MCV za wysokie — co oznacza podwyższony wynik?

• MCV, czyli mean corpuscular volume, opisuje średnią objętość krwinki czerwonej.
• U dorosłych często przyjmuje się zakres 80–100 fL, jednak normy MCV mogą się nieznacznie różnić między laboratoriami [2].
• MCV powyżej normy oznacza makrocytozę; nie przesądza ani o anemii, ani o konkretnej chorobie.
• Najczęstsze przyczyny podwyższonego MCV obejmują niedobór witaminy B12 lub kwasu foliowego, alkohol, choroby wątroby, niedoczynność tarczycy i niektóre leki [3].
• MCV poniżej normy wskazuje na mikrocytarny obraz krwi. Najczęstsza przyczyna to niedobór żelaza, ale możliwa jest także talasemia lub niedokrwistość w chorobach przewlekłych [5].
• Wysokie MCV wymaga dalszej diagnostyki zwłaszcza wtedy, gdy współistnieją obniżona hemoglobina, małopłytkowość, leukopenia albo objawy neurologiczne.

Szersze wyjaśnienie różnych typów anemii zawiera artykuł Anemia nie zawsze wiąże się z niedoborem żelaza ‒ dowiedz się więcej o niedokrwistości. Inne zagadnienia diagnostyczne porządkuje dział objawy i choroby.

• objawy i choroby

MCV, czyli średnia objętość erytrocytów, jest jednym z podstawowych parametrów badania morfologii krwi. Badanie MCV pozwala sklasyfikować krwinki czerwone jako mikrocyty, normocyty lub makrocyty i ma szczególne znaczenie diagnostyczne w diagnostyce niedokrwistości [1].

MCV nie określa liczby erytrocytów ani ilości hemoglobiny w krwince. Te informacje opisują inne parametry morfologii krwi: MCH, czyli mean corpuscular hemoglobin, wskazuje średnią masę hemoglobiny w krwince, a MCHC — jej średnie stężenie. Interpretacja wyników wyłącznie na podstawie MCV może więc być myląca. Przykładowo podwyższone MCV może występować bez anemii, a jednoczesny niedobór żelaza i niedobór witaminy B12 może dać wynik pozornie mieszczący się w zakresie normy.

U dorosłych typowy zakres referencyjny badania MCV wynosi około 80–100 fL. MCV powyżej 100 fL jest powszechnie uznawane za makrocytozę, a MCV poniżej 80 fL za mikrocytozę [5]. Zawsze trzeba jednak sprawdzić górną granicę i dolną granicę podaną na wyniku, ponieważ zakresy mogą się nieznacznie różnić zależnie od laboratorium, wieku i zastosowanej metody.

Podwyższone wartości MCV wskazują na zwiększenie średniej objętości krwinek czerwonych. W rozmazie krwi może być widoczna obecność makrocytów. Sam wynik nie wskazuje prawdopodobnej przyczyny; dopiero zestawienie go z hemoglobiną, RDW, liczbą krwinek czerwonych, retikulocytów, leukocytów i płytek dostarcza cennych informacji. Makrocytoza może być megaloblastyczna, gdy zaburzona jest synteza DNA i dojrzewanie erytrocytów, albo niemegaloblastyczna, na przykład w związku z alkoholem lub chorobami wątroby [3].

Przyczyny podwyższonego MCV są zróżnicowane. Nie są to jedyne przyczyny wzrostu MCV, dlatego prawdopodobną przyczynę ustala się na podstawie wieku, diety, przyjmowanych leków, spożywania alkoholu i chorób współistniejących.

Nadużywanie alkoholu może bezpośrednio zaburzać proces erytropoezy i wpływać na skład błon komórkowych erytrocytów. Nadmierne spożywanie alkoholu może również współistnieć z niedoborem witaminy B12 i niedoborem kwasu foliowego. Podwyższone MCV występuje też w chorobach wątroby, ale nie ma jednego poziomu MCV, który samodzielnie rozpoznaje choroby wątroby [3].

Do wzrostu MCV mogą przyczyniać się niektóre antybiotyki i inne leki wpływające na syntezę DNA lub metabolizm folianów, w tym część leków przeciwnowotworowych, przeciwpadaczkowych, immunosupresyjnych i przeciwwirusowych. Stosowanie niektórych leków należy omówić z lekarzem; nie wolno odstawiać ich samodzielnie.

Niedoczynność tarczycy jest jedną z rozpoznawanych przyczyn makrocytozy, dlatego przy niewyjaśnionym wyniku lekarz może ocenić TSH. Wysokie MCV może też wynikać z retikulocytozy, czyli zwiększonej liczby młodych, większych krwinek uwalnianych po hemolizie lub utracie krwi.

Rzadziej przyczyną są choroby hematologiczne, takie jak zespół mielodysplastyczny. Są to choroby nowotworowe szpiku kostnego, ale samo podwyższone MCV nie oznacza białaczki ani innej choroby nowotworowej [6].

Makrocytoza sama w sobie zwykle nie powoduje charakterystycznych objawów. Dolegliwości wynikają z niedokrwistości lub choroby podstawowej. Mogą obejmować osłabienie, męczliwość, bladość skóry i błon śluzowych, zawroty głowy, duszność wysiłkową oraz kołatanie serca [1].

Przy niedoborze witaminy B12 mogą występować drętwienie kończyn, mrowienie, zaburzenia czucia, równowagi lub pamięci. Objawy neurologiczne mogą rozwinąć się nawet bez anemii i bez wyraźnej makrocytozy, dlatego prawidłowy wynik MCV nie wyklucza niedoboru witaminy B12 [4].

Badanie MCV wykonuje się w ramach rutynowej morfologii krwi. Aby wykonać badanie MCV, pobiera się próbkę krwi żylnej; specjalne przygotowanie nie jest zwykle potrzebne, chyba że zlecono również inne badania [1].

W diagnostyce niedokrwistości lekarz ocenia wywiad, morfologię krwi, rozmaz, liczbę retikulocytów, stężenie witaminy B12 i kwasu foliowego, TSH oraz próby wątrobowe. W zależności od obrazu może zlecić dodatkowe badania, na przykład ferrytynę, parametry gospodarki żelazowej, bilirubinę, LDH, haptoglobinę, metylomalonian lub homocysteinę. Ocena na podstawie liczby retikulocytów pomaga odróżnić zaburzenia dojrzewania krwinek od zwiększonej produkcji po krwawieniu lub hemolizie [6].

Jeżeli wysokie MCV współistnieje z małopłytkowością, leukopenią, nieprawidłowym rozmazem albo utrzymuje się bez uchwytnej przyczyny, potrzebna może być dalsza diagnostyka hematologiczna. Badanie szpiku kostnego nie jest rutynowym pierwszym krokiem; rozważa się je przy podejrzeniu chorób hematologicznych.

Nie obniża się samego wskaźnika MCV. Leczenie choroby podstawowej zależy od ustalonej przyczyny. Przy potwierdzonym niedoborze witaminy B12 lub folianów lekarz dobiera preparat, drogę podania i czas terapii. Należy pamiętać, aby nie rozpoczynać suplementacji folianów zamiast witaminy B12 bez oceny obu niedoborów, ponieważ poprawa parametrów krwi może maskować utrzymujące się uszkodzenie neurologiczne związane z niedoborem witaminy B12 [7].

Jeżeli prawdopodobną przyczyną jest nadużywanie alkoholu, choroby wątroby, niedoczynność tarczycy lub działanie niektórych leków, wdrożenie odpowiedniego leczenia wymaga postępowania ukierunkowanego na ten problem. Kontrolne badania morfologii krwi wykonuje się w terminie dopasowanym do przyczyny i zaleceń lekarza.

Warto również sprawdzić, co oznacza niski poziom triglicerydów oraz o czym świadczą podwyższone trójglicerydy, ponieważ interpretacja wyników laboratoryjnych wymaga uwzględnienia całego stanu zdrowia, a nie pojedynczego parametru.