Leczenie grypy – domowa opieka i kiedy potrzebny jest lekarz

Grypa sezonowa to ostra choroba zakaźna układu oddechowego, wywoływana przez wirusy grypy typu A i B. [1] Sposób leczenia zależy przede wszystkim od nasilenia choroby i ryzyka powikłań, a nie wyłącznie od nazwy wykrytego typu wirusa.

Objawy grypy — co ocenić na początku?

Objawy grypy pojawiają się zwykle nagle. Do najczęstszych objawów należą gorączka lub dreszcze, kaszel, ból gardła, ból głowy, bóle mięśni i ogólne osłabienie. Zakażenie wirusem grypy może jednak przebiegać bez gorączki. [4] Okres inkubacji, czyli czas od zakażenia do początku objawów, wynosi zwykle 1–4 dni. [11] Zapisz czas początku dolegliwości i leki, które zostały już przyjęte.

Jak odróżnić grypę od innych infekcji?

W przebiegu przeziębienia objawy częściej narastają stopniowo i dotyczą głównie nosa oraz gardła. Grypa zwykle silniej ogranicza codzienne funkcjonowanie. [2] Podobne objawy występują jednak w innych zakażeniach dróg oddechowych. Na podstawie samych objawów nie zawsze można odróżnić grypę od innych infekcji. [11] Badanie może pomóc w rozpoznaniu, jeśli wynik wpłynie na decyzję o leczeniu. [8] Szersze informacje zawiera przewodnik grypa.

Jak wybrać miejsce opieki?

• Objawy alarmowe: natychmiastowa pomoc, bez oczekiwania na planową konsultację.

• Grupa ryzyka lub nasilające się objawy grypy: szybki kontakt z lekarzem.

• Łagodny przebieg, bez czynników ryzyka: opieka domowa i obserwacja, z konsultacją przy pogorszeniu. [7]

Przy rozmowie z lekarzem opisz oddychanie, możliwość picia, oddawanie moczu i zmiany samopoczucia. Wysoka gorączka jest istotna, ale jej brak nie wystarcza do uznania choroby za łagodną.

Leczenie objawowe — gorączka i ból

Paracetamol lub ibuprofen mogą pomagać w łagodzeniu objawów, takich jak gorączka, ból głowy i bóle mięśni, jeśli są odpowiednie dla danej osoby. Te leki przeciwbólowe mają również działanie przeciwgorączkowe. [2] Stosuj je zgodnie z ulotką i zaleceniami lekarza. Przy chorobach przewlekłych, ciąży lub innych lekach omów wybór preparatu z lekarzem albo farmaceutą.

Leczenie objawowe zmniejsza dolegliwości; ustąpienie bólu lub obniżenie temperatury nie oznacza zakończenia zakażenia wirusem grypy.

Leki na grypę — sprawdź substancje czynne

Nie łącz paracetamolu z preparatem złożonym, który również go zawiera. Takie połączenie zwiększa ryzyko przekroczenia zalecanej dawki. [2] Dotyczy to również saszetek i preparatów opisanych jako leki na przeziębienie.

Zapisuj godziny przyjęcia leków. Przy kilku opakowaniach pokaż farmaceucie cały zestaw, zamiast kierować się wyłącznie nazwami. Szczegóły omawia poradnik Leki na grypę bez recepty – co łagodzi objawy?

Co na kaszel i ból gardła?

Przy wyborze preparatu opisz, czy występuje suchy kaszel, odkrztuszanie, ból gardła lub trudność w połykaniu. Leki przeciwkaszlowe mają różne ograniczenia, dlatego dobór wymaga uwzględnienia wieku i pozostałych leków. Nasilający się kaszel z dusznością wymaga oceny, a nie tylko zmiany syropu.

Dlaczego nie należy stosować Nimesilu przy grypie?

Nimesil zawiera nimesulid. Polska ChPL w punkcie 4.3 wskazuje gorączkę lub objawy grypopodobne jako przeciwwskazanie. Punkt 4.4 nakazuje przerwanie leczenia, jeśli wystąpią podczas stosowania. Nimesil nie jest więc alternatywą na gorączkę i bóle towarzyszące grypie. [5]

Oseltamiwir jest jedynym doustnym lekiem na grypę w Polsce, hamuje neuraminidazę, czyli enzym uczestniczący w rozprzestrzenianiu się wirusa grypy. Działa wobec wirusów grypy typu A i B. [9] Nie każdy pacjent z łagodną chorobą potrzebuje leku przeciwwirusowego.

Kiedy lekarz rozważa leki przeciwwirusowe?

Największa korzyść wiąże się z wczesnym rozpoczęciem terapii, zwykle w pierwszych 48 godzinach od wystąpienia objawów. W ciężkiej, powikłanej lub postępującej grypie oraz u osób hospitalizowanych leczenie może być potrzebne także później. [3]

ChPL Tamiflu opisuje wykazaną skuteczność przy rozpoczęciu w ciągu dwóch dni i odsyła do oficjalnych zaleceń. [9] Upływ 48 godzin nie powinien zatem zamykać drogi do oceny lekarskiej. W przypadku podejrzenia grypy u pacjenta z grupy wysokiego ryzyka nie należy opóźniać wskazanej terapii wyłącznie w oczekiwaniu na wynik testu. [3]

Bezpieczeństwo terapii

Lekarz uwzględnia wiek, masę ciała, czynność nerek i przeciwwskazania. Oseltamiwir może powodować nudności i wymioty. [9] Po wymiotach nie powtarzaj samodzielnie dawki; zapytaj o dalsze postępowanie.

Więcej informacji zawiera artykuł Oseltamiwir – działanie, wskazania i preparaty na grypę.

Małe dzieci, kobiety w ciąży, osoby starsze i pacjenci z obniżoną odpornością powinni wcześniej skontaktować się z lekarzem przy pierwszych objawach grypy. [7] Ryzyko ciężkiego przebiegu zwiększają m.in. choroby układu krążenia, płuc, nerek i choroby metaboliczne. [1]

U dziecka opisz wiek, masę ciała, picie i zachowanie. W podejrzewanej grypie nie podawaj dzieciom ani nastolatkom kwasu acetylosalicylowego ze względu na ryzyko zespołu Reye’a. [7] Postępowanie rozwija materiał Grypa u dziecka – objawy, przebieg i leczenie.

W ciąży zgłoś tydzień ciąży oraz przyjęte leki. Pomocny jest poradnik Grypa w ciąży – co zrobić po pojawieniu się objawów? Przy chorobie przewlekłej zapytaj także o postępowanie z dotychczasowym leczeniem; nie zmieniaj go samodzielnie.

Objawy alarmowe — natychmiastowa pomoc

Silna duszność, sinienie, utrzymujący się ból lub ucisk w klatce piersiowej, zaburzenia świadomości i drgawki wymagają natychmiastowej pomocy. Pilnej oceny wymagają również znaczne odwodnienie, brak oddawania moczu i bardzo nasilone osłabienie. [4]

Przy objawach zagrażających życiu zadzwoń pod 112 lub 999. Nie czekaj na planową teleporadę.

Pogorszenie i brak poprawy

Powikłania grypy obejmują m.in. zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli, zapalenie ucha środkowego, zapalenie mięśnia sercowego i zaostrzenie chorób przewlekłych. [6] Nawrót gorączki albo nasilenie kaszlu po poprawie wymagają szybkiej oceny. [4] Jeśli objawy nie poprawiają się po tygodniu, również skontaktuj się z lekarzem. [2]

Co przygotować do konsultacji?

Podaj czas początku choroby, temperaturę, zmiany objawów i listę leków z godzinami przyjęcia. Przygotuj wynik testu, jeśli został wykonany, oraz informacje o chorobach przewlekłych, alergiach i ciąży.

Możliwości i granice takiej oceny opisuje poradnik: konsultacja online przy grypie.

Bez objawów alarmowych konsultacja z lekarzem może pomóc ustalić dalsze postępowanie. Medicept zapewnia konsultacje prywatne. Lekarz ocenia, czy potrzebne jest badanie stacjonarne. E-recepta i e-ZLA zależą od wskazań medycznych i nie są gwarantowanym wynikiem wizyty.