Ozempic czy Rybelsus – jak działają w leczeniu otyłości?

Semaglutyd pomaga kontrolować stężenie cukru we krwi, a u części pacjentów może również zmniejszać apetyt i sprzyjać redukcji masy ciała. Nie oznacza to jednak, że Rybelsus lub Ozempic należy traktować jako zamiennik leku zarejestrowanego do terapii otyłości. Dobór farmakoterapii powinien uwzględniać wskazania, choroby współistniejące, inne leki i indywidualne potrzeby pacjenta [4].

• Główny składnik obu leków to semaglutyd, agonista receptora GLP-1.
• Rybelsus stosowany jest w leczeniu cukrzycy typu 2 w formie tabletek, a Ozempic – w formie zastrzyków.
• Lek Rybelsus należy przyjmować raz na dobę na pusty żołądek; Ozempic podaje się podskórnie raz w tygodniu [1][3].
• Spadek masy ciała może wystąpić podczas terapii, ale żaden z tych dwóch preparatów nie ma w UE rejestracji do leczenia otyłości.
• Od 2025 roku starsze tabletki Rybelsus 3 mg, 7 mg i 14 mg są zastępowane nową formulacją 1,5 mg, 4 mg i 9 mg. Nie wolno samodzielnie przeliczać ani zamieniać dawek [2].

Porównując preparaty z semaglutydem, warto sprawdzić także, czym różnią się Wegovy i Ozempic – mają tę samą substancję czynną, ale inne wskazania i schematy dawkowania.

Więcej materiałów z tego obszaru znajdziesz w dziale Otyłość.

• co chudnie najpierw przy odchudzaniu
• możliwych skutkach ubocznych Mysimba

Co to za lek? Rybelsus jest doustnym lekiem stosowanym w leczeniu cukrzycy typu 2 u osób dorosłych, gdy kontrola glikemii jest niewystarczająca. W leczeniu cukrzycy może być stosowany samodzielnie, gdy metformina jest niewłaściwa, albo w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi. Nie jest przeznaczony do leczenia cukrzycy typu 1 ani cukrzycowej kwasicy ketonowej [1].

Lek Rybelsus działa poprzez aktywację receptora GLP-1. Gdy stężenie glukozy we krwi jest zwiększone, nasila zależne od glukozy wydzielanie insuliny i zmniejsza wydzielanie glukagonu. Semaglutyd wpływa też na regulację apetytu, ogranicza spożycie pokarmu i powoduje zmniejszenie uczucia głodu. Może opóźniać opróżnianie żołądka, szczególnie we wczesnym okresie po posiłku. Dzięki temu Rybelsus pomaga regulować poziom cukru we krwi, a u części pacjentów obserwuje się zmniejszenie apetytu i masy ciała [1]. W leczeniu cukrzycy efekt ocenia się przede wszystkim na podstawie kontroli glikemii, a nie samego spadku wagi.

Leki inkretynowe, do których należą agoniści receptora GLP-1, nie zwiększają wydzielania insuliny niezależnie od glikemii. Ryzyko hipoglikemii rośnie przede wszystkim w przypadku stosowania semaglutydu z insuliną lub pochodną sulfonylomocznika. W celu zmniejszenia ryzyka hipoglikemii lekarz może rozważyć korektę dawki tych leków i zalecić regularne monitorowanie glukozy we krwi oraz stężenia cukru we krwi [1].

Oba leki zawierają semaglutyd i pomagają kontrolować poziom cukru we krwi, lecz nie są tym samym lekiem w innej formie. Rybelsus jest przeznaczony do stosowania doustnego, ma szczególne zasady przyjmowania i cechuje się zmiennym wchłanianiem. Ozempic podaje się podskórnie w brzuch, udo lub ramię, zazwyczaj w dowolnej porze dnia, raz w tygodniu [1][3].

Nie da się wskazać, co jest lepsze – Ozempic czy Rybelsus – bez oceny zdrowia pacjenta. Znaczenie mają m.in. dotychczasowe leczenie cukrzycy, kontrola glikemii, retinopatia cukrzycowa, tolerancja przewodu pokarmowego, stosowanie innych leków doustnych oraz możliwość przestrzegania zasad terapii. Zamiana preparatu i dawki leku wymaga decyzji lekarza, ponieważ ekspozycji na semaglutyd po podaniu doustnym i podskórnym nie można łatwo przewidzieć [1]. Schemat powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta i jego wyników w leczeniu cukrzycy.

