Powikłania anginy paciorkowcowej i środki ostrożności w leczeniu

• Typowe objawy anginy paciorkowcowej to nagły i silny ból gardła, ból przy przełykaniu, gorączka, zaczerwienienie gardła, powiększenie migdałków oraz bolesność przednich węzłów chłonnych szyi. U dzieci mogą pojawić się również nudności i wymioty [1].
• Rozpoznania nie należy opierać wyłącznie na wyglądzie gardła. Przy braku jednoznacznych objawów wirusowych lekarz może wykorzystać skalę kliniczną i zlecić szybki test antygenowy lub posiew [1], [2].
• Powikłania anginy paciorkowcowej dzielą się na ropne, wynikające z szerzenia się zakażenia, oraz nieropne, związane z odpowiedzią immunologiczną organizmu.
• Do powikłań ropnych należą m.in. ropień okołomigdałkowy, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok i zapalenie wyrostka sutkowatego. Powikłania późne obejmują gorączkę reumatyczną oraz popaciorkowcowe kłębuszkowe zapalenie nerek [1].
• Ospamox jest lekiem zawierającym amoksycylinę. Dawki leku i czas terapii zależą od rozpoznania, wieku, masy ciała pacjenta, ciężkości zakażenia oraz czynności nerek [5].

Więcej o różnicowaniu infekcji opisuje artykuł: bakteryjne zapalenie gardła – przyczyny, objawy, leczenie.

Angina paciorkowcowa jest jedną z postaci ostrego zapalenia gardła. Zakażenie może szerzyć się drogą kropelkową i przez bezpośredni kontakt z wydzielinami chorej osoby. Silny ból gardła zwykle zaczyna się nagle. Migdałki bywają powiększone i zaczerwienione, czasem pokryte wysiękiem, a węzły chłonne przedniej części szyi mogą być tkliwe. Często występuje gorączka, natomiast katar, kaszel, chrypka, owrzodzenia jamy ustnej i zapalenie spojówek bardziej przemawiają za etiologią wirusową [1].

Objawy anginy nie są jednak wystarczająco swoiste, by samodzielnie rozpoznać zakażenie. Opis zmian i przebiegu infekcji uzupełnia materiał paciorkowiec w gardle.

Wirusy odpowiadają za większość przypadków zapalenia gardła. Gdy nie ma wyraźnych cech zakażenia wirusowego, badanie kliniczne nie odróżnia wiarygodnie anginy bakteryjnej od wirusowej. Aktualne zalecenia IDSA wskazują, że u dzieci i dorosłych warto wykorzystywać ustandaryzowaną skalę kliniczną do oceny, kto powinien zostać przetestowany [2]. Potwierdzenie zakażenia uzyskuje się za pomocą szybkiego testu antygenowego lub posiewu wymazu z gardła; posiew pozostaje metodą referencyjną [1].

Antybiotyku nie stosuje się na zakażenia wirusowe. Lekarz dobiera terapię po uwzględnieniu wyniku badania, wieku, alergii, przyjmowanych preparatów i ogólnego stanu zdrowia.

Najbardziej typowym miejscowym powikłaniem jest ropień okołomigdałkowy. Może objawiać się nasilonym, często jednostronnym bólem, trudnością w otwieraniu ust, ślinieniem, stłumionym głosem i narastającymi trudnościami w połykaniu. Inne ropne powikłania anginy paciorkowcowej obejmują ropień zagardłowy, zapalenie węzłów chłonnych szyi, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok oraz zapalenie wyrostka sutkowatego. Sporadycznie zakażenie może szerzyć się głębiej i prowadzić do sepsy [1], [7].

Powrót gorączki, wyraźne pogorszenie po początkowej poprawie, jednostronny obrzęk szyi lub silny ból gardła wymagają ponownej oceny. Takie objawy mogą wskazywać na nasilenie zakażenia, a nie tylko na przedłużający się przebieg niepowikłanej choroby.

Najważniejsze jest potwierdzenie etiologii i zastosowanie antybiotyku wyłącznie wtedy, gdy istnieją wskazania. Penicylina lub amoksycylina pozostają lekami pierwszego wyboru w leczeniu anginy paciorkowcowej, a zalecany schemat terapii amoksycyliną zwykle trwa 10 dni, nawet jeśli objawy ustąpią wcześniej [1]. Nie należy samodzielnie skracać kuracji po poprawie samopoczucia ani modyfikować dawki leku. Wczesna antybiotykoterapia zmniejsza ryzyko większości powikłań anginy.

Jeśli w tej kuracji zalecono Duomox lub Amotaks, podczas rozmowy z lekarzem podaj moc preparatu, datę rozpoczęcia leczenia i zmiany objawów od pierwszej dawki.

Leczenie objawowe może obejmować odpoczynek, odpowiednią podaż płynów oraz leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, takie jak paracetamol lub ibuprofen, o ile nie ma przeciwwskazań. Duże ilości płynów nie zastępują diagnostyki ani antybiotykoterapii, gdy rozpoznano zakażenie paciorkowcowe.

To, ile trwa angina, zależy m.in. od etiologii, nasilenia objawów i wdrożonego postępowania. Brak poprawy po kilku dniach, nawrót gorączki lub pogorszenie po zakończeniu leczenia powinny skłonić do ponownej konsultacji.

Ospamox to antybiotyk z amoksycyliną, przeznaczony do leczenia zakażeń wywołanych przez bakterie wrażliwe. W Charakterystyce Produktu Leczniczego wymieniono m.in. ostre paciorkowcowe zapalenie migdałków i zapalenie gardła, ostre zapalenie ucha środkowego, ostre bakteryjne zapalenie zatok, zaostrzenie przewlekłego zapalenia oskrzeli, bezobjawowy bakteriomocz w ciąży, ostre odmiedniczkowe zakażenie nerek, dur brzuszny, ropień okołozębowy z szerzącym się zapaleniem tkanki łącznej oraz zastosowanie w zapobieganiu zapaleniu wsierdzia [5].

Ospamox może być zastosowany w leczeniu po potwierdzeniu lub wysokim prawdopodobieństwie etiologii bakteryjnej i po ocenie przeciwwskazań. Tabletki zawierają 500, 750 albo 1000 mg amoksycyliny. Według ChPL u dorosłych i dzieci o masie ciała co najmniej 40 kg w ostrym paciorkowcowym zapaleniu migdałków i gardła stosuje się 500 mg co 8 godzin albo 750–1000 mg co 12 godzin; w ciężkich zakażeniach 750–1000 mg co 8 godzin przez 10 dni. U dzieci ważących mniej niż 40 kg zakres wynosi 40–90 mg na kilogram masy ciała na dobę w dawkach podzielonych [5].

Powyższe wartości nie są instrukcją do samodzielnego leczenia. Dawki leku zależą od wieku, masy ciała, czynności nerek i ciężkości zakażenia. Maksymalna zalecana dawka jest zależna od wskazania; wartość 6 g na dobę opisana w ChPL dotyczy późnej postaci choroby z Lyme, a nie standardowego leczenia anginy. O tym, jak długo stosować Ospamox i czy preparat jest właściwy, decyduje lekarz. Ospamox na anginę ropną nie powinien być rozpoczynany na podstawie samego nalotu na migdałkach.

Najczęstsze skutki uboczne leku Ospamox to biegunka, nudności i wysypka skórna; wymioty występują niezbyt często. Możliwe są także reakcje alergiczne, w tym bardzo rzadko anafilaksja, oraz ciężkie reakcje skórne. Działania niepożądane o takim przebiegu wymagają natychmiastowej pomocy. Uporczywa lub krwista biegunka w trakcie albo po zakończeniu leczenia może wskazywać na zapalenie jelita grubego związane z antybiotykiem i wymaga pilnej porady lekarskiej [5].

Do rzadkich skutków ubocznych należą m.in. śródmiąższowe zapalenie nerek, zapalenie naczyń krwionośnych, rumień wielopostaciowy, zawroty głowy oraz zmniejszenie liczby krwinek białych. Duże dawki i zaburzenia czynności nerek mogą zwiększać ryzyko drgawek. Środki ostrożności obejmują zebranie wywiadu o uczuleniu na penicyliny, cefalosporyny i inne beta-laktamy oraz dostosowanie dawkowania przy niewydolności nerek [5].

Reakcja Jarischa-Herxheimera jest opisana przy leczeniu choroby z Lyme i nie jest typową reakcją po zastosowaniu Ospamoxu na anginę. Wysypka po amoksycylinie może natomiast częściej wystąpić, gdy rzeczywistą przyczyną objawów jest mononukleoza zakaźna [5].

Przed rozpoczęciem leczenia należy poinformować lekarza o wszystkich stosowanych preparatach. Ospamox może wchodzić w interakcje z innymi lekami, m.in. probenecydem, allopurynolem, tetracyklinami, metotreksatem i doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi. Przy warfarynie lub acenokumarolu może być potrzebna kontrola czasu protrombinowego lub INR [5].

Czy Ospamox jest bezpieczny w ciąży? ChPL dopuszcza zastosowanie amoksycyliny wtedy, gdy spodziewane korzyści przewyższają możliwe ryzyko; decyzję podejmuje lekarz [5]. Klabax na anginę zawiera klarytromycynę i bywa rozważany w określonych sytuacjach, np. przy alergii na penicylinę, lecz oporność na makrolidy różni się lokalnie [1]. W ciąży klarytromycyna nie jest zalecana bez wnikliwej oceny korzyści i ryzyka [6]. Nie należy łączyć ani zamieniać antybiotyków bez konsultacji z lekarzem.