycji siedzącej. Jeśli porównujesz stan zdrowia z dnia na dzień, wykonuj pomiar saturacji krwi w podobnych warunkach; nagły spadek w ciągu dwóch dni może być ważniejszy niż pojedyncza różnica jednego punktu. Nie wykonuj pomiaru bezpośrednio po wysiłku fizycznym, wejściu po schodach, kąpieli ani paleniu papierosów.
2. Ogrzej i rozluźnij dłoń. Zimne palce i skurcz naczyń ograniczają przepływ krwi, przez co urządzenie może pokazać zaniżony lub niestabilny wynik.
3. Usuń lakier, hybrydę lub sztuczny paznokieć z mierzonego palca. Ciemny lakier może zakłócać przechodzenie światła przez tkanki [2].
4. Załóż urządzenie prawidłowo. Najczęściej wybiera się palec wskazujący albo środkowy. Nie zakładaj czujnika na czubek nosa, jeśli urządzenie nie jest do tego przeznaczone. Palec powinien być wsunięty do końca, a paznokieć znajdować się po stronie wyświetlacza, jeśli tak przewiduje instrukcja producenta.
5. Trzymaj rękę nieruchomo. Oprzyj ją wygodnie, nie zaciskaj pięści i nie rozmawiaj podczas odczytu. Ruch jest jedną z częstszych przyczyn błędów.
6. Poczekaj na stabilną liczbę. Nie zapisuj pierwszej wartości. Pomiar trwa do chwili, gdy SpO2 i puls stabilizują się, a wskaźnik sygnału jest prawidłowy.
7. Zanotuj wynik. Warto zapisać godzinę, pozycję ciała, obecność objawów, tętno i informację, czy pomiar saturacji krwi wykonano na powietrzu atmosferycznym, czy podczas zaleconej tlenoterapii.

Jeżeli wynik pomiaru jest nieoczekiwanie niski, odpowiednie działania zaczynają się od sprawdzenia techniki: wykonaj ponowny pomiar saturacji na innym palcu po ogrzaniu dłoni. Można porównać odczyt z drugą ręką. Nie należy jednak powtarzać badania cały czas przez dłuższy czas, gdy występują wyraźne objawy niedotlenienia — wtedy priorytetem jest pomoc medyczna.

Na dokładność pomiaru saturacji krwi mogą wpływać:

• zimna skóra, słabe ukrwienie i zaburzenia krążenia;
• ruch ręki, drżenie lub źle dopasowany czujnik;
• lakier, sztuczne paznokcie, henna, tatuaż lub zabrudzenie w miejscu pomiaru;
• intensywne światło padające bezpośrednio na czujnik;
• ciemniejsza pigmentacja skóry — u części osób urządzenie może zawyżać SpO2 i nie wykrywać rzeczywistego niedotlenienia;
• palenie papierosów i obecność karboksyhemoglobiny, dlatego u palaczy papierosów odczyt wymaga szczególnej ostrożności;
• niska jakość lub niewłaściwe przeznaczenie urządzenia [1].

FDA podkreśla, że odczyt trzeba zawsze zestawiać z samopoczuciem i objawami, ponieważ nawet pozornie prawidłowa saturacja nie wyklucza problemu [1]. Jeśli czubek nosa, wargi albo błony śluzowe stają się sine, pojawia się narastająca duszność, splątanie lub niewyraźna mowa, nie należy uspokajać się pojedynczym dobrym wynikiem.

U dziecka czujnik musi być dopasowany do wielkości palca lub stopy. Zbyt duży klips, ruch i płacz mogą powodować niestabilne wartości saturacji. U niemowląt i małych dzieci domowy pulsoksymetr powinien być używany zgodnie z zaleceniem medycznym; nie zastępuje monitora przeznaczonego do ciągłego nadzoru ani oceny pediatrycznej.

U osób starszych i innych osób dorosłych znaczenie ma wartość wyjściowa, choroby płuc, choroby serca, perfuzja obwodowa i przyjmowane leki. Ocena poziomu saturacji powinna uwzględniać także nagłą zmianę względem wcześniejszych wyników. Sam wiek nie wystarcza, by uznać niski poziom za prawidłowy. Nie należy automatycznie przyjmować, że u każdej osoby powyżej 70 roku życia prawidłowa saturacja jest nieco niższa. Jeśli lekarz zna indywidualny zakres pacjenta, porównuje aktualne wyniki właśnie z nim.