Jeżeli celem jest leczenie otyłości, lekarz może omawiać preparaty zarejestrowane w tym wskazaniu. W osobnych porównaniach opisujemy Mounjaro i Wegovy oraz Saxendę i Ozempic. Wybór nie sprowadza się do tempa odchudzania, lecz do wskazań, przeciwwskazań, bezpieczeństwa i celu ochrony zdrowia pacjenta.

Podawana czasem wartość 15–20 kg redukcji w ciągu roku nie jest potwierdzonym, uniwersalnym efektem leczenia Ozempikiem. W badaniu STEP 1 średnia zmiana wyniosła około −15,3 kg po 68 tygodniach, ale dotyczyła semaglutydu 2,4 mg raz w tygodniu u osób z nadwagą lub otyłością, czyli dawki i wskazania właściwych terapii otyłości, a nie schematu produktu Ozempic stosowanego w cukrzycy typu 2 [6]. Nie należy przenosić tego wyniku bezpośrednio na Ozempic ani obiecywać indywidualnego spadku 15–20 kg rocznie.

Rybelsus jest lekiem wydawanym wyłącznie na receptę [1]. Lekarz może wystawić e-receptę dopiero wtedy, gdy po konsultacji i ocenie stanu zdrowia uzna leczenie za medycznie zasadne. Sama prośba pacjenta, określone BMI lub chęć zmniejszenia masy ciała nie gwarantują wystawienia recepty. Do odbioru leku w aptece potrzebna jest ważna recepta obejmująca przepisany preparat.

Jeżeli pacjent ma na Internetowym Koncie Pacjenta włączone powiadomienia SMS, po wystawieniu e-recepty otrzymuje wiadomość z czterocyfrowym kodem dostępu. W aptece podaje kod i numer PESEL. E-receptę można również otrzymać e-mailem jako plik PDF, wyświetlić w aplikacji mojeIKP jako kod QR albo otrzymać wydruk informacyjny. Przy realizacji kodu QR w aplikacji nie trzeba podawać numeru PESEL [8].

E-receptę można zrealizować w dowolnej aptece w Polsce obsługującej system e-recept [8]. Dokument zapisany na IKP zawiera m.in. dane przepisanego leku, sposób dawkowania i datę wystawienia. Przed zakupem warto sprawdzić termin ważności, zaleconą moc i dawkowanie, zwłaszcza w okresie współistnienia starej i nowej formulacji Rybelsusu. Recepta nie zastępuje zaleceń lekarza ani aktualnej ulotki otrzymanego opakowania.

Najczęstsze działania niepożądane dotyczą przewodu pokarmowego. W badaniach klinicznych nudności zgłaszało 15% pacjentów, czyli więcej niż 1 na 10, biegunkę 10% pacjentów, czyli około 1 na 10, a wymioty 7% [1]. Mogą wystąpić także ból brzucha, zaparcie, niestrawność, wzdęcia, refluks, zapalenie żołądka, odbijanie i zaburzenia smaku. Objawy są zwykle najbardziej widoczne w okresie zwiększania dawki, dlatego etap ten bywa określany jako okres adaptacyjny. Utrzymujące się wymioty lub biegunka mogą doprowadzić do odwodnienia [1].

Silny i utrzymujący się ból brzucha, zwłaszcza promieniujący do pleców, wymaga pilnego kontaktu z lekarzem, ponieważ może wskazywać na ostre zapalenie trzustki. Nagła utrata wzroku wymaga pilnej oceny okulistycznej. Reakcje anafilaktyczne występują rzadko, ale obrzęk twarzy lub gardła i trudności w oddychaniu wymagają natychmiastowej pomocy [1]. Nie należy przerywać stosowania leku samodzielnie, chyba że potrzebna jest pomoc w stanie nagłym; dalsze postępowanie ustala lekarz.

Semaglutyd nie powinien być stosowany w okresie ciąży. Jeśli pacjentka planuje mieć dziecko, lek należy odstawić co najmniej 2 miesiące przed planowaną ciążą. Rybelsus nie jest zalecany również wtedy, gdy pacjentka karmi piersią [1].