Opryszczkowe zapalenie skóry – objawy, rozpoznanie i leczenie

• Choroba Duhringa jest skórną manifestacją choroby trzewnej i może przebiegać bez wyraźnych objawów jelitowych [2].
• Zmiany skórne zwykle silnie swędzą, są rozmieszczone symetrycznie i wskutek drapania szybko przekształcają się w nadżerki oraz strupy [2].
• Najważniejszym badaniem potwierdzającym jest bezpośrednie badanie immunofluorescencyjne wycinka zdrowej skóry pobranego obok świeżej zmiany [1].
• Leczenie opryszczkowego zapalenia skóry opiera się na ścisłej diecie bezglutenowej; lekarz może dodatkowo zastosować dapson, który wymaga kontroli bezpieczeństwa [1].
• Opryszczkowe zapalenie skóry nie jest zaraźliwe i nie ma związku z HSV [2].

Nazwa choroby bywa myląca. Dla porównania opryszczka w nosie jest zakażeniem wirusowym i wymaga innego postępowania.

• Czerniak – objawy, wygląd, diagnostyka i leczenie

Choroba Duhringa to autoimmunologiczne zapalenie skóry powiązane z nadwrażliwością na gluten. Po ekspozycji na gluten organizm wytwarza przeciwciała IgA przeciw transglutaminazom. Proces dotyczy zarówno skóry, jak i jelita cienkiego, dlatego schorzenie bywa określane jako zespół jelitowo-skórny. Związek DH z celiakią nie oznacza jednak, że u każdego występują bóle brzucha, biegunka czy wzdęcia — objawy jelitowe często są skąpe albo nieobecne [2]. Czynniki genetyczne i środowiskowe wpływają na rozwój choroby.

Predyspozycja wiąże się między innymi z haplotypami HLA-DQ2 lub HLA-DQ8. Opryszczkowate zapalenie skóry może ujawnić się po raz pierwszy w każdym wieku, choć często jest rozpoznawane u dorosłych, także przed 40. rokiem życia. U części członków rodziny stwierdza się chorobę Duhringa lub celiakię. Możliwe jest także współwystępowanie innych chorób autoimmunologicznych, takich jak autoimmunologiczne zapalenie tarczycy [2].

Konsensus Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego wskazuje, że podstawą jest ocena objawów klinicznych, bezpośrednie badanie immunofluorescencyjne oraz badania serologiczne. Do immunofluorescencji pobiera się wycinek klinicznie zdrowej skóry, najlepiej tuż obok świeżej zmiany. Wiarygodne badanie wykazuje ziarniste złogi IgA w brodawkach skórnych [1].

W badaniach laboratoryjnych oznacza się między innymi całkowite IgA oraz przeciwciała IgA przeciw transglutaminazie tkankowej, naskórkowej lub endomysium. Materiał ze zmiany może zostać poddany badaniu histopatologicznemu, lecz samo badanie histopatologiczne nie stanowi podstawy rozpoznania. W niejednoznacznych przypadkach lekarz może rozważyć ocenę HLA-DQ2/DQ8. Wykonanie badania endoskopowego z biopsją jelita cienkiego zależy od obrazu klinicznego, wyników serologii i podejrzenia enteropatii [1].

Nie należy samodzielnie odstawiać glutenu przed zakończeniem diagnostyki. Dłuższe stosowanie diety bezglutenowej może spowodować zanikanie przeciwciał i złogów IgA, przez co wynik badań będzie fałszywie ujemny [3].

Jod zawarty w lekach, suplementach lub pokarmach może u części pacjentów nasilać wykwity. Dotyczy to między innymi produktów bogatych w jod, takich jak ryby morskie i owoce morza [1]. Dieta ubogojodowa nie powinna jednak być wprowadzana bez konsultacji, ponieważ jod jest niezbędny do prawidłowej pracy tarczycy. Indywidualne ograniczenia należy omówić z dermatologiem i dietetykiem.

Nieleczone opryszczkowe zapalenie skóry i współistniejąca enteropatia mogą sprzyjać niedoborom pokarmowym, niedokrwistości, obniżeniu gęstości mineralnej kości oraz nieprawidłowościom takim jak uszkodzenie szkliwa zębowego. Choroba wiąże się także ze zwiększonym ryzykiem chłoniaka jelitowego, natomiast konsekwentne przestrzeganie diety bezglutenowej może to ryzyko ograniczać [2].

Konsultacja jest potrzebna, gdy występują objawy skórne o symetrycznym układzie, silny świąd utrudniający sen, nawracające nadżerki, cechy zakażenia po drapaniu albo objawy złego wchłaniania. U małych dzieci niedokrwistość lub przewlekłe dolegliwości jelitowe również wymagają oceny pediatrycznej. Pilnej oceny wymaga duszność, sinienie ust, gorączka lub nagłe osłabienie podczas stosowania dapsonu [1].