E-recepta za granicą: jak zrealizować receptę transgraniczną?

Poniżej wyjaśniamy, gdzie działa e-recepta transgraniczna, jak przygotować ją na IKP i co zrobić, gdy kraj docelowy — np. Holandia lub Niemcy — nie obsługuje polskiej e-recepty w postaci elektronicznej.

• Polską e-receptę można elektronicznie zrealizować wyłącznie w krajach aktualnie obsługujących wymianę transgraniczną z Polską.
• Przed pierwszą realizacją trzeba wejść na Internetowe Konto Pacjenta i wyrazić zgodę na obsługę e-recept za granicą w wybranym państwie.
• E-recepta transgraniczna jest dostępna dla osób pełnoletnich. Dla dziecka lekarz może wystawić receptę transgraniczną w formie papierowej.
• W aptece należy okazać dowód osobisty lub inny dokument tożsamości ze zdjęciem.
• Wszystkie leki z danej e-recepty transgranicznej trzeba wykupić jednocześnie. Nie ma częściowej realizacji.
• Za lek płaci się pełną cenę. Po powrocie można złożyć do Narodowego Funduszu Zdrowia wniosek o zwrot kosztów, jeżeli spełnione są warunki refundacji.
• Za granicą nie zrealizujesz e-recepty m.in. na leki psychotropowe i odurzające, leki recepturowe, produkty Rpz, wyroby medyczne ani środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego.

Podstawowe zasady realizacji recepty w polskiej aptece opisuje poradnik Jak wykupić leki z e-recepty online?. Gdy potrzebna jest konsultacja dotycząca kontynuacji leczenia lub bezpieczeństwa stosowanego preparatu, można skorzystać z usługi recepta online; wystawienie dokumentu zawsze zależy od oceny lekarza.

• recepta online

Recepta transgraniczna umożliwia wykupienie przepisanego produktu w innym kraju Unii Europejskiej lub EOG na zasadach państwa realizacji [6]. Może mieć formę papierową albo postać elektroniczną jako e-recepta transgraniczna. Recepta transgraniczna nie jest osobnym rodzajem terapii. Recepta transgraniczna określa sposób użycia dokumentu w innym państwie, a e-recepta transgraniczna — elektroniczną wymianę danych. Status e-recepty należy sprawdzić przed wyjazdem.

E-recepta transgraniczna i papierowa recepta transgraniczna nie są tożsame. Transgraniczną receptę papierową można co do zasady przedstawić w innym kraju UE, o ile zawiera wymagane dane. Elektroniczna realizacja jest możliwa tylko między połączonymi systemami. Lek może mieć inną nazwę, być niedostępny albo podlegać lokalnym ograniczeniom [5].

Lekarz może wystawić receptę transgraniczną po konsultacji, jeżeli uzna przepisanie produktu za medycznie zasadne. Sam wyjazd ani prośba pacjenta nie oznaczają automatycznego wystawienia e-recepty. E-recepta transgraniczna staje się dostępna przy realizacji w obsługiwanym państwie. W innym przypadku należy omówić z lekarzem transgraniczną receptę papierową. Informacje o standardowym procesie uzyskania dokumentu elektronicznego znajdują się w artykule Jak dostać e-receptę na telefon? Zamawianie i rejestracja.

Według aktualnej informacji pacjent.gov.pl polscy obywatele mogą realizować e-recepty transgraniczne w Chorwacji, Finlandii, Estonii, Litwie, Łotwie, Czechach, na Cyprze, w Grecji, Portugalii oraz w Hiszpanii — we wszystkich regionach poza La Rioja [1]. Oznacza to, że realizacja e-recepty jest dostępna w wybranych krajach UE i w wybranych regionach Hiszpanii zgodnie z bieżącym stanem połączeń. Lista jest rozwijana, dlatego przed podróżą należy sprawdzić ją ponownie na Internetowym Koncie Pacjenta lub w oficjalnym serwisie pacjent.gov.pl. Internetowe Konto Pacjenta pokazuje kraje dostępne przy zgodzie na obsługę e-recept. Brak państwa na liście oznacza brak elektronicznej obsługi polskich e-recept.

Posiadanie Internetowego Konta Pacjenta jest konieczne, aby osoba pełnoletnia mogła wyrazić zgodę na obsługę swoich e-recept za granicą. W przypadku polskiego pacjenta Internetowe Konto Pacjenta służy do wskazania krajów obsługujących e-receptę. Przed pierwszą realizacją:

1. zaloguj się na Internetowe Konto Pacjenta;
2. przejdź do zakładki „Upoważnienia”;
3. wybierz „Wyraź zgodę na obsługę Twoich e-recept za granicą”;
4. wybierz kraje, w których planujesz wykupić leki;
5. wyraź zgodę na przetwarzanie danych osobowych w związku z realizacją e-recepty.

Zgoda pozostaje zapisana na koncie i może zostać później wycofana. Na IKP można sprawdzić status e-recepty, pobrać PDF e-recepty i przejrzeć historię e-recepty. Nie trzeba osobno przekształcać każdej e-recepty ani generować nowego numeru e-recepty. Po identyfikacji pacjenta e-recepta transgraniczna staje się widoczna farmaceucie. E-recepta transgraniczna online jest rozwiązaniem dla osób, które ukończyły 18 lat. Dzieciom receptę transgraniczną wystawia się w formie papierowej [1].

Warto przed podróżą pobrać PDF e-recepty. Dokument zawiera 44-cyfrowy klucz dostępu umieszczony pod kodem kreskowym, który może być potrzebny przy składaniu wniosku do NFZ o zwrot kosztów [1].

