Internista – kto to, czym się zajmuje i jakie choroby leczy?

• Lekarz internista diagnozuje i leczy choroby narządów wewnętrznych u dorosłych oraz uczestniczy w profilaktyce chorób narządów wewnętrznych i kontroli chorób przewlekłych.
• Zakres interny obejmuje m.in. choroby układów krążenia, oddechowego, pokarmowego, moczowego, krwiotwórczego i endokrynnego.
• Wizyta u internisty obejmuje szczegółowy wywiad, ocenę stanu zdrowia, badanie fizykalne oraz – gdy są wskazania – zlecenie badań laboratoryjnych lub obrazowych, zgodnych z uprawnieniami lekarza pierwszego kontaktu.
• Internista a lekarz rodzinny to odrębne specjalizacje. Lekarz rodzinny ma przygotowanie do kompleksowej opieki nad pacjentami w różnym wieku, także dziećmi; internista koncentruje się na chorobach wewnętrznych dorosłych.
• Internista może pracować jako lekarz pierwszego kontaktu i lekarz POZ, jeśli spełnia wymagania systemowe.
• Nagły ostry ból w klatce piersiowej, nasilona duszność, utrata przytomności, masywny krwotok lub nagły silny ból brzucha wymagają pomocy ratunkowej, a nie planowej konsultacji [6].

Więcej materiałów o konsultacjach na odległość porządkuje dział Telemedycyna.

Interna to dziedzina medycyny zajmująca się chorobami narządów wewnętrznych. Wyjaśnienie, czym zajmuje się internista, obejmuje nie tylko pojedynczą diagnozę, lecz ocenę ogólnego stanu zdrowia. Lekarz internista, czyli specjalista chorób wewnętrznych, posiada ogólną wiedzę o funkcjonowaniu całego organizmu i szeroką wiedzę na temat chorób poszczególnych układów. Jego zadaniem jest wstępne rozpoznanie, zaplanowanie kolejnych kroków i – w razie potrzeby – skierowanie pacjenta do innego specjalisty, adekwatnie do stanu zdrowia pacjenta.

Lekarz internista diagnozuje i leczy częste schorzenia oraz zajmuje się diagnostyką, leczeniem chorób wewnętrznych i profilaktyką chorób narządów wewnętrznych. W praktyce jest to holistyczne podejście do potrzeb zdrowotnych dorosłego pacjenta, bez zastępowania odrębnych specjalizacji. Program specjalizacji obejmuje m.in. kardiologię, pulmonologię, gastroenterologię, endokrynologię, nefrologię, hematologię, reumatologię, choroby zakaźne, alergologię i podstawy onkologii [1]. Specjalista chorób wewnętrznych zdobywa szeroką wiedzę z zakresu wielu dziedzin i uczestniczy w leczeniu chorób współistniejących oraz w leczeniu chorób przewlekłych. Tak szeroki zakres chorób wewnętrznych i chorób narządów wewnętrznych sprzyja całościowej ocenie stanu zdrowia, ale nie oznacza, że internista zastępuje każdego specjalistę.

Odpowiedź na pytanie, jakie schorzenia obejmuje interna, dotyczy zarówno ostrych infekcji, jak i chorób przewlekłych. Zakres jego specjalizacji jest rozległy, dlatego konsultacje internistyczne są przydatne także wtedy, gdy objawy dotyczą kilku układów, np. krążenia, oddechowego i pokarmowego, albo ich przyczyna nie jest jasna.

Internista to lekarz, który zajmuje się leczeniem chorób metabolicznych, takich jak cukrzyca, otyłość, zaburzenia lipidowe i inne zaburzenia metaboliczne. W ramach opieki koordynowanej POZ można prowadzić diagnostykę i leczