Tabletka dzień po – co to jest i jak uzyskać receptę online?

W Polsce dostęp do antykoncepcji awaryjnej może odbywać się na podstawie recepty lekarskiej albo – w przypadku octanu uliprystalu i po spełnieniu warunków programu pilotażowego – na podstawie recepty farmaceutycznej. Program działa w wybranych aptekach, które zawarły umowę z NFZ. [5]

Kluczowe znaczenie ma czas. Preparat zawierający lewonorgestrel jest wskazany do zastosowania w ciągu 72 godzin, czyli 3 dni po stosunku bez skutecznego zabezpieczenia. [3] Octan uliprystalu można zastosować do 120 godzin, czyli 5 dni, a lek należy przyjąć możliwie szybko. [1]

Więcej informacji: Czy tabletka dzień po może nie zadziałać?

Więcej informacji: tabletka dzień po a alkohol

• recepta online

Antykoncepcja awaryjna jest metodą zapobiegania nieplanowanej ciąży po stosunku płciowym, po którym istnieje ryzyko zapłodnienia. Dotyczy to m.in. współżycia bez zabezpieczenia, pęknięcia lub zsunięcia prezerwatywy, a także sytuacji, w której zastosowana metoda antykoncepcyjna okazała się nieskuteczna albo została użyta w nieprawidłowy sposób. Nie zastępuje ona antykoncepcji hormonalnej ani innych metod przeznaczonych do regularnego stosowania. [4]

Sama nazwa tabletka dzień po bywa myląca, ponieważ leku nie trzeba przyjmować dokładnie następnego dnia. Liczą się godziny po stosunku oraz rodzaj preparatu. Zastosowanie antykoncepcji awaryjnej ma sens tylko w odpowiednim czasie i przed momentem, w którym jej mechanizm nie może już zapobiec owulacji. Więcej o samej metodzie wyjaśnia osobny artykuł Tabletka „dzień po”.

Antykoncepcja awaryjna nie chroni przed zakażeniami i chorobami przenoszonymi drogą płciową. Jeśli istnieje ryzyko zakażenia, potrzebna może być odrębna konsultacja, diagnostyka oraz zastosowanie metod barierowych w kolejnych kontaktach seksualnych. [7]

To, jak działa antykoncepcja awaryjna, zależy od substancji czynnej, fazy cyklu i tego, czy doszło już do uwolnienia komórki jajowej. Octan uliprystalu to selektywny modulator receptora progesteronowego. Działa poprzez hamowanie lub opóźnienie owulacji, m.in. przez wpływ na wyrzut hormonu luteinizującego. Jeżeli dzień owulacji już nastąpił i komórka jajowa została uwolniona, octan uliprystalu nie jest skuteczny. [1]

Działanie lewonorgestrelu wiąże się przede wszystkim z zapobieganiem owulacji i zapłodnieniu, gdy stosunek odbył się w okresie przedowulacyjnym. To, jak działa tabletka dzień po z lewonorgestrelem, zależy więc od momentu cyklu. [3]

Antykoncepcja awaryjna nie jest środkiem wczesnoporonnym. Octan uliprystalu nie przerywa istniejącej ciąży. [1] Lewonorgestrel nie jest skuteczny po rozpoczęciu implantacji. [3]

Preparaty zawierające lewonorgestrel, takie jak tabletka Escapelle, są wskazane do stosowania w ciągu 72 godzin, czyli 3 dni od stosunku bez skutecznego zabezpieczenia. Escapelle zawiera lewonorgestrel w dawce 1,5 mg i zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego powinna zostać przyjęta możliwie szybko. [3]

Skuteczność antykoncepcji awaryjnej nie wynosi 100% i zależy m.in. od czasu przyjęcia, momentu owulacji oraz interakcji z innymi lekami. Jeśli nie wiadomo, czy owulacja już wystąpiła, nie należy zwlekać z przyjęciem leku; oba preparaty powinny być zastosowane możliwie szybko w przewidzianym dla nich czasie. [1]

Program pilotażowy Ministerstwa Zdrowia rozpoczął się 1 maja 2024 r. Minister Zdrowia przedłużył jego realizację do 30 czerwca 2028 r. Dotyczy aptek, które zawarły odrębną umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia. Udział aptek jest dobrowolny, dlatego usługa nie jest dostępna w każdej aptece. [5]

