Powiększona tarczyca z jednej strony – co oznacza?

Najważniejsze informacje:

• Przyczyny powiększonej tarczycy obejmują między innymi guzek, torbiel, wole guzkowe, zapalenie oraz choroby autoimmunologiczne.
• TSH ocenia przede wszystkim czynność gruczołu, a nie jego wielkość i strukturę.
• USG tarczycy pozwala ocenić oba płaty, charakter zmiany oraz węzły chłonne.
• Biopsja cienkoigłowa jest potrzebna tylko przy określonych cechach i wielkości zmiany.
• Pilnej oceny wymagają duszność, szybko rosnąca lub twarda zmiana, utrwalona chrypka i powiększenie węzłów chłonnych.

Więcej informacji o badaniach i chorobach endokrynologicznych zawiera dział tarczyca i hormony. Jeśli w USG opisano zmianę płynową, pomocny może być także artykuł Torbiel na tarczycy – co może oznaczać?

• tarczyca i hormony

Tarczyca składa się z dwóch płatów, które naturalnie nie muszą mieć identycznej wielkości. Wyraźna asymetria może jednak wynikać z pojedynczego guzka, torbieli, wola guzkowego lub ogniska zapalenia tarczycy. Guzy tarczycy mogą być łagodne albo złośliwe, ale większość wykrywanych guzków nie jest rakiem [4]. O ich charakterze nie można wnioskować wyłącznie na podstawie dotyku lub fotografii. Torbiele tarczycy są łagodnymi zmianami wypełnionymi płynem.

Inne przyczyny powiększonej tarczycy to choroby autoimmunologiczne i zaburzenia czynności gruczołu. Choroba Hashimoto, czyli przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, może początkowo powodować powiększenie gruczołu. Choroba Gravesa-Basedowa zwykle prowadzi do bardziej rozlanego powiększenia i objawów nadczynności tarczycy. Niedobór jodu także może powodować wole tarczycowe, ale nie jest typowym wyjaśnieniem pojedynczej zmiany z jednej strony [1].

To, o czym świadczy powiększona tarczyca, zależy również od jej czynności. Przy niedoczynności tarczycy mogą wystąpić zmęczenie, zaparcia, suchość skóry i przyrost masy ciała. Objawy nadczynności tarczycy obejmują między innymi kołatanie serca, drżenie rąk, nadmierną potliwość i spadek masy ciała. Brak takich dolegliwości nie wyklucza guzka ani torbieli.

Lekarz pyta o czas narastania zmiany, ból, niedawną infekcję, wcześniejsze choroby tarczycy, przyjmowane leki, ekspozycję na promieniowanie i rodzinne występowanie nowotworów tarczycy. W badaniu przedmiotowym ocenia wielkość, ruchomość i konsystencję gruczołu tarczowego oraz węzły chłonne.

Badania krwi zazwyczaj zaczynają się od oznaczenia TSH. Zależnie od wyniku i objawów lekarz może zlecić fT4, czasem fT3 oraz przeciwciała, takie jak anty-TPO lub anty-TG. Badania te pomagają ocenić produkcję hormonów tarczycy, ale nie zastępują oceny jej budowy. Dlatego prawidłowe TSH i powiększona tarczyca nie są sprzecznością. Większość guzków nie wpływa na stężenie hormonów tarczycy [4]. Więcej o interpretacji wyniku opisuje artykuł Wysokie TSH – co oznacza?

USG tarczycy pokazuje, czy powiększenie dotyczy jednego płata, całego gruczołu czy konkretnej zmiany. Pozwala określić, czy zmiana jest lita, płynowa lub mieszana, ocenić objętość tarczycy i sprawdzić węzły chłonne [3]. Scyntygrafia tarczycy jest rozważana w wybranych sytuacjach, przede wszystkim przy obniżonym TSH. Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa nie jest wykonywana przy każdym guzku; kwalifikacja zależy od obrazu USG i wielkości zmiany [2].