Grzybica penisa – objawy, przyczyny i leczenie

Z artykułu dowiesz się, jak wygląda grzybica penisa, jakie są jej czynniki ryzyka, kiedy potrzebne są badania oraz na czym polega leczenie grzybicy prącia. Wyjaśniamy też, czy zakażenie może szerzyć się podczas współżycia i dlaczego infekcja może nawracać.

• Grzybica prącia objawy daje zwykle w okolicy żołędzi i pod napletkiem: zaczerwienienie, świąd, pieczenie, bolesność oraz drobne grudki lub nadżerki [1].
• Candida wykryta w wymazie nie zawsze jest bezpośrednią przyczyną zmian; może wtórnie kolonizować skórę zajętą przez inną dermatozę [1].
• Cukrzyca, starszy wiek, obniżona odporność, antybiotykoterapia, wilgotne środowisko i trudność w odsuwaniu napletka to istotne czynniki sprzyjające [1].
• Leczenie grzybicy penisa zależy od rozpoznanej przyczyny i nasilenia zmian. Samodzielne leczenie bez oceny lekarza może opóźnić rozpoznanie innej choroby.
• Nawracająca grzybica prącia wymaga oceny glikemii, higieny, stosowanych leków i ewentualnych dermatoz współistniejących [1].

Zmiany pęcherzykowe lub owrzodzenia mogą mieć inną przyczynę. Pomocne może być porównanie ich z opisem i materiałem opryszczka narządów płciowych, jednak rozpoznania nie należy stawiać wyłącznie na podstawie fotografii.

Więcej materiałów z tego obszaru znajdziesz w dziale Męskie zdrowie.

Grzybica penisa najczęściej ma postać miejscowego zapalenia. Grzybica prącia to potoczne określenie drożdżakowego zapalenia żołędzi lub żołędzi i napletka, nazywanego także candida balanitis. Najczęściej uczestniczą w nim grzyby drożdżopodobne rodzaju Candida, w tym Candida albicans. Drożdżaki mogą występować na skórze i błonach śluzowych bez wywoływania choroby. Do stanu zapalnego dochodzi przy ich nadmiernym rozroście albo wtórnym zajęciu uszkodzonej skóry [1].

Kandydoza penisa nie jest automatycznie chorobą przenoszoną drogą płciową. Zakażenia mogą rozwijać się bez kontaktu seksualnego, choć transmisja podczas stosunku seksualnego jest możliwa. Rutynowe leczenie bezobjawowego partnera nie jest zalecane. Ocenę i leczenie rozważa się przede wszystkim, gdy partner lub partnerka ma objawy [1].

Grzybica penisa nie ma jednego obrazu klinicznego. Wygląd zmian zależy od nasilenia zapalenia. Najbardziej typowy obraz obejmuje nieregularne czerwone plamy, niewielkie grudki i powierzchowne nadżerki w okolicy żołędzi. W cięższym przebiegu stan zapalny może zajmować całą żołądź, wewnętrzną blaszkę napletka i jego zewnętrzną powierzchnię [3].

Grzybica napletka występuje przede wszystkim u mężczyzn nieobrzezanych, ponieważ przestrzeń pod napletkiem łatwiej zatrzymuje wilgoć. Grzybica moszny nie jest tym samym co kandydoza penisa. Świąd i rumień moszny lub pachwin częściej wymagają różnicowania z grzybicą pachwin, wyprzeniem, kontaktowym zapaleniem skóry albo łuszczycą.

Grzybica penisa może przypominać kilka innych chorób. W diagnostyce różnicowej uwzględnia się między innymi podrażnienie, wyprysk kontaktowy, łuszczycę, liszaj twardzinowy, opryszczkę oraz inne infekcje narządów płciowych.

Rozpoznanie rozpoczyna się od wywiadu i badania skóry. Lekarz ocenia żołądź, napletek, okolice ujścia cewki moczowej i ewentualne zmiany w okolicach genitaliów. W przypadku wystąpienia objawów nietypowych może zlecić pobranie wymazu spod napletka w celu wykonania posiewu. Dodatni wynik potwierdza obecność Candida, ale nie zawsze dowodzi, że to właśnie drożdżaki są przyczyną zapalenia [1].