Wynik SpO2Orientacyjna interpretacja u osoby dorosłej na poziomie morza95–100%Najczęściej prawidłowy wynik u zdrowych dorosłych, jeśli nie ma niepokojących objawów.93–94%Wynik poniżej typowego zakresu; powtórz pomiar prawidłową techniką. Jeśli wynik utrzymuje się, występują objawy lub trwa infekcja oddechowa, skontaktuj się z lekarzem.92% lub mniejWymaga pilnej oceny medycznej, zwłaszcza gdy wartość jest nowa, utrzymuje się lub towarzyszą jej duszność, ból w klatce piersiowej, sinica albo zaburzenia świadomości [3].88% lub mniejWymaga natychmiastowej interwencji medycznej, chyba że pacjent ma indywidualnie ustalony przez lekarza zakres i plan postępowania [2].

To orientacyjne normy saturacji krwi, a nie uniwersalny algorytm. Warto pamiętać, że wartości poniżej zakresu typowego dla osób zdrowych mogą mieć inne znaczenie u pacjenta z ustalonym indywidualnym celem. W przewlekłych chorobach płuc prawidłowe normy dla konkretnej osoby mogą być inne. U pacjentów zagrożonych hiperkapniczną niewydolnością oddechową, między innymi w części przypadków POChP, personel medyczny może wyznaczyć docelowy zakres 88–92%. Nie oznacza to, że osoba bez takiego zalecenia powinna uznawać saturację poniżej 90% za bezpieczną albo samodzielnie podawać tlen [4].

Poziom saturacji krwi może zmieniać się pod wpływem czynników fizjologicznych, chorobowych i technicznych. Nagły spadek poziomu saturacji jest zwykle ważniejszy niż niewielka różnica między dwoma pojedynczymi odczytami:

• wysokość nad poziomem morza — na dużych wysokościach dostępna ilość tlenu jest mniejsza, dlatego wartości mogą być niższe [2];
• przewlekłe choroby układu oddechowego, wady serca i niewydolność serca;
• ostra infekcja, zapalenie płuc, zaostrzenie astmy lub POChP;
• wysiłek fizyczny i pozycja ciała;
• indywidualny, znany lekarzowi poziom bazowy;
• jakość sygnału i błąd urządzenia.

Prawidłowa saturacja nie oznacza automatycznie, że cały organizm jest odpowiednio dotleniony. Urządzenie pokazuje odsetek wysycenia hemoglobiny tlenem, ale nie mierzy stężenia hemoglobiny. Przy znacznej anemii SpO2 może być prawidłowe, mimo że całkowita zdolność krwi do przenoszenia tlenu jest zmniejszona [6].

Niska saturacja oznacza, że pulsoksymetr wykrył mniejszy niż oczekiwany odsetek hemoglobiny związanej z tlenem. Wynik saturacji krwi trzeba jednak odróżnić od pełnej oceny ilości tlenu dostarczanego tkankom. Niska saturacja krwi może być przejściowa, utrwalona albo pozorna, jeśli pomiar wykonano nieprawidłowo. Obniżenie poziomu saturacji trzeba więc potwierdzić i odnieść do objawów. Taki odczyt może wynikać z rzeczywistej hipoksemii albo z błędu pomiaru. Im niższy poziom i im dłuższy czas jego utrzymywania, tym większe ryzyko, że tkanki, narządy i komórki układu nerwowego nie otrzymują wystarczającej ilości tlenu [2]. Ciężkie niedotlenienie może zaburzać funkcjonowanie układu nerwowego.

Objawy niskiej saturacji mogą różnić się nasileniem. Do możliwych objawów niskiej saturacji krwi należą:

• uczucie duszności, trudności w nabraniu powietrza lub płytki oddech;
• przyspieszone oddychanie i szybkie tętno;
• sinienie ust, języka, twarzy lub paznokci — sinica centralna jest objawem alarmowym;
• osłabienie, niepokój, zmęczenie i gorsza tolerancja wysiłku;
• ból lub ucisk w klatce piersiowej;
• zawroty głowy, ból głowy, zaburzenia widzenia;
• splątanie, senność, zaburzenia świadomości lub niewyraźna mowa [1].

Pierwsze objawy mogą być mało charakterystyczne. Niska saturacja bywa też wykrywana, zanim pojawią się typowe objawy niskiej saturacji. Co ważne, niska saturacja może występować bez wyraźnego uczucia duszności. Tę sytuację określano szczególnie często podczas pandemii COVID-19 jako „cichą hipoksemię”. Dlatego u pacjentów z ostrą infekcją i czynnikami ryzyka można kontrolować saturację zgodnie z zaleceniem lekarza, ale sam brak duszności nie gwarantuje bezpieczeństwa [3].

