Odrobaczanie ludzi – kiedy i czy warto? Możliwe skutki uboczne

.

Pytanie, jak odrobaczyć człowieka, nie ma jednej odpowiedzi. W owsicy przydatny jest test przylepcowy z okolicy odbytu, przy innych zakażeniach wykonuje się między innymi badanie kału, testy antygenowe, molekularne lub serologiczne. Naturalne odrobaczanie i domowe sposoby nie zastępują leczenia dobranego do rodzaju pasożyta.

• Leki
• poradnik leków
• recepta online

• Obecność pasożytów potwierdza się metodą dopasowaną do podejrzewanego zakażenia; nie każde badanie wykrywa każdy gatunek.
• Odrobaczanie profilaktyczne bez wskazań nie jest rutynowo zalecane pojedynczym pacjentom w krajach rozwiniętych.
• Tabletki na odrobaczenie dla ludzi dobiera się do rozpoznania, wieku, masy ciała, przeciwwskazań i przyjmowanych leków.
• Preparaty ziołowe oraz suplementy diety nie leczą choroby pasożytniczej.
• Więcej informacji o bezpiecznym stosowaniu produktów leczniczych zawiera poradnik leków.

Choroby pasożytnicze przewodu pokarmowego mogą przebiegać bezobjawowo. Pasożyty mogą wywoływać niespecyficzne dolegliwości, mylone z innymi chorobami. Jeżeli występują dolegliwości, objawy zależą od gatunku, umiejscowienia i intensywności zakażenia. Możliwe są bóle brzucha, biegunka, nudności, wzdęcia, utrata apetytu lub masy ciała, a w lambliozie również cuchnące, tłuste stolce i zaburzenia wchłaniania. Przedłużająca się choroba może prowadzić do osłabienia lub niedoborów składników odżywczych.[1]

W owsicy typowym sygnałem jest nocny świąd okolicy odbytu. Może on zakłócać sen i pośrednio sprzyjać zmęczeniu w ciągu dnia. Owsiki lub ich jaja nie zawsze są widoczne gołym okiem, a zwykłe badanie stolca ma w tym zakażeniu niewielką czułość. Samo zgrzytanie zębami, przewlekłe zmęczenie, bladość skóry, wysypki skórne czy inne problemy skórne nie potwierdzają obecności pasożytów i wymagają szerszej diagnostyki.[2]

Osłabienie połączone z bladością skóry może wskazywać między innymi na niedokrwistość, ale nie rozstrzyga o jej przyczynie. W takim przypadku lekarz może rozszerzyć ocenę o morfologię i badania gospodarki żelazowej. Próba odrobaczenia zamiast diagnostyki może odsunąć rozpoznanie choroby niezwiązanej z pasożytami.

Odrobaczenie organizmu jest uzasadnione po rozpoznaniu zakażenia albo wtedy, gdy lekarz na podstawie obrazu klinicznego i sytuacji epidemiologicznej uzna leczenie za zasadne. Nie istnieje jeden preparat działający na różne pasożyty równie skutecznie. W leczeniu owsicy wykorzystuje się między innymi pyrantel lub mebendazol, a albendazol ma wskazania obejmujące wybrane zakażenia nicieniami. Lamblia jelitowa jest pierwotniakiem, dlatego wymaga innych substancji niż owsiki.[2][5]

Stosowanie leków przeciwpasożytniczych powinno uwzględniać rozpoznanie, wiek i masę ciała pacjenta, ciążę lub karmienie piersią, choroby wątroby oraz możliwe interakcje. Lekarz wybiera substancję, odpowiednią dawkę, czas terapii i ewentualne leczenie domowników. Niektórych preparatów nie należy stosować na własną rękę u małych dzieci, kobiet w ciąży ani osób przewlekle chorych. Po zakończeniu kuracji kontrolę planuje się zależnie od konkretnego pasożyta, ryzyka ponownego zarażenia i utrzymywania się objawów.

Samodzielne łączenie różnych rodzajów leków przeciwpasożytniczych albo środków przeciwpasożytniczych z preparatami ziołowymi nie zwiększa przewidywalnie skuteczności, natomiast może nasilać ryzyko interakcji i działań niepożądanych.

Lek może doprowadzić do porażenia pasożyta albo zakłócić jego metabolizm, po czym dochodzi do usunięcia go z organizmu wraz z treścią jelitową. Nie zawsze można zauważyć ten proces gołym okiem. Brak widocznych pasożytów nie oznacza więc nieskuteczności, a ich zauważenie nie zastępuje oznaczenia gatunku i doboru odpowiedniego leczenia.

To, jakie działania niepożądane mogą wystąpić, zależy od substancji czynnej, dawki, czasu terapii i stanu pacjenta. W ulotkach pyrantelu i albendazolu wymieniono między innymi nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunkę, bóle głowy, zawroty głowy i wysypkę. Po pyrantelu opisywano także senność, bezsenność, osłabienie oraz przemijający wzrost aktywności aminotransferaz, a po albendazolu rzadkie objawy nadwrażliwości.[5][6]

Suplement ziołowy nie przechodzi takiej samej oceny skuteczności leczniczej jak produkt leczniczy, ale jego składniki również mogą wywołać nietolerancję, reakcje alergiczne lub interakcje. W przypadku pojawienia się duszności, obrzęku twarzy, rozległej wysypki, silnego bólu brzucha, uporczywych wymiotów, omdlenia lub żółtaczki potrzebna jest pilna ocena medyczna.

W internecie jako naturalne metody wymienia się pestki dyni, czosnek, ziele piołunu, goździki, czarny orzech i orzech włoski. Produkty dostępne jako suplementy mogą zawierać różnych rodzajów ekstrakty, lecz nie mają statusu leku przeciwpasożytniczego. Nie ma podstaw, aby zakładać, że czarny orzech, pestki dyni lub mieszanka ziół usunie konkretnego pasożyta z organizmu. Informacje o tradycyjnym zastosowaniu, właściwościach antyseptycznych czy rzekomym działaniu przeciwpasożytniczym nie zastępują dowodu skuteczności klinicznej.

Określenie dobre suplementy nie oznacza produktów odpowiednich do leczenia zakażenia. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej podkreślają, że suplementy diety są żywnością, nie leczą i nie zapobiegają chorobom, w tym chorobom pasożytniczym.[7] Część osób decyduje się mimo to na preparat ziołowy; przed użyciem należy sprawdzić pełny skład i przeciwwskazania oraz zasięgnąć konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Szczególna ostrożność dotyczy dzieci, ciąży, karmienia piersią, alergii i równoczesnego stosowania leków.