Z programu mogą korzystać osoby, które w dniu zgłoszenia ukończyły 15. rok życia. Farmaceuta będący magistrem farmacji przeprowadza krótki wywiad, przekazuje informacje o stosowaniu antykoncepcji awaryjnej i – jeżeli jest to uzasadnione stanem zdrowia oraz ryzykiem nieplanowanej ciąży – może wystawić receptę farmaceutyczną na produkt leczniczy zawierający octan uliprystalu. Z programu można skorzystać nie częściej niż co 30 dni. [6]

Warto zaznaczyć, że publiczny pilotaż apteczny i prywatna konsultacja w Medicept to dwie odrębne ścieżki. Usługa farmaceuty w pilotażu jest rozliczana przez NFZ zgodnie z zasadami programu. Medicept świadczy wyłącznie usługi prywatne i nie realizuje konsultacji ani innych świadczeń finansowanych przez NFZ.

Tak, ale przyczyna ma znaczenie. Lekarz może nie wystawić recepty, jeżeli po ocenie medycznej uzna, że lek nie jest wskazany, istnieją przeciwwskazania albo potrzebne jest inne postępowanie. Lekarz może także w określonych prawem sytuacjach powołać się na klauzulę sumienia; powinien odnotować ten fakt w dokumentacji medycznej. [7]

Farmaceuta nie ma ustawowej klauzuli sumienia pozwalającej odmówić wydania leku wyłącznie z przyczyn światopoglądowych. [7] W programie pilotażowym może jednak nie wystawić recepty farmaceutycznej, jeśli po wywiadzie nie ma podstaw do jej wystawienia albo pacjentka nie spełnia warunków programu. Sam wywiad nie oznacza więc automatycznego otrzymania recepty. [6]

Nie ma jednej ogólnopolskiej ceny detalicznej dla wszystkich preparatów antykoncepcji awaryjnej. To, ile kosztuje tabletka dzień po, zależy od konkretnego produktu i polityki cenowej apteki, a kwota może się zmieniać. Dlatego przed zakupem najlepiej sprawdzić aktualną cenę wybranego leku w konkretnej aptece.

W pilotażu NFZ finansuje konsultację farmaceuty w aptekach uczestniczących w programie; cena leku jest odrębną kwestią. Przy prywatnej telekonsultacji koszt konsultacji także jest niezależny od ceny preparatu w aptece.

Po przyjęciu tabletki mogą wystąpić skutki uboczne. Najczęstsze skutki uboczne opisane w Charakterystyce Produktu Leczniczego octanu uliprystalu to bóle głowy, nudności, bóle brzucha i bolesne miesiączkowanie. Inne możliwe skutki uboczne obejmują m.in. zawroty głowy, zaburzenia nastroju, bóle pleców, tkliwość piersi, wrażliwość piersi i zmiany w krwawieniu miesiączkowym. [1]

Przeciwwskazaniem do zastosowania octanu uliprystalu jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki produktu. Lek nie jest przeznaczony do stosowania w istniejącej ciąży, choć nie powoduje jej przerwania. Jeśli miesiączka opóźnia się o ponad 7 dni, jest nietypowa albo pojawiają się objawy ciąży, należy wykonać test ciążowy. [1]

Niektóre leki mogą osłabić działanie octanu uliprystalu. Dotyczy to induktorów enzymu CYP3A4, m.in. karbamazepiny, fenytoiny, ryfampicyny i preparatów z dziurawcem. Nie zaleca się także jednoczesnego stosowania octanu uliprystalu i doraźnych produktów z lewonorgestrelem. [1]

Jeżeli w ciągu 3 godzin po przyjęciu tabletki z octanem uliprystalu wystąpią wymioty, zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego należy przyjąć kolejną tabletkę. [1] Taka sama zasada 3 godzin znajduje się w Charakterystyce Produktu Leczniczego Escapelle. [3]

Przy karmieniu piersią trzeba sprawdzić zasady dla konkretnego preparatu. Dla octanu uliprystalu Charakterystyka Produktu Leczniczego wskazuje przerwę w karmieniu przez tydzień, z odciąganiem i wylewaniem mleka w celu podtrzymania laktacji. [1]