Jak rozpoznać koniec menopauzy?

• Koniec menopauzy w potocznym rozumieniu oznacza zwykle wejście w okres postmenopauzalny.
• Menopauzę rozpoznaje się po co najmniej 12 miesiącach bez miesiączki, jeśli nie ma innej przyczyny braku krwawienia [1].
• Pierwsze objawy menopauzy mogą obejmować zaburzenia miesiączkowania, uderzenia gorąca, nocne poty, problemy ze snem i wahania nastroju.
• Koniec menopauzy może dawać różne objawy: część dolegliwości słabnie, ale suchość pochwy, nietrzymanie moczu lub problemy ze snem mogą utrzymywać się dłużej.
• Badania hormonalne, w tym FSH i estradiol, bywają pomocne w nietypowych sytuacjach, ale u większości kobiet w typowym wieku rozpoznanie opiera się głównie na wywiadzie [2].
• Każde krwawienie po menopauzie wymaga konsultacji, bo trzeba wykluczyć m.in. ścieńczenie endometrium, polipy, mięśniaki macicy, rozrost lub zmiany nowotworowe endometrium [6].

Więcej o tym, jak wyglądają typowe objawy menopauzy, znajdziesz w osobnym artykule. Szerszy przewodnik po temacie porządkuje także podstrona menopauza.

• ile trwa menopauza
• nocne poty

Koniec menopauzy to określenie potoczne. Medycznie menopauza oznacza ostatnią miesiączkę w życiu kobiety, ale można ją rozpoznać dopiero po czasie. Gdy przez najmniej 12 miesięcy nie pojawia się krwawienie miesiączkowe, a kobieta jest w typowym wieku okołomenopauzalnym, istnieje duże prawdopodobieństwo, że rozpoczął się okres pomenopauzalny [1].

Okres postmenopauzalny trwa do końca życia kobiety. Nie oznacza to jednak, że wszystkie objawy menopauzy znikają natychmiast. W fazie postmenopauzalnej poziom hormonów stabilizuje się na niższym poziomie, a organizm adaptuje się do nowej sytuacji. U części kobiet poprawia się sen, nastrój i energia, u innych niektóre objawy klimakterium utrzymują się dłużej.

Pytanie, jak rozpoznać koniec menopauzy, warto więc rozumieć jako pytanie o dwa elementy: brak miesiączki przez 12 miesięcy oraz zmianę objawów. Dokładny koniec intensywnych dolegliwości jest kwestią indywidualną i zależy od genetyki, stylu życia, stanu zdrowia, masy ciała, palenia papierosów, chorób przewlekłych i indywidualnych czynników hormonalnych.

Pierwsze objawy zwykle dotyczą cyklu. Mogą obejmować skracanie lub wydłużanie cyklu miesiączkowego, plamienia, uderzenia gorąca, nocne poty, bóle głowy, uczucie zmęczenia, problemy ze snem i wahania nastroju. Z czasem objawy mogą zmieniać intensywność.

Typowe objawy menopauzy to również suchość pochwy, spadek libido, kołatanie serca, drażliwość, huśtawki nastrojów, bóle mięśniowo stawowe, pogorszenie kondycji skóry, wypadanie włosów, zmiany skórne oraz trudności z koncentracją. U części kobiet objawy przekwitania są łagodne, u innych wpływają na codzienne życie i wymagają konsultacji.

Koniec menopauzy może więc oznaczać stopniowe wyciszanie uderzeń gorąca, mniejszą częstotliwość nocnych potów, stabilniejszy nastrój i lepszy sen. Niektóre objawy mogą jednak utrzymywać się po ostatniej miesiączce. Dotyczy to zwłaszcza suchości pochwy, bólu przy współżyciu, wysiłkowego nietrzymania moczu i nawracających problemów ze strony układu moczowego. Wytyczne AUA/SUFU/AUGS opisują te dolegliwości jako element zespołu urogenitalnego menopauzy [4].

Menopauza najczęściej występuje między 45 a 55 rokiem życia, ale może pojawić się wcześniej. Przedwczesna menopauza, czyli wygaszenie czynności jajników przed 40 rokiem życia, wymaga dokładniejszej diagnostyki [1]. W takiej sytuacji trzeba wykluczyć inne przyczyny braku miesiączki i ocenić możliwe konsekwencje zdrowotne.

Choroby autoimmunologiczne mogą być jednym z czynników związanych z przedwczesną niewydolnością jajników. WHO wskazuje, że przedwczesna menopauza może mieć związek m.in. z zaburzeniami chromosomalnymi, chorobami autoimmunologicznymi lub innymi przyczynami [1]. W praktyce choroby autoimmunologiczne, takie jak choroba Hashimoto, mogą też dawać objawy podobne do menopauzy, np. zmęczenie, wahania masy ciała, zaburzenia miesiączkowania czy pogorszenie nastroju.

Do wcześniejszego zakończenia czynności jajników mogą prowadzić również operacje jajników, leczenie onkologiczne, chemioterapia, radioterapia, predyspozycje genetyczne i niektóre choroby przewlekłe. Dlatego jeśli pierwsze objawy pojawiają się przed 45 rokiem życia albo cykle zanikają nagle, odpowiednie badania i konsultacja z lekarzem ginekologiem są szczególnie ważne.

Co po menopauzie? Przede wszystkim rozpoczyna się okres pomenopauzalny, czyli etap życia przy niższym poziomie hormonów płciowych. Okres postmenopauzalny trwa do końca życia kobiety. W tym czasie w organizmie kobiety zachodzą zmiany dotyczące kości, metabolizmu, skóry, układu moczowego, sercowo-naczyniowego i seksualności.

Niski poziom estrogenów może wpływać na kondycji skóry, suchość pochwy, nietrzymanie moczu, poziom cholesterolu LDL, masę ciała i gęstość kości. Z tego powodu po menopauzie ważne są regularne wizyty u ginekologa, regularne badania profilaktyczne, kontrola ciśnienia, lipidogramu, glukozy, mammografia zgodnie z wiekiem oraz profilaktyka osteoporozy [5].

W okresie postmenopauzalnym nie chodzi tylko o obserwowanie, czy ustępują objawy menopauzy. Ważne jest również dbanie o długoterminowe zdrowie. Zdrowa dieta, codzienna aktywność fizyczna, ćwiczenia wzmacniające, odpowiednia podaż wapnia i witaminy D, utrzymywanie prawidłowej masy ciała oraz rzucenie palenia pomagają zmniejszać ryzyko problemów metabolicznych i kostnych.