10-dniowa przerwa w braniu tabletek antykoncepcyjnych – czy jest bezpieczna?

CDC podkreśla, że wydłużenie okresu bez hormonów jest szczególnie ryzykownym błędem stosowania antykoncepcji, a do ponownego niezawodnego zahamowania owulacji potrzeba 7 dni ciągłego stosowania złożonej antykoncepcji hormonalnej [2]. Poniższe zasady dotyczą przede wszystkim standardowych, jednofazowych tabletek dwuskładnikowych. Tabletki jednoskładnikowe, preparaty wielofazowe i inne tabletki hormonalne mogą mieć odmienne schematy.

• pominięcia tabletki antykoncepcyjnej
• recepta online

Antykoncepcja doustna jest skuteczną metodą zapobiegania ciąży tylko wtedy, gdy zasady jej stosowania są przestrzegane [2]. W standardowym schemacie części złożonych tabletek antykoncepcyjnych stosuje się 21 aktywnych tabletek, a potem 7 dni bez hormonów. W części opakowań zamiast przerwy są tabletki placebo; istnieją też schematy 24/4 i preparaty o innych zasadach [3]. Z tego powodu przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych zawsze trzeba odnosić do ulotki konkretnego produktu i zasad stosowania antykoncepcji dla danego preparatu.

Jeśli po prawidłowym przyjęciu 21 aktywnych tabletek przerwa trwa 10 dni, rozpoczęcie kolejnego blistra jest opóźnione o 3 dni. Faculty of Sexual & Reproductive Healthcare wskazuje, że błędy bezpośrednio przed lub po okresie bez hormonów mogą wydłużyć tę przerwę i zwiększyć możliwość owulacji [1]. To z kolei może zwiększać ryzyko zajścia w ciążę i osłabiać działanie antykoncepcyjne.

Krwawienie z odstawienia wynika ze spadku poziomu hormonów po zakończeniu aktywnych tabletek. Przypomina miesiączkę, ale nie jest skutkiem naturalnego cyklu miesiączkowego. Może też nie wystąpić, mimo prawidłowego stosowania [1]. W materiałach NHS opisano, że po krótkiej przerwie krwawienie z odstawienia bywa krótsze i lżejsze niż naturalna miesiączka [5].

Z medycznego punktu widzenia comiesięczne krwawienie z odstawienia nie jest potrzebne do zachowania zdrowia. To nie jest naturalny cykl miesiączkowy, lecz efekt przerwania podaży hormonów. Tradycyjny schemat 21/7 nie daje dodatkowych korzyści zdrowotnych w porównaniu z innymi sposobami stosowania antykoncepcji hormonalnej [1]. Samo krwawienie z odstawienia nie jest również wiarygodnym potwierdzeniem, że nie doszło do zajścia w ciążę [1].

Stosowanie antykoncepcji hormonalnej bez comiesięcznej przerwy może być prawidłowym schematem stosowania antykoncepcji u części osób przyjmujących jednofazowe tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe. Faculty of Sexual & Reproductive Healthcare dopuszcza schematy z krótszymi przerwami, rzadszymi przerwami lub bez przerwy jako alternatywę dla 21/7 [1].

Do możliwych konsekwencji braku przerwy należą plamienia i nieregularne krwawienia, szczególnie na początku. Jednocześnie rzadsze okresy bez hormonów mogą ograniczać bóle głowy, ból miednicy, wzdęcia lub tkliwość piersi związane z przerwą [1]. Brak przerwy nie usuwa wszystkich skutków ubocznych preparatu; ich znaczenie zależy od składu leku i indywidualnych czynników ryzyka.

Jeśli pytanie brzmi, czy można nie robić przerwy w tabletkach antykoncepcyjnych, trzeba uwzględnić dawki hormonów, rodzaj tabletek antykoncepcyjnych i schemat z ulotki. Różne dawki hormonów oraz typ preparatu mogą oznaczać inne zasady. Preparatów wielofazowych nie powinno się samodzielnie przestawiać na stosowanie ciągłe [1].

Najczęściej omawianym problemem są nieregularne krwawienia lub krwawienie śródcykliczne. Stosowanie antykoncepcji hormonalnej w schemacie ciągłym nie eliminuje wszystkich skutków ubocznych. Nie oznacza to, że stosowanie antykoncepcji hormonalnej bez przerw jest z definicji mniej bezpieczne; FSRH ocenia dostosowane schematy złożonej antykoncepcji jako co najmniej równie skuteczne i bezpieczne jak schemat 21/7 [1]. Dobór schematu powinien jednak uwzględniać indywidualne przeciwwskazania i skutki uboczne.

Nie ma zalecenia, aby po określonej liczbie miesięcy czy lat robić przerwę kilkutygodniową lub kilkumiesięczną dla organizmu. FSRH podaje, że u osób medycznie kwalifikujących się do złożonej antykoncepcji hormonalnej przed 50. rokiem życia nie ma arbitralnego maksymalnego czasu jej stosowania. Zalecana jest natomiast coroczna ocena możliwości dalszego stosowania antykoncepcji hormonalnej i bezpieczeństwa stosowania antykoncepcji, m.in. pod kątem ciśnienia, BMI, nowych chorób, leków i tolerancji [1].

Długotrwałe stosowanie antykoncepcji hormonalnej i przyjmowanie tabletek hormonalnych bez przerwy między opakowaniami to dwa odrębne zagadnienia. Wielokrotne odstawienie tabletek antykoncepcyjnych i ponowne rozpoczynanie po dłuższych przerwach nie jest zalecane, ponieważ ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej jest najwyższe po rozpoczęciu lub ponownym włączeniu złożonej antykoncepcji po przerwie co najmniej miesięcznej [1].