Kapturek dopochwowy: jak działa i jak go prawidłowo stosować?

[7].

To, jak działa kapturek dopochwowy, zależy przede wszystkim od prawidłowego ułożenia względem szyjki macicy, dopasowania urządzenia oraz stosowania zgodnie z instrukcją. Kapturek antykoncepcyjny nie zapewnia ochrony przed chorobami przenoszonymi drogą płciową; w tym celu potrzebna jest prezerwatywa [1]. Warto pamiętać, że jest to środek antykoncepcyjny wymagający prawidłowego użycia przy każdym zbliżeniu.

• kapturek dopochwowy to niehormonalna metoda antykoncepcji barierowej wielokrotnego użytku, stosowana do zapobiegania ciąży;
• błona dopochwowa i kapturek naszyjkowy zasłaniają szyjkę macicy, utrudniając plemnikom przedostanie się do macicy [1];
• urządzenie należy stosować ze środkiem plemnikobójczym i pozostawić na miejscu co najmniej 6 godzin po stosunku [2];
• skuteczność kapturka i diafragmy wyraźnie zależy od poprawności stosowania [1];
• dobór rozmiaru i nauka zakładania mogą wymagać badania ginekologicznego [4];
• diafragma nie chroni przed zakażeniami STI [1].

Jeśli chcesz uporządkować dostępne możliwości, zobacz dział Antykoncepcja. Przy wyborze rozwiązania bez hormonów pomocne może być też zestawienie opisujące naturalne metody antykoncepcji.

• Antykoncepcja

Mechanizm jest prosty: kapturek dopochwowy albo błona dopochwowa tworzy fizyczną barierę na wysokości szyjki macicy, ograniczając plemnikom drogę do komórki jajowej. Ten środek antykoncepcyjny stosuje się ze środkiem plemnikobójczym, który dodatkowo zmniejsza zdolność plemników do przemieszczania się [1]. Właśnie w ten sposób działa kapturek dopochwowy jako metoda antykoncepcji przeznaczona do zapobiegania ciąży.

Diafragma chroni przed ciążą tylko wtedy, gdy jest prawidłowo założona i użyta zgodnie z instrukcją. Nie chroni natomiast przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową, w tym HIV. Jeśli potrzebna jest ochrona przed chorobami przenoszonymi drogą płciową, zaleca się stosowanie prezerwatywy [1].

Przed każdym użyciem należy umyć ręce i sprawdzić, czy kapturek antykoncepcyjny lub błona dopochwowa nie są uszkodzone. Następnie zgodnie z instrukcją nanosi się środek plemnikobójczy. Trzymając kapturek między palcami, trzeba go złożyć lub ścisnąć w sposób przewidziany dla danego modelu, rozchylić wargi sromowe i delikatnie wprowadzić kapturek do pochwy [7]. Na początku warto nauczyć się zakładać kapturek pod nadzorem osoby przeszkolonej w dopasowywaniu tej metody.

Po wsunięciu urządzenie powinno pokrywać szyjkę macicy. W przypadku diafragmy tylna krawędź kierowana jest ku tylnej części pochwy, a przednia część opiera się za spojeniem łonowym. Delikatne przesunięcie, używając palca wskazującego, pomaga sprawdzić ułożenie i położenie szyjki macicy. Nie należy stosować instrukcji z innego modelu [7]. Kapturek można założyć do 2 godzin przed stosunkiem.

Po stosunku kapturek należy pozostawić na miejscu co najmniej 6 godzin [2]. NHS podaje, że diafragmy nie powinno się pozostawiać dłużej niż 30 godzin, a kapturka naszyjkowego dłużej niż 48 godzin [2]. W instrukcjach części diafragm maksymalny czas ciągłego użycia wynosi 24 godziny [7], dlatego pierwszeństwo ma instrukcja konkretnego wyrobu. Po każdym użyciu urządzenie myje się wodą z łagodnym mydłem, dokładnie suszy i przechowuje w przeznaczonym do tego pojemniku [2]. Warto pamiętać, że błędne zakładanie kapturka lub zbyt wczesne wyjęcie może obniżyć ochronę przed nieplanowaną ciążą.

Skuteczność kapturka zależy w dużej mierze od prawidłowej techniki. NHS szacuje, że przy poprawnym stosowaniu diafragma lub kapturek mogą osiągać 92–96% skuteczności [1]. Dane CDC dla typowego stosowania pokazują jednak wyższe ryzyko niepowodzenia: około 17% dla diafragmy i 22% dla kapturka naszyjkowego w pierwszym roku używania [3]. Te wartości pokazują, dlaczego nie należy utożsamiać skuteczności przy idealnym użyciu ze skutecznością w codziennym stosowaniu.

Możliwe działania niepożądane to podrażnienie, infekcje dróg moczowych oraz bardzo rzadko zespół wstrząsu toksycznego [5]. CDC zwraca też uwagę, że częste stosowanie środków plemnikobójczych z nonoksynolem-9 może podrażniać błonę śluzową; u osób z wysokim ryzykiem zakażenia HIV diafragma lub kapturek używany z takim środkiem nie jest zalecany [6]. Ból, pieczenie, nietypowa wydzielina, nawracające zakażenia lub trudność z założeniem wymagają konsultacji i oceny stanu zdrowia.

Jeśli urządzenie przesunęło się, zostało uszkodzone lub usunięte zbyt wcześnie po odbytym stosunku, jego skuteczność antykoncepcyjna może być mniejsza. Odpowiednie dopasowanie ogranicza ryzyko nieszczelności kapturka, ale nie eliminuje ryzyka błędu użytkowania. W takiej sytuacji należy szybko uzyskać poradę dotyczącą antykoncepcji awaryjnej [2].