Przy ciężkich, utrzymujących się lub nawracających zmianach lekarz może zlecić oznaczenie glukozy lub badanie moczu oraz diagnostykę przyczyn obniżonej odporności [1]. Metody serologiczne służące do oznaczania swoistych przeciwciał przeciwko Candida nie są standardowym badaniem w miejscowej kandydozie prącia. Przy podejrzeniu infekcji przenoszonej drogą płciową dobiera się testy właściwe dla konkretnego patogenu.

Grzybica penisa nie powinna być leczona wyłącznie na podstawie autodiagnozy. Leczenie grzybicy penisa polega zwykle na miejscowym stosowaniu leku przeciwgrzybiczego w postaci kremu lub maści. Europejskie wytyczne wymieniają miejscowe azole jako podstawową opcję, natomiast doustny lek przeciwgrzybiczy w postaci tabletek może być rozważony przy nasilonych objawach [1].

Dobór preparatu, czasu terapii i decyzja o stosowaniu preparatów łączonych wymagają uwzględnienia obrazu zmian, innych przyjmowanych leków oraz przeciwwskazań. Leczenie miejscowe powinno obejmować chorobowo zmienioną skórę zgodnie z zaleceniem lekarza lub informacją zawartą w ulotce produktu.

Doustne leki przeciwgrzybicze mogą wchodzić w interakcje i nie powinny być przyjmowane na wszelki wypadek. Odpowiednie leczenie wymaga także ograniczenia drażnienia skóry i kontroli chorób współistniejących [1].

Domowe sposoby, takie jak ocet jabłkowy, olejki eteryczne lub intensywne odkażanie, nie zastępują diagnostyki i mogą nasilać pieczenie. Bezpieczniejszym działaniem wspomagającym jest delikatne mycie ciepłą wodą, dokładne osuszenie miękkim ręcznikiem lub jednorazową chusteczką higieniczną oraz odstawienie perfumowanych żeli [2].

Nawracająca grzybica penisa lub nawracająca grzybica prącia powinna skłonić do ponownej oceny rozpoznania. Częste nawroty mogą wiązać się z cukrzycą, immunosupresją, zwężeniem napletka, powtarzającym się podrażnieniem albo przewlekłą dermatozą [1].

Nieleczona grzybica może utrzymywać świąd, bolesność i stan zapalny, ale określenie nieleczona grzybica bywa mylące, gdy pierwotną przyczyną jest inna choroba skóry. Długotrwałe zapalenie może sprzyjać pęknięciom skóry, trudnościom w odprowadzaniu napletka i pogorszeniu komfortu życia [2].

Jeśli nieleczona grzybica jest w rzeczywistości opryszczką, kiłą, liszajem twardzinowym lub zmianą przednowotworową, zwlekanie opóźnia właściwe rozpoznanie. Dlatego nieleczona grzybica oraz nieskuteczne samoleczenie wymagają konsultacji.

Grzybica penisa może nawracać, jeśli utrzymują się czynniki sprzyjające. Profilaktyka opiera się na pielęgnacji bez drażnienia skóry. Należy pamiętać o delikatnym odsuwaniu napletka, myciu wodą lub łagodnym emolientem i dokładnym osuszaniu. Unikanie wilgoci, obcisłych ubrań i syntetycznych materiałów oraz wybór przewiewnej bielizny ograniczają macerację skóry [2].

Aby zapobiegać grzybicy i jej nawrotom, warto utrzymywać prawidłową kontrolę cukru we krwi, nie przyjmować antybiotyków bez wskazań oraz unikać nadmiernego używania środków myjących. Nawet łagodne preparaty mogą podrażniać skórę przy zbyt częstym stosowaniu.

Podczas aktywnych, bolesnych zmian rozsądne jest wstrzymanie kontaktów seksualnych do czasu wyjaśnienia przyczyny. Jeśli partner lub partnerka ma objawy kandydozy, powinien zostać poddany osobnej ocenie medycznej.