Skąpe miesiączki – przyczyny, diagnostyka i leczenie

• Skąpe krwawienie miesiączkowe należy oceniać w odniesieniu do wcześniejszego rytmu cyklu, wieku kobiety i stosowanych leków.
• Skąpe miesiączki mogą występować po rozpoczęciu antykoncepcji hormonalnej, przy znacznej utracie masy ciała, intensywnym wysiłku fizycznym lub w wieku okołomenopauzalnym.
• Gdy istnieje możliwość ciąży, pierwszym krokiem powinien być test ciążowy.
• Diagnostyka zwykle obejmuje wywiad medyczny, badanie ginekologiczne, dobrane analizy hormonalne i USG miednicy.
• Nagły ból brzucha, omdlenie, dodatni test ciążowy z krwawieniem lub krwawienie po menopauzie wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.

Szersze omówienie zawiera tekst Najczęstsze przyczyny zaburzeń miesiączkowania. Informacje dotyczące zdrowia intymnego kobiet są uporządkowane również w dziale [zdrowie intymne kobiet](https://medicept.pl/menstruacja/).

• zdrowie intymne kobiet

Skąpe miesiączkowanie, nazywane także hipomenorrheą, opisuje małą utratę krwi lub krwawienie o krótkim trwaniu, niekiedy utrzymujące się przez 1–2 dni. Sama ilość krwi traconej jest trudna do dokładnego zmierzenia w domu, dlatego lekarz ocenia zmianę względem typowego cyklu miesiączkującej kobiety. Prawidłowy cykl u dorosłych zwykle trwa 21–35 dni, a krwawienie do 7 dni [1]. W starszych definicjach skąpe krwawienie opisywano niekiedy jako utratę poniżej około 30 ml krwi, jednak współcześnie większe znaczenie ma rzeczywista zmiana wzorca i jej wpływ na zdrowie.

Skąpy okres różni się od plamienia międzymiesiączkowego i od braku miesiączki. Wtórny brak miesiączki oznacza ustanie krwawień u osoby, która wcześniej miesiączkowała, i wymaga wykluczenia ciąży oraz przyczyn hormonalnych, anatomicznych i polekowych [1]. Jeżeli miesiączka spóźnia się, pomocny może być materiał Ile może spóźniać się okres? Kiedy to powód do niepokoju?.

Niewielkie plamienie we wczesnym etapie ciąży może zostać pomylone ze skąpą miesiączką. Nie można jednak uznać go za pewną oznakę zagnieżdżenia się zarodka w macicy. Przy możliwości zapłodnienia należy wykonać test ciążowy, a dodatnią reakcję testu połączoną z bólem podbrzusza, omdleniem lub krwawieniem skonsultować pilnie [2].

Hormony zawarte w pigułkach antykoncepcyjnych wpływają na błonę śluzową macicy, dlatego miesiączki mogą stać się mniej obfite, nieregularne lub zaniknąć. Stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych, wkładki hormonalnej, implantu albo iniekcji może więc wyjaśniać skąpe krwawienia [4]. Taki efekt nie zawsze wymaga leczenia, ale nagłą zmianę połączoną z innymi dolegliwościami warto omówić z lekarzem.

Wady anatomiczne i zmiany nabyte w jamie macicy są rzadszą przyczyną. Zespół Ashermana, czyli zrosty wewnątrzmaciczne, może rozwinąć się po zabiegach wykonywanych w obrębie macicy i powodować skąpe miesiączki lub wtórny brak miesiączki. W przypadku wad w budowie układu rodnego zaburzenia mogą mieć charakter pierwotny, na przykład przy nieprawidłowościach utrudniających odpływ krwi w okolicy błony dziewiczej [1].

Skąpe miesiączki po 40. roku życia mogą wiązać się z wahaniami hormonalnymi okresu okołomenopauzalnego. Cykl menstruacyjny może wtedy stać się krótszy lub dłuższy, a krwawienia mniej obfite albo bardziej nasilone. Mogą towarzyszyć im uderzenia gorąca, zaburzenia snu, zmiany nastroju i suchość pochwy [5].

Wiek kobiety nie wyjaśnia jednak automatycznie każdej zmiany. Nowe nieregularne cykle, krwawienie po stosunku, plamienia między miesiączkami albo krwawienie po menopauzie wymagają diagnostyki. Rak endometrium częściej powoduje nieprawidłowe krwawienie niż skąpy okres, dlatego nie należy ignorować nawet niewielkiego krwawienia po ustaniu miesiączek [6].

Diagnostyka skąpych miesiączek zaczyna się od zebrania wywiadu medycznego. Lekarz pyta o długość cyklu, ilość krwi, datę ostatniej miesiączki, ból, zmiany masy ciała, aktywność fizyczną, poziom stresu, przyjmowane leki, antykoncepcję i dodatkowe dolegliwości. Rodzaj wykonanych badań zależy od wieku pacjentki, objawów oraz podejrzewanej przyczyny.

Najczęściej rozważa się:

• test ciążowy;
• badanie ginekologiczne;
• USG miednicy, zwykle przezpochwowe u osób, u których może być wykonane;
• oznaczenia TSH, prolaktyny, FSH i estradiolu, a w wybranych sytuacjach także innych hormonów;
• morfologię krwi lub dodatkowe badania dobrane do objawów i chorób współistniejących [2].

USG pomaga ocenić grubość błony śluzowej macicy, jajniki, mięśniaki, polipy i inne nieprawidłowości strukturalne. Testy reakcji hormonalnej, histeroskopia lub badania przysadki mózgowej są potrzebne wyłącznie w wybranych przypadkach. Diagnostykę należy więc rozpatrywać indywidualnie, a nie wykonywać ten sam szeroki zestaw badań u każdej pacjentki.