Okres co 40 dni – przyczyny nieregularnych miesiączek

• Cykl menstruacyjny liczy się od pierwszego dnia jednej miesiączki do pierwszego dnia kolejnej.
• Cykl 38 dni mieści się na górnej granicy zakresu FIGO, natomiast cykl 40 dni jest już cyklem rzadkim [1].
• Cykl 20 dni oznacza częste miesiączki i wymaga oceny, jeśli sytuacja się powtarza.
• Fizjologiczne przyczyny nieregularnych miesiączek obejmują pierwsze lata po pojawieniu się pierwszej miesiączki, okres po porodzie i karmienie piersią oraz okres okołomenopauzalny.
• Do możliwych przyczyn należą także PCOS, choroby tarczycy, hiperprolaktynemia, zaburzenia osi podwzgórze–przysadka–jajnik, znaczny spadek masy ciała i intensywny wysiłek.
• Pierwszy krok przy opóźnieniu miesiączki w wieku rozrodczym to wykluczenie ciąży.

Więcej o opóźnieniu miesiączki wyjaśnia artykuł Ile może spóźniać się okres? Kiedy to powód do niepokoju?. Szersze informacje o profilaktyce i zdrowiu intymnym kobiet znajdują się w dziale ginekologicznym.

• zdrowiu intymnym kobiet
• Najczęstsze przyczyny zaburzeń miesiączkowania

Cykl menstruacyjny i cykl miesiączkowy to określenia używane zamiennie. Długość cyklu oblicza się od pierwszego dnia krwawienia do dnia poprzedzającego następną miesiączkę. Popularna wartość 28 dni jest jedynie średnią, a nie obowiązkową normą dla każdej kobiety. Według FIGO prawidłowe cykle miesiączkowe u dorosłych w wieku 18–45 lat zwykle mieszczą się w zakresie 24–38 dni [1].

W starszych materiałach i niektórych źródłach edukacyjnych można spotkać zakres od 21 do 35 dni. Nie należy jednak mechanicznie uznawać każdego cyklu poza tym zakresem za chorobę. Wiek, pierwsze lata od pierwszej miesiączki, antykoncepcja hormonalna, ciąża i okres okołomenopauzalny zmieniają sposób interpretacji cyklu. U nastolatek cykle mogą występować co 21–45 dni i trwać do 7 dni [2].

Fizjologiczne przyczyny mogą występować w różnym wieku. W okresie pokwitania układ hormonalny dojrzewa, dlatego w pierwszych miesiącach i latach po rozpoczęciu miesiączkowania nieregularne cykle są częstsze [2]. Po porodzie i podczas karmienia piersią powrót miesiączki może być opóźniony i nieregularny.

W okresie okołomenopauzalnym zmiany hormonalne powodują, że miesiączki bywają rzadsze, częstsze, zbyt skąpe lub zbyt obfite. Menopauzę rozpoznaje się retrospektywnie po 12 miesiącach bez miesiączki, jeżeli nie ma innej przyczyny braku krwawienia [3]. Uderzenia gorąca, zaburzenia snu i zmiany długości cyklu mogą towarzyszyć perimenopauzie.

Częste miesiączki oznaczają u dorosłych krwawienia pojawiające się w odstępach krótszych niż 24 dni [1]. Cykl 20 dni może wystąpić jednorazowo, ale jeśli się powtarza, należy ocenić jego przyczynę. Samo krwawienie co dwa tygodnie nie zawsze jest miesiączką; może być krwawieniem międzymiesiączkowym związanym z zaburzeniami hormonalnymi, zmianami w jamie macicy lub innymi przyczynami.

Zbyt częste krwawienia mogą prowadzić do niedoboru żelaza i niedokrwistości, zwłaszcza gdy są zbyt obfite. Warto skonsultować się z lekarzem, jeśli krwawieniom towarzyszą osłabienie, duszność, kołatanie serca, omdlenie lub silny ból.

Pierwszy krok to dokładny wywiad obejmujący długość cyklu, czas trwania i obfitość krwawień, plamienia, stosowane leki, antykoncepcję hormonalną, zmiany masy ciała, objawy tarczycowe, trądzik, nadmierne owłosienie oraz plany dotyczące ciąży. W wieku rozrodczym konieczne jest wykluczenie ciąży; test ciążowy jest podstawowym elementem oceny braku miesiączki [6].

Lekarz może rozważyć badania hormonalne, w tym TSH, prolaktynę i hormony związane z funkcją jajników, a także morfologię i USG narządu rodnego. Zakres badań dodatkowych zależy od objawów i wywiadu. W aktualnym stanowisku ASRM podstawą diagnostyki braku miesiączki są wywiad, profil hormonów rozrodczych oraz – gdy jest to dostępne i zasadne – USG miednicy [6].

Leczenie zależy od przyczyny. Może obejmować korektę niedoboru energii, zmniejszenie przeciążenia treningowego, leczenie choroby tarczycy lub hiperprolaktynemii, postępowanie w PCOS albo terapię zmian strukturalnych. Nie należy samodzielnie stosować preparatów hormonalnych w celu uregulowania cyklu.