E-recepta transgraniczna podlega regułom państwa realizacji. Realizacja e-recepty w UE wymaga apteki podłączonej do obsługi e-recept transgranicznych. Przed rozpoczęciem realizacji recepty farmaceuta identyfikuje pacjenta i pobiera dane e-recepty. Aby zrealizować e-receptę transgraniczną:

1. znajdź aptekę uczestniczącą w systemie transgranicznym; w aptece znajdującej się poza siecią e-recept elektroniczna realizacja nie będzie możliwa;
2. pokaż swój dowód osobisty lub inny dokument tożsamości ze zdjęciem;
3. zapoznaj się z informacją o przetwarzaniu danych osobowych w danym państwie;
4. potwierdź zgodę na dostęp do danych recepty;
5. wykup wszystkie przepisane leki objęte daną e-receptą i poproś o rachunek potwierdzający realizację e-recepty.

E-recepta transgraniczna musi zostać zrealizowana podczas jednej wizyty. Wszystkie pozycje z jednej e-recepty muszą zostać wykupione jednocześnie, zgodnie z zakresem e-recepty widocznym farmaceucie. Jeżeli apteka nie ma wszystkich opakowań, brakującej części nie można wykupić później ani w innej aptece [1]. Warto wcześniej sprawdzić dostępność produktu i obsługę polskiej e-recepty.

Farmaceuta może zaproponować zamiennik leku, jeżeli recepta nie zawiera zakazu zamiany, a lokalne przepisy na to pozwalają. Zamiana nie może polegać na wydaniu produktu o innej mocy lub postaci niż przewidziana w elektronicznej wymianie [3].

Na podstawie e-recepty transgranicznej można wykupić produkty lecznicze gotowe o kategorii dostępności Rp, czyli wydawane z przepisu lekarza, oraz OTC, czyli wydawane bez przepisu lekarza. Są to produkty lecznicze dopuszczone do obrotu i dostępne w danym państwie. System obsługi e-recept obejmuje leki refundowane i nierefundowane, lecz zakup jest pełnopłatny [1].

E-recepta transgraniczna nie obejmuje:

• leków psychotropowych i odurzających;
• produktów leczniczych recepturowych;
• produktów leczniczych o kategorii dostępności Rpz, czyli produktów leczniczych o kategorii dostępności zastrzeżonej, wydawanych z przepisu lekarza do zastrzeżonego stosowania;
• środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego; takie środki spożywcze nie są obsługiwane jako e-recepta transgraniczna;
• wyrobów medycznych;
• recept rocznych 365, które wymagają realizacji w częściach [1].

Jeżeli produkt należy do jednej z tych grup, e-recepta transgraniczna nie będzie właściwą formą realizacji. Inne rozwiązanie powinien ocenić lekarz. E-recepta farmaceutyczna ma odmienną podstawę i cel, dlatego nie zastępuje recepty transgranicznej; zakres tego dokumentu opisuje artykuł Czym jest e-recepta farmaceutyczna?.

E-recepta transgraniczna i papierowa recepta transgraniczna są realizowane za pełną odpłatnością. Pacjent płaci w aptece pełną cenę obowiązującą w danym kraju, niezależnie od poziomu odpłatności przysługującego mu w Polsce [2].

Po powrocie można złożyć do Narodowego Funduszu Zdrowia odpowiedni wniosek o zwrot kosztów. We wniosku należy podać dane pozwalające zidentyfikować zakupione produkty lecznicze i receptę. Zwrot nie jest automatyczny ani równy całej zapłaconej kwocie. Zależy od polskich zasad finansowania i dokumentacji. NFZ wymaga m.in. rachunku, potwierdzenia zapłaty oraz recepty lub danych do jej identyfikacji [4].

W przypadku e-recepty transgranicznej należy zachować PDF e-recepty z 44-cyfrowym kluczem dostępu, a także dokument z apteki zawierający dane wydanego leku. Nie należy zakładać, że refundacja wyniesie 30%, 50% albo 100% ceny — wysokość zwrotu ustala NFZ zgodnie z przepisami.

Aby uniknąć problemów z realizacją recepty za granicą i nie zostać bez potrzebnych leków, przed podróżą:

• sprawdź aktualną listę państw obsługujących polskie e-recepty i dostępność obsługi e-recept w regionie pobytu;
• upewnij się, że zgoda na IKP obejmuje właściwy kraj;
• sprawdź ważność e-recepty i dostępność leku w kraju docelowym;
• zapytaj aptekę, czy uczestniczy w systemie i czy ma potrzebną liczbę opakowań, aby można było wykupić leki jednocześnie;
• zabierz dokument tożsamości ze zdjęciem, PDF e-recepty i dane potrzebne do identyfikacji e-recepty;
• poproś lekarza o transgraniczną receptę papierową, jeżeli kraj nie obsługuje polskich e-recept elektronicznie; receptę w innym kraju realizuje się według przepisów obowiązujących na jego terytorium.

Termin realizacji wynika z prawa kraju apteki. Zasada 30 dni dotyczy recepty transgranicznej w Polsce, z wyjątkami m.in. dla antybiotyków; za granicą termin może być inny [6].

Import docelowy jest odrębną procedurą dotyczącą sprowadzenia do Polski produktu niedostępnego w kraju i nie stanowi sposobu realizacji recepty podczas podróży. Różnicę wyjaśnia materiał E-recepta a import docelowy leku.