Pilnej konsultacji lekarskiej wymaga powtarzalny wynik 93–94%, gdy wcześniej wartości były wyższe, zwłaszcza jeśli jednocześnie pojawiają się inne objawy infekcji lub choroby układu oddechowego. Taki wynik saturacji wymaga oceny stanu chorego, a nie wyłącznie spojrzenia na wyświetlacz. Stan chorego i kierunek spadku saturacji decydują o pilności dalszego postępowania. Niska saturacja z sinicą, splątaniem albo silnym bólem w klatce piersiowej jest sytuacją alarmową. Saturacja 92% lub niższa powinna skłonić do pilnej oceny [3]. Utrzymująca się wartość 88% lub niższa wymaga natychmiastowej pomocy medycznej [2].

Niezależnie od liczby należy wezwać pomoc pod numerem 112 lub 999, gdy występuje ciężka duszność, niemożność wypowiedzenia pełnego zdania, sinica, utrata przytomności, splątanie, silny ból w klatce piersiowej, objawy udaru lub gwałtowne pogorszenie stanu chorego. Stan zagrażający życiu może rozwijać się także wtedy, gdy odczyt jest niewiarygodny albo urządzenie nie pokazuje wyniku.

Nie należy opierać decyzji na granicy 70%. Pulsoksymetry są najmniej wiarygodne przy bardzo niskich wartościach, a tak niski odczyt sam w sobie jest wskazaniem do natychmiastowej pomocy medycznej, nie kolejnych prób domowego pomiaru.

Przyczyną niskiej saturacji może być choroba płuc, zaburzenie wymiany gazowej, niedostateczna wentylacja, niektóre choroby serca, niska zawartość tlenu we wdychanym powietrzu albo błąd urządzenia. U osób z chorobami płuc lub chorobami serca znaczenie ma również indywidualna wartość wyjściowa. Niska saturacja nie wskazuje sama w sobie, która z tych przyczyn jest odpowiedzialna.

Spadku saturacji krwi można spodziewać się m.in. w zapaleniu płuc, ciężkim zaostrzeniu astmy, obrzęku płuc, zatorowości płucnej, włóknieniu płuc oraz zaostrzeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc [4]. POChP to przewlekła obturacyjna choroba płuc związana z ograniczeniem przepływu powietrza; u części pacjentów jej zaostrzenie prowadzi do niewydolności oddechowej.

COVID-19 może powodować zapalenie płuc i obniżenie SpO2. W takim przebiegu wartości saturacji krwi mogą zmieniać się wraz z nasileniem choroby układu oddechowego. NHS wykorzystywał domową pulsoksymetrię do obserwacji pacjentów z COVID-19, podkreślając znaczenie trendu i szybkiej reakcji na odczyty 93–94% oraz 92% lub mniej [3]. Te progi powstały dla określonej ścieżki opieki nad chorymi z COVID-19 i nie powinny zastępować indywidualnych zaleceń.

Nie każda infekcja górnych dróg oddechowych obniża saturację krwi. Katar, ból gardła czy kaszel bez duszności mogą przebiegać przy prawidłowym SpO2. W profilaktyce sezonowej pomocne są informacje o tym, jak ograniczać ryzyko jesiennych infekcji.

Wady serca z przeciekiem, niewydolność serca i niektóre zaburzenia krążenia mogą zmniejszać natlenienie krwi lub przepływ krwi przez tkanki. Jednocześnie słaba perfuzja obwodowa może utrudniać sam pomiar. Pulsoksymetr nie pokazuje zawału. Osoba z bólem w okolicach serca może mieć prawidłową saturację, dlatego nie należy wykluczać ostrego zespołu wieńcowego na podstawie SpO2.

W obturacyjnym bezdechu sennym dochodzi do powtarzających się przerw w oddychaniu podczas snu. Nocna pulsoksymetria może wykazać spadki poziomu tlenu, ale nie rozpoznaje samodzielnie bezdechu sennego i nie zastępuje badania snu. Urządzenia konsumenckie noszone na nadgarstku lub palcu mogą pomagać w obserwacji trendu, lecz wynik pozytywny lub ujemny wymaga właściwej interpretacji.

Na dużych wysokościach ciśnienie parcjalne tlenu jest niższe niż na poziomie morza, dlatego saturacja wynosi czasem mniej niż zwykle nawet u osób zdrowych [1]. Może być nieco niższa bez oznaczania choroby, ale znaczenie ma samopoczucie i tempo zmiany. U sportowców trenujących wysoko oraz osób z przewlekłymi chorobami płuc lub serca plan wyjazdu warto skonsultować z lekarzem, zwłaszcza gdy wcześniej występował niski poziom SpO2.

Zwykły pulsoksymetr wykorzystujący dwie długości fali nie odróżnia oksyhemoglobiny od karboksyhemoglobiny. Może więc błędnie sugerować prawidłowy poziom tlenu we krwi, mimo zmniejszenia ilości tlenu skutecznie transportowanego do tkanek. Przy zatruciu tlenkiem węgla może więc pokazywać pozornie prawidłowe natlenienie krwi, mimo że hemoglobina nie przenosi tlenu prawidłowo. Podejrzenie zatrucia wymaga natychmiastowego opuszczenia miejsca ekspozycji, wezwania pomocy i oznaczenia karboksyhemoglobiny odpowiednią metodą; nie wolno czekać na spadek SpO2 [5].

Czy anemia ma wpływ na saturację? Hemoglobina przenosi tlen, natomiast pulsoksymetr mierzy odsetek wysycenia dostępnej hemoglobiny, a nie jej całkowitą ilość. Dlatego przy anemii wynik może być prawidłowy, choć krew przenosi mniej tlenu. Niska hemoglobina może też pogarszać tolerancję niedotlenienia. Ocena anemii wymaga morfologii krwi, a nie pulsoksymetrii [6].

Gdy odczyt się obniżył, najpierw oceń, czy występują objawy alarmowe i jak duża jest zmiana poziomu saturacji względem wartości wyjściowej. Odpowiednie działania zależą od wyniku, objawów oraz wcześniejszego stanu zdrowia. Niska saturacja połączona z pogorszeniem stanu ogólnego wymaga szybszej reakcji niż izolowany, niestabilny odczyt bez objawów. Jeśli pojawiają się czerwone flagi, odpowiednie działania obejmują natychmiastowe wezwanie pomocy; nie należy czekać na kolejne odczyty. Przy ciężkiej duszności, sinicy, zaburzeniach świadomości, omdleniu lub silnym bólu w klatce piersiowej należy wezwać pomoc.

Jeżeli nie ma wyraźnych objawów, a wynik jest tylko nieznacznie poniżej normy:

1. usiądź spokojnie w pozycji siedzącej;
2. ogrzej dłoń, usuń lakier i załóż czujnik na palec wskazujący lub środkowy;
3. trzymaj rękę nieruchomo i poczekaj na stabilny wynik;
4. powtórz pomiar na drugim palcu;
5. porównaj odczyt z własną wartością bazową;
6. zanotuj objawy, tętno i czas pomiaru.

Jeśli wynik poniżej 95% utrzymuje się w kilku prawidłowych pomiarach, warto skonsultować go z lekarzem, zwłaszcza gdy wcześniej SpO2 było wyższe. Kolejny pomiar saturacji krwi powinien być wykonany prawidłową techniką. Powtarzalny wynik poniżej normy wymaga ustalenia przyczyny, a nie mechanicznego wykonywania kolejnych odczytów. Niska saturacja nie powinna być leczona wyłącznie domowymi sposobami bez ustalenia przyczyny. Jeśli wartość pozostaje na poziomie 93–94% podczas ostrej infekcji lub towarzyszą jej objawy niedotlenienia, potrzebna jest pilna konsultacja lekarska. Saturacja poniżej 90% jest bardzo niska i wymaga pilnej oceny; nie należy próbować samodzielnie „podnosić” jej ćwiczeniami. Gdy saturacja poniżej 90% utrzymuje się po szybkim sprawdzeniu techniki, potrzebne są odpowiednie działania medyczne i ocena przyczyny spadku saturacji.

Oddychanie przeponowe i wydech przez lekko zaciśnięte usta mogą u części osób pomagać zwolnić oddech i łagodzić uczucie duszności, zwłaszcza jeśli techniki zostały dobrane przez fizjoterapeutę lub lekarza [9]. Podczas nauki oddychania przeponowego dłonie można położyć na dolne żebra, aby lepiej wyczuć ich ruch. Nie ma jednak podstaw, by obiecywać, że w kilka minut zapewnią podniesienie saturacji w zapaleniu płuc, zatorowości, obrzęku płuc albo ciężkim zaostrzeniu POChP. Lepsze dotlenienie wymaga leczenia przyczyny, a czasem podania tlenu według wskazań medycznych.

Aktywność fizyczna nie jest doraźnym sposobem na niską saturację. Osoba z nowym spadkiem SpO2 nie powinna podejmować wysiłku tylko po to, by poprawić wynik.

Tlen jest leczeniem hipoksemii, a nie każdej duszności. Jego celem jest korekta zbyt niskiego poziomu tlenu we krwi w określonym zakresie oraz poprawa utlenowania krwi tętniczej. Podanie tlenu powinno odbywać się według ustalonego celu, ponieważ u pacjentów zagrożonych retencją dwutlenku węgla zbyt wysoka podaż może być niebezpieczna. Brytyjskie zalecenia wskazują zwykle cel 94–98% u większości ostro chorych i 88–92% u osób zagrożonych hiperkapniczną niewydolnością oddechową [4]. Nie należy samodzielnie zmieniać przepływu koncentratora tlenu bez planu ustalonego z lekarzem.

Do sporadycznych pomiarów domowych najczęściej wybiera się pulsoksymetry napalcowe. Przy wyborze nie warto kierować się wyłącznie ceną, kolorem obudowy ani liczbą funkcji w aplikacji.

Sprawdź przede wszystkim przeznaczenie urządzenia i parametry potrzebne do uzyskania wiarygodnych wyników:

• czy produkt jest przeznaczony do zastosowania medycznego, a nie wyłącznie do sportu lub ogólnego wellness;
• oznakowanie CE, dane producenta lub upoważnionego przedstawiciela oraz instrukcję w języku polskim;
• deklarowany zakres pomiaru i dokładność, zwłaszcza w przedziale poniżej 90%;
• czy wyświetlacz pokazuje SpO2, puls i jakość sygnału;
• dopasowanie czujnika do osoby dorosłej lub dziecka;
• możliwość łatwego czyszczenia zgodnie z instrukcją;
• czy urządzenie ma alarmy, których progi można ustawić zgodnie z zaleceniem medycznym.

Rozporządzenie (UE) 2017/745 ustanawia wymagania dotyczące bezpieczeństwa i działania wyrobów medycznych wprowadzanych na rynek Unii Europejskiej [8]. Sam znak CE nie gwarantuje jednak, że każdy odczyt będzie idealny. Stan zdrowia może wymagać oceny niezależnie od wskazania urządzenia. Trzeba przestrzegać instrukcji, kontrolować baterie i reagować na rozbieżność między stanem zdrowia, objawami a wynikiem.

Ciągłe monitorowanie w szpitalu, podczas znieczulenia ogólnego, w opiece nad niektórymi dziećmi lub w badaniu snu wykorzystuje urządzenia i czujniki przeznaczone do określonego zastosowania. Domowy model napalcowy do pomiarów punktowych nie powinien być traktowany jako równoważny monitor alarmowy działający cały czas.

Pomiary wykonywane w warunkach domowych mogą być przydatne podczas zdalnej konsultacji, szczególnie u osób z przewlekłymi chorobami układu oddechowego albo w trakcie infekcji. W praktyce warto przekazać kilka porównywalnych wyników saturacji krwi, a nie jedną przypadkową liczbę. Seria pokazuje kierunek zmian wartości saturacji i ewentualnego spadku saturacji. Największą wartość ma seria wykonana tą samą metodą, o podobnej porze, w spoczynku i z zapisem objawów. Jeżeli saturacja wynosi wyraźnie mniej niż zwykle, zmiana poziomu tlenu może odzwierciedlać pogorszenie stanu zdrowia. Taka historia poziomu saturacji ułatwia ocenę trendu i dobór odpowiednich działań, ale nie zastępuje badania pacjenta. Lekarz może zapytać:

• jaka była zwykła saturacja przed chorobą i czy jej poziom zmienił się nagle;
• czy pomiary wykonano na powietrzu, czy podczas tlenoterapii;
• czy niski poziom pojawia się w spoczynku, podczas wysiłku lub w nocy;
• czy doszło do nagłego spadku saturacji, czy wartości saturacji zmieniały się stopniowo;
• jakie są wartości tętna i czy puls jest regularny;
• czy występują duszność, ból w klatce piersiowej, gorączka, sinica, splątanie albo inne objawy.

Saturacja jest jednym z parametrów, które lekarz może uwzględnić podczas konsultacji. Stan zdrowia ocenia się jednak szerzej, z uwzględnieniem objawów, trendu saturacji krwi i badań. Sam wynik saturacji mieszczący się w normie nie wyklucza wszystkich problemów zdrowotnych, a pogorszenie stanu zdrowia wymaga reakcji niezależnie od odczytu. Pulsoksymetr może wspierać ocenę stanu zdrowia i poziomu tlenu we krwi, ale nie zastępuje badania fizykalnego, gazometrii, RTG klatki piersiowej, EKG ani innych badań dobranych do objawów. W razie czerwonych flag konsultacja zdalna nie powinna opóźniać wezwania ratownictwa medycznego.