Grzybica pochwy: grudkowaty śluz, biała wydzielina i inne objawy

Grzybica pochwy, grudkowaty śluz i nasilony dyskomfort w miejscach intymnych wymagają więc oceny całego obrazu dolegliwości. Przy pierwszym epizodzie, ciąży, nawrotach lub nietypowych objawach wskazana jest konsultacja medyczna.

• Typowe objawy grzybicy pochwy to silny świąd sromu, pieczenie, zaczerwienienie, obrzęk oraz biała wydzielina o grudkowatej lub serowatej konsystencji. Wydzielina zwykle nie ma intensywnego zapachu [1].
• Szacuje się, że około 75% kobiet doświadcza przynajmniej jednego epizodu kandydozy sromu i pochwy w ciągu życia, a 40–45% przechodzi co najmniej dwa epizody [1].
• Kandydoza pochwy jest związana z nadmiernym wzrostem drożdżaków z rodzaju Candida, najczęściej Candida albicans. Sama obecność drożdżaków bez dolegliwości nie oznacza automatycznie infekcji wymagającej leczenia [1].
• Rybi zapach i cienka, jednorodna wydzielina częściej sugerują bakteryjne zapalenie pochwy niż infekcję grzybiczą [2].
• Badanie ginekologiczne, ocena pH pochwy oraz badanie mikroskopowe lub posiew mogą być potrzebne, gdy obraz nie jest typowy, dolegliwości nawracają albo leczenie nie pomaga [1].
• W ciąży wybór leku powinien zostać skonsultowany z lekarzem [1]. U dziewczynek przed okresem dojrzewania grzybica jest rzadszą przyczyną dolegliwości niż nieswoiste podrażnienie lub zapalenie sromu [7].

Więcej informacji o postępowaniu przedstawia artykuł o sposobach na to, jak leczy się grzybicę pochwy. Inne [problemy ginekologiczne](https://medicept.pl/zdrowie-intymne/) mogą wywoływać zbliżone dolegliwości, dlatego samodzielne rozpoznanie nie zawsze jest trafne.

• problemy ginekologiczne

Infekcja grzybicza pochwy, określana także jako kandydoza pochwy, drożdżyca pochwy lub grzybicze zapalenie pochwy i sromu, powstaje najczęściej wskutek nadmiernego namnażania drożdżaków Candida. W niewielkich ilościach mogą one bytować w drogach rodnych bez wywoływania przykrych objawów. O stanie chorobowym mówi się wtedy, gdy obecności drożdżaków towarzyszą dolegliwości oraz cechy stanu zapalnego [1].

Najczęstszą przyczyną grzybicy pochwy jest Candida albicans. Inne gatunki, w tym Candida glabrata, występują rzadziej, lecz mogą stanowić wyzwanie terapeutyczne. Wymagają dokładniejszej diagnostyki zwłaszcza wtedy, gdy infekcje intymne nawracają lub standardowe postępowanie nie przynosi poprawy [1].

Kandydoza pochwy nie jest klasyfikowana jako typowa choroba przenoszona drogą płciową. Dolegliwości mogą jednak nasilać się po stosunku seksualnym, a stan zapalny błony śluzowej może powodować ból podczas stosunku i dyskomfort w trakcie współżycia [1].

Osoby zastanawiające się, jak wygląda śluz przy grzybicy pochwy, najczęściej opisują biały, gęsty i grudkowaty śluz. Serowata wydzielina może przypominać twaróg, drobne grudki lub wilgotne okruszki. Takie serowate upławy bywają obfite, lecz u części pacjentek wydzielina z pochwy jest skąpa albo ma mniej charakterystyczną konsystencję [1].

Biała wydzielina przy grzybicy pochwy zwykle nie ma wyraźnego, rybiego zapachu. Może przylegać do ścian pochwy, a jej obecności często towarzyszą świąd, pieczenie i zaczerwienienie. Grudkowate upławy są ważną wskazówką, ale nie stanowią samodzielnego testu diagnostycznego [6].

Fizjologiczna wydzielina z pochwy również może być biaława. Jej ilość i konsystencja zmieniają się zależnie od fazy cyklu, ciąży, stosowanej antykoncepcji hormonalnej oraz aktywności seksualnej. Jeśli występuje tylko biała wydzielina, bez świądu, pieczenia, bólu czy obrzęku sromu, może to być wariant fizjologiczny.

Serowata wydzielina wraz z uporczywym swędzeniem, zaczerwienieniem, obrzękiem sromu i pieczeniem podczas oddawania moczu bardziej przemawia za infekcją grzybiczą. Nadal nie pozwala jednak wykluczyć innych infekcji intymnych.

Infekcje pochwy mogą wywoływać podobne objawy, ale wymagają odmiennego postępowania. Bakteryjne zapalenie pochwy częściej powoduje cienką, jednorodną, szarobiałą wydzielinę oraz wyraźny rybi zapach. Świąd i silne zaczerwienienie mogą być mniej nasilone niż w grzybicy [2].

W przypadku kandydozy typowe są serowate upławy, świąd, pieczenie i obrzęk sromu. pH pochwy zwykle pozostaje w prawidłowym, kwaśnym zakresie, czyli poniżej 4,5 [1]. Prawidłowe pH nie zapobiega jednak grzybicy i nie wyklucza jej występowania.

Podwyższone pH pochwy częściej towarzyszy infekcji bakteryjnej lub rzęsistkowicy niż niepowikłanej kandydozie. Pomiar pH pełni zatem funkcję pomocniczą w różnicowaniu przyczyn wydzieliny, lecz nie pozwala samodzielnie ustalić rozpoznania [3].

Infekcję bakteryjną pochwy, zakażenie grzybicze i infekcję mieszaną można wiarygodniej odróżnić na podstawie wywiadu, badania oraz odpowiednio dobranych testów. Żółta lub zielonkawa wydzielina, ból podbrzusza, krwawienie po stosunku, zmiany na szyjce macicy albo ryzyko zakażenia przenoszonego drogą płciową wymagają szerszej diagnostyki [3].

Rozwój objawowej kandydozy wiąże się z nadmiernym wzrostem drożdżaków Candida. Sprzyjać mu mogą zmiany naturalnego mikrobiomu, kwasowości oraz warunków panujących w pochwie [4]. Zaburzenia równowagi mikrobiologicznej mogą pojawić się między innymi po antybiotykoterapii, choć u wielu pacjentek nie udaje się wskazać jednego czynnika wywołującego infekcję [1].

Antybiotyki, zwłaszcza stosowane przez dłuższy czas lub mające szerokie spektrum działania, mogą ograniczać część fizjologicznej flory bakteryjnej i sprzyjać namnażaniu drożdżaków. Nie oznacza to jednak, że każda antybiotykoterapia prowadzi do kandydozy ani że należy profilaktycznie przyjmować leki przeciwgrzybicze.

Zmiany hormonalne związane z ciążą, cyklem miesiączkowym lub stosowaniem antykoncepcji hormonalnej mogą wpływać na środowisko pochwy i zwiększać podatność na nadmierne namnażanie Candida [5]. Nie oznacza to, że każda zmiana poziomu hormonów prowadzi do infekcji.

Do pozostałych czynników ryzyka zalicza się niewyrównaną cukrzycę, osłabienie układu odpornościowego oraz stosowanie leków immunosupresyjnych [5]. W takich sytuacjach nawracające infekcje grzybicze powinny być leczone pod kontrolą lekarza.

Nieprawidłowa higiena intymna może podrażniać srom i zaburzać naturalne warunki w miejscach intymnych. Częste korzystanie z irygacji pochwy, perfumowanych środków higienicznych, dezodorantów intymnych czy silnych detergentów może nasilać podrażnienie.

Noszenie ciasnej, nieprzewiewnej odzieży, noszenie obcisłej syntetycznej bielizny oraz długie pozostawanie w wilgotnym stroju mogą zwiększać miejscowy dyskomfort. Nie są jednak wystarczającymi przesłankami do rozpoznania infekcji grzybiczej.

Nie ma mocnych podstaw, aby uznać dietę bogatą w cukry proste za samodzielną przyczynę kandydozy u osoby bez zaburzeń gospodarki węglowodanowej. Znaczenie może mieć natomiast stale wysoki poziom glukozy związany z niewyrównaną cukrzycą [4]. Restrykcyjne diety przeciwgrzybicze nie zastępują diagnostyki ani odpowiedniego leczenia.

Leczenie grzybicy pochwy zależy od tego, czy infekcja jest niepowikłana, nawrotowa, ciężka albo związana z ciążą, cukrzycą, immunosupresją lub gatunkiem innym niż Candida albicans.

Do często stosowanych leków przeciwgrzybiczych należą miejscowe preparaty zawierające klotrimazol oraz dostępny na receptę doustny flukonazol [4]. Dobór leku, drogi podania i czasu terapii zależy jednak od nasilenia dolegliwości, ciąży, chorób współistniejących, nawrotów oraz gatunku drożdżaków.

Nie istnieje jeden uniwersalny czas leczenia. Niektóre miejscowe schematy niepowikłanej kandydozy obejmują pojedynczą aplikację lub terapię trwającą 1–3 dni, inne wymagają stosowania preparatu przez 7–14 dni [1]. Dłuższe leczenie bywa konieczne przy ciężkiej, nawrotowej lub powikłanej infekcji.

Preparaty takie jak Clotrimazolum GSK należy stosować zgodnie z ulotką, przeciwwskazaniami oraz zaleceniem lekarza lub farmaceuty. Przed użyciem każdego leku, w tym Macmiror Complex 500, należy upewnić się, że odpowiada on rozpoznanej przyczynie dolegliwości. Wyboru preparatu nie należy opierać wyłącznie na wyglądzie wydzieliny.

Jeżeli objawy utrzymują się po zastosowaniu preparatu dostępnego bez recepty lub powracają w ciągu dwóch miesięcy, potrzebna jest ponowna ocena medyczna [1]. Leczenie miejscowe odpowiednie dla grzybicy nie będzie właściwe dla każdej przyczyny upławów.

Domowe sposoby, takie jak irygacje, wkładanie jogurtu, czosnku, ziół lub innych substancji do pochwy, mogą podrażniać błonę śluzową i opóźniać właściwe rozpoznanie. Nie ma wystarczających dowodów, aby uznać probiotyki ginekologiczne za skuteczne samodzielne leczenie aktywnej kandydozy [1].

Probiotyki bywają stosowane po leczeniu w celu wspierania mikrobioty pochwy, ale aktualne wytyczne nie potwierdzają, że są koniecznym elementem postępowania po każdej infekcji. Nie powinny zastępować leczenia przeciwgrzybiczego ani diagnostyki nawracających objawów.

W czasie nasilonych objawów stosunek seksualny może powodować dyskomfort i dodatkowe podrażnienie. Niektóre kremy i globulki dopochwowe na bazie olejów mogą osłabiać lateksowe prezerwatywy oraz krążki dopochwowe, dlatego należy sprawdzić informację w ulotce [1]. Dodatkowe wskazówki dotyczące łagodzenia dolegliwości zawiera materiał pieczenie pochwy – jak złagodzić.

Grzybica pochwy w ciąży występuje częściej, ale podobne objawy mogą powodować również inne infekcje pochwy. Kobiety w ciąży nie powinny samodzielnie dobierać terapii.

W ciąży zaleca się miejscowe leki azolowe stosowane przez siedem dni. Doustny flukonazol nie jest w tym okresie zalecany ze względu na dane dotyczące możliwego ryzyka dla ciąży [1]. Leczenie powinno odbywać się pod kontrolą lekarza.

U dziewczynek przed pokwitaniem Candida jest rzadką przyczyną zapalenia sromu i pochwy. Częściej odpowiadają za nie podrażnienie, nadmierna wilgoć, drażniące kosmetyki, owsiki, nieswoiste zapalenie, namnażanie bakterii lub ciało obce [7].

Dziecko z wydzieliną, bólem, krwawieniem, silnym świądem albo nawracającymi objawami powinno zostać zbadane przez pediatrę. Nie należy samodzielnie stosować globulek dopochwowych ani preparatów przeznaczonych dla dorosłych.

Profilaktyka nie daje gwarancji, że infekcja grzybicza pochwy nie powróci. Przestrzeganie podstawowych zasad może jednak ograniczać podrażnienie i czynniki sprzyjające nadmiernemu wzrostowi drożdżaków:

• myj zewnętrzne okolice intymne delikatnie i nie wykonuj irygacji pochwy;
• unikaj substancji zapachowych, agresywnych płynów oraz środków higienicznych wywołujących podrażnienie;
• ogranicz częste stosowanie wkładek higienicznych, jeśli zatrzymują wilgoć lub podrażniają skórę;
• zmieniaj wilgotną bieliznę, strój kąpielowy i odzież sportową;
• wybieraj przewiewną bieliznę i unikaj odzieży nasilającej tarcie;
• przy cukrzycy dbaj o zaleconą kontrolę glikemii;
• nie stosuj profilaktycznie leków przeciwgrzybiczych bez wskazania;
• przy nawrotach zaplanuj regularne wizyty i diagnostykę przyczyny.

Odpowiednią higienę należy rozumieć jako łagodne mycie sromu, a nie oczyszczanie wnętrza pochwy. Kwaśne środowisko pochwy i skład mikroflory pochwy są regulowane przez organizm. Częste ingerowanie w nie kosmetykami lub płukankami może nasilać podrażnienie.

Utrzymywanie pH pochwy w określonym zakresie nie jest samodzielną metodą zapobiegania kandydozie. Infekcja grzybicza może występować przy prawidłowym pH poniżej 4,5, dlatego domowe preparaty służące do zakwaszania pochwy nie powinny zastępować diagnostyki [1].