Infekcje intymne – przyczyny, objawy i leczenie

Najczęstsze przyczyny infekcji intymnych obejmują zaburzenia flory bakteryjnej pochwy, nadmierne namnażanie drożdżaków oraz zakażenia przenoszone podczas kontaktu seksualnego. Znaczenie mogą mieć także długotrwała antybiotykoterapia, zaburzenia hormonalne, cukrzyca, obniżona odporność oraz podrażnienie okolic intymnych. Odpowiednie leczenie dobiera się do rozpoznanej przyczyny, a nie tylko do rodzaju odczuwanych dolegliwości.

• Infekcje intymne mogą mieć podłoże bakteryjne, grzybicze, pasożytnicze lub wirusowe.
• Najczęstsze objawy infekcji intymnych to świąd, pieczenie, zaczerwienienie, nieprawidłowa wydzielina, przykry zapach oraz ból podczas oddawania moczu lub współżycia.
• Białawy wyciek o konsystencji twarogu częściej występuje przy kandydozie, natomiast rzadka wydzielina o rybim zapachu może wskazywać na waginozę bakteryjną. Objawy nie pozwalają jednak samodzielnie potwierdzić rozpoznania.
• Globulka na infekcje intymne powinna być dobrana do przyczyny dolegliwości. Preparat przeciwgrzybiczy nie wyleczy zakażenia bakteryjnego ani rzęsistkowicy.
• Konsultacji wymagają przede wszystkim objawy w ciąży, gorączka, ból podbrzusza, krwawienie, nawracające dolegliwości oraz podejrzenie zakażenia przenoszonego drogą płciową.
• W profilaktyce ważne są delikatna higiena miejsc intymnych, rezygnacja z irygacji i perfumowanych kosmetyków oraz regularna zmiana podpasek, tamponów i wkładek higienicznych.

Więcej informacji o charakterystycznym obrazie drożdżycy zawiera artykuł Infekcja grzybicza pochwy. Gdy objawy są niejednoznaczne lub nawracają, podczas porady ginekologicznej online można omówić dolegliwości, wcześniejsze leczenie i potrzebę wykonania badań.

Określenie infekcje intymne obejmuje zakażenia i stany zapalne sromu, pochwy, szyjki macicy oraz niekiedy cewki moczowej. Mogą pojawić się w każdym wieku. Nie każda zmiana wydzieliny oznacza jednak zakażenie, a obecność drobnoustroju bez dolegliwości nie zawsze wymaga leczenia.

W prawidłowym środowisku wewnętrznym pochwy ważną rolę odgrywają pałeczki kwasu mlekowego z rodzaju Lactobacillus. Pomagają utrzymać kwaśne pH pochwy i ograniczają namnażanie części drobnoustrojów chorobotwórczych. Zaburzenia flory bakteryjnej pochwy mogą sprzyjać rozwojowi infekcji intymnych, ale przyczyną objawów bywają również podrażnienia, alergie, suchość pochwy i zmiany związane z menopauzą [1].

Do najczęstszych przyczyn należą zaburzenia proporcji bakterii tworzących mikrobiotę pochwy, nadmierny wzrost grzybów z rodzaju Candida oraz zakażenia przenoszone drogą płciową. Ryzyko rozwoju infekcji może wzrastać po antybiotykoterapii, przy niewyrównanej cukrzycy, w ciąży, podczas zmian hormonalnych i u osób z osłabieniem układu odpornościowego [2].

Naturalną pożywką dla drożdżaków może być środowisko bogate w glukozę, dlatego nawracająca kandydoza bywa wskazaniem do oceny gospodarki węglowodanowej. Nie oznacza to jednak, że dieta bogata w cukry jest jedyną ani bezpośrednią przyczyną każdej infekcji.

Niewłaściwa higiena miejsc intymnych obejmuje zarówno niedostateczne oczyszczanie, jak i zbyt częste mycie, irygacje oraz stosowanie nieodpowiednich kosmetyków. Produkty zapachowe mogą podrażniać błonę śluzową i skórę warg sromowych. Częste zmiany partnerów i kontakty bez zabezpieczenia zwiększają natomiast prawdopodobieństwo zakażeń przenoszonych podczas stosunków seksualnych.

Grzybica pochwy, nazywana również kandydozą, najczęściej jest wywoływana przez Candida albicans. Najczęstsze objawy to uporczywy świąd, pieczenie, obrzęk, zaczerwienienie oraz białawy wyciek o konsystencji twarogu. Możliwe są także ból podczas stosunku i pieczenie przy oddawaniu moczu. Żaden pojedynczy objaw nie jest jednak swoisty wyłącznie dla kandydozy [2].

Około 75% kobiet doświadcza w życiu co najmniej jednego epizodu kandydozy sromu i pochwy, ale liczby tej nie należy odnosić do wszystkich infekcji intymnych łącznie [2].

Rzęsistkowicę wywołuje rzęsistek pochwowy, czyli Trichomonas vaginalis. Do zakażenia dochodzi przede wszystkim podczas kontaktu seksualnego. Wydzielina może być pienista, żółtawa lub zielonkawa, mieć różne zabarwienie i nieprzyjemny zapach. Mogą wystąpić świąd, podrażnienie, ból podczas oddawania moczu i współżycia, ale wiele zakażeń nie powoduje zauważalnych dolegliwości [5].

Do wirusowych zakażeń narządów płciowych należą między innymi opryszczka narządów płciowych i zakażenie HPV. Nie powinno się ich utożsamiać z typowym zapaleniem pochwy ani leczyć preparatami przeciwgrzybiczymi.

Leczenie infekcji intymnych zależy od jej podłoża. Przy zakażeniach grzybiczych stosuje się leki o działaniu przeciwgrzybiczym, natomiast infekcja intymna bakteryjna może wymagać antybiotyku. Rzęsistkowica i pozostałe zakażenia przenoszone drogą płciową wymagają leczenia według odrębnych schematów, często również oceny partnera seksualnego [5].

Globulki dopochwowe mogą zawierać lek przeciwgrzybiczy, przeciwbakteryjny, substancje wspierające kwaśne środowisko albo składniki o właściwościach nawilżających, takie jak kwas hialuronowy czy witamina E. Substancja czynna powinna odpowiadać rozpoznanej przyczynie. Preparaty nawilżające mogą łagodzić suchość pochwy, ale nie zastępują leczenia zakażenia.

Nie należy zakładać, że każda globulka na infekcje intymne zadziała przy wszystkich dolegliwościach. Niepotrzebne stosowanie preparatu przeciwgrzybiczego może opóźnić rozpoznanie waginozy, rzęsistkowicy, zapalenia szyjki macicy lub choroby dermatologicznej. Szersze omówienie postępowania znajduje się w materiale Infekcje intymne. Jak je leczyć?.

Jeżeli infekcje intymne powracają, konieczna może być ponowna diagnostyka zamiast wielokrotnego stosowania tego samego produktu. Lekarz może rozważyć posiew, identyfikację gatunku drożdżaka, badania w kierunku zakażeń przenoszonych drogą płciową lub ocenę chorób sprzyjających nawrotom.

Charakter nawrotowy może być związany między innymi z cukrzycą, immunosupresją, antybiotykoterapią, zakażeniem innym gatunkiem Candida lub ponownym zakażeniem od nieleczonego partnera w przypadku niektórych STI. Probiotyki nie są substytutem leczenia przeciwgrzybiczego, a CDC wskazuje, że nie ma wystarczających dowodów na ich skuteczność w leczeniu czynnej kandydozy [2].

Odpowiednia higiena intymna powinna być delikatna. Zaleca się mycie zewnętrznych okolic intymnych wodą lub łagodnym, bezzapachowym środkiem oraz unikanie irygacji, które mogą zaburzać florę bakteryjną pochwy. Nie ma potrzeby oczyszczania środowiska wewnętrznego pochwy.

Warto również:

• regularnie zmieniać podpaski, tampony i wkładki higieniczne,
• wybierać przewiewną bieliznę i unikać długotrwałego noszenia wilgotnego stroju,
• w razie podrażnień spać w luźnej piżamie lub bez obcisłej bielizny,
• nie używać samych ręczników wspólnie z innymi osobami,
• unikać perfumowanych płynów, dezodorantów i silnych detergentów,
• stosować prezerwatywy, które ograniczają ryzyko wielu zakażeń przenoszonych drogą płciową,
• nie przyjmować antybiotyków bez uzasadnionego wskazania.

Infekcji pochwy nie uznaje się za typowy skutek korzystania z publicznych toalet, basenów lub sauny. W trakcie korzystania z toalet publicznych warto zachować zwykłe zasady higieny, jednak większość STI wymaga bezpośredniego kontaktu seksualnego lub kontaktu skóra–skóra.

Kobiety w ciąży nie powinny rozpoczynać samodzielnego leczenia bez oceny bezpieczeństwa preparatu. Niektóre zakażenia w okresie ciąży wiążą się z większym ryzykiem powikłań położniczych, dlatego nieprawidłowa wydzielina, zapach, świąd lub pieczenie wymagają konsultacji [3].

U małych dziewczynek częściej występuje nieswoiste zapalenie sromu i pochwy związane z podrażnieniem niż typowa kandydoza. Uporczywe objawy, wydzielina, krwawienie, ból podczas oddawania moczu lub podejrzenie ciała obcego wymagają konsultacji pediatrycznej [6].

U mężczyzn zakażenia mogą powodować wydzielinę z cewki moczowej, ból podczas oddawania moczu, zaczerwienienie, świąd lub bolesność żołędzi. Niektóre infekcje mogą dotyczyć gruczołu krokowego, pęcherzyków nasiennych lub najądrzy, ale zapalenie gruczołu krokowego nie jest żeńską infekcją intymną.