Herbata z dziurawca zakazana? Kiedy dziurawiec zwyczajny może być niebezpieczny

.

Dziurawiec zwyczajny zawiera substancje biologicznie czynne, dlatego nie należy traktować go jak obojętnej dla zdrowia herbaty. Ryzyko zależy m.in. od postaci produktu, dawki hyperforyny, czasu kuracji i przyjmowanych leków. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby stosujące antykoncepcję hormonalną, leki przeciwdepresyjne, przeciwzakrzepowe, przeciwwirusowe, leki immunosupresyjne oraz preparaty z grupy leków przeciwnowotworowych.

• Dziurawiec zwyczajny nie jest ogólnie zakazany, ale ma liczne interakcje z lekami.
• Ryzyko interakcji zależy od składu preparatu; napar i standaryzowany wyciąg nie są równoważne.
• Ziele dziurawca w preparatach doustnych może przyspieszać metabolizm części leków i obniżać ich stężenie we krwi.
• Nie należy łączyć dziurawca z lekami wpływającymi na serotoninę bez konsultacji z lekarzem.
• Stosowanie w ciąży i laktacji nie jest zalecane ze względu na brak potwierdzonego bezpieczeństwa.
• Możliwe działania niepożądane obejmują dolegliwości żołądkowo-jelitowe, niepokój, zmęczenie i reakcje fotouczuleniowe.

Przed uzupełnianiem zapasów warto sprawdzić, jakie są niezbędne leki w domowej apteczce. Więcej informacji o bezpiecznym stosowaniu produktów leczniczych zawiera także poradnik leków.

• leki
• poradnik leków
• recepta online

Nie ma ogólnego zakazu sprzedaży dziurawca w Polsce ani zakazu herbat z jego dodatkiem na poziomie Unii Europejskiej. Dziurawiec zwyczajny pozostaje przedmiotem zakończonej oceny Europejskiej Agencji Leków, która opublikowała unijną monografię zielarską opisującą dopuszczalne zastosowania, działania niepożądane i interakcje.[1] To ważny sygnał, że pojawiające się okresowo pytanie dlaczego wycofano dziurawiec? zwykle wynika z pomylenia ostrzeżeń dotyczących poszczególnych produktów z całkowitym zakazem wykorzystywania rośliny.

Nie oznacza to jednak, że każdy produkt na bazie dziurawca jest odpowiedni dla każdego. Rejestracja, oznakowanie i dostępność preparatów różnego pochodzenia mogą różnić się między państwami oraz zależy od tego, czy produkt jest lekiem roślinnym, suplementem diety, czy żywnością. Zawsze należy sprawdzić ulotkę i skład konkretnego produktu.

Ziele dziurawca zawiera m.in. hiperycynę, pseudohiperycynę, hyperforynę, flawonoidy, garbniki, kwasy fenolowe i niewielkie ilości olejków eterycznych. Te olejki eteryczne nie są głównymi związkami odpowiedzialnymi za najważniejsze interakcje. Wyciągi wodne, czyli napary, mają inny profil składników niż wyciągi alkoholowe i standaryzowane suche ekstrakty. Nie można więc przenosić wyników badań jednego preparatu na każdą herbatę lub suplement zawierający Hypericum perforatum.[2][3]

Monografia EMA rozróżnia dobrze ugruntowane zastosowanie określonych suchych wyciągów w krótkotrwałym leczeniu łagodnych zaburzeń depresyjnych od tradycyjnego użycia innych preparatów, m.in. przy okresowym wyczerpaniu psychicznym, łagodnych dolegliwościach przewodu pokarmowego i niewielkich stanach zapalnych skóry.[2] Oznacza to, że działanie dziurawca zależy od technologii otrzymywania produktu. Dziurawiec zwyczajny ma wielokierunkowe działanie, ale zwykły napar nie powinien zastępować diagnostyki ani leczenia depresji. Tak rozumiane działanie dziurawca nie jest jednakowe dla wszystkich form produktu.

• Leki immunosupresyjne: cyklosporyna, takrolimus, sirolimus i ewerolimus. Obniżenie ich stężenia może zagrażać skuteczności leczenia po przeszczepie.[2]
• Niektóre leki przeciwnowotworowe: m.in. irinotekan, imatynib i inne cytostatyki metabolizowane przez wskazane enzymy lub transportowane przez P-glikoproteinę.[2]
• Leki przeciwzakrzepowe: zwłaszcza pochodne kumaryny, w tym warfaryna. Interakcja może zmieniać ochronę przeciwzakrzepową.[2][4]
• Leki przeciwwirusowe: niektóre preparaty stosowane w zakażeniu HIV. Spadek stężenia może prowadzić do utraty efektu terapeutycznego i rozwoju oporności.[4]
• Antykoncepcja hormonalna: dziurawiec może obniżać skuteczność części metod hormonalnych i zwiększać ryzyko nieplanowanej ciąży.[5]
• Leki serotoninergiczne: SSRI, SNRI, część leków przeciwdepresyjnych, tramadol, buspiron lub tryptany. Jednoczesne stosowanie może nasilić działanie serotoninergiczne i doprowadzić do zespołu serotoninowego.[2][6]
• Inne leki: możliwe są interakcje m.in. z digoksyną, teofiliną, niektórymi statynami, lekami przeciwpadaczkowymi i metadonem.[2][6]

Lista nie jest pełna. Osoby cierpiące na choroby przewlekłe i przyjmujące leki na stałe powinny przed zastosowaniem preparatu, którego składnikiem jest ziele dziurawca, skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą i podać dokładną nazwę, dawkę oraz postać produktu roślinnego. Dotyczy to również osób cierpiących na kilka chorób i leczonych przez różnych specjalistów.

Bezpieczeństwo stosowania dziurawca zwyczajnego w ciąży i podczas karmienia piersią nie zostało ustalone. EMA nie zaleca przyjmowania go w tych okresach, a dane przedkliniczne wskazują na możliwość toksycznego wpływu na rozród.[2] Kobieta w ciąży lub karmiąca nie powinna rozpoczynać kuracji bez oceny lekarza.

W zależności od wskazania i rodzaju preparatu ograniczenia wiekowe są różne. W monografii EMA doustne preparaty z dziurawca zwyczajnego stosowane w zaburzeniach nastroju i łagodnych dolegliwościach trawiennych są przeznaczone dla osób dorosłych i nie są zalecane osobom poniżej 18. roku życia, a preparaty do stosowania zewnętrznego – dzieciom poniżej 12. roku życia.[2]

Tak. Dziurawiec zwyczajny może powodować nudności, ból brzucha, biegunkę, zmęczenie, niepokój i skórne reakcje alergiczne. Osoby o jasnej lub wrażliwej skórze mogą doświadczyć mrowienia, bólu lub nadwrażliwości po ekspozycji na intensywne promieniowanie UV.[2]

Preparaty z dziurawca mogą wywoływać reakcje fotouczuleniowe, szczególnie przy większych dawkach i silnym nasłonecznieniu. Podczas stosowania należy unikać intensywnej ekspozycji na słońce i promieniowanie UV zgodnie z ulotką produktu.[2][6] Nasilone pobudzenie, splątanie, wysoka temperatura, drżenia, biegunka i przyspieszone tętno po połączeniu z lekami serotoninergicznymi mogą wskazywać na zespół serotoninowy i wymagają pilnej oceny medycznej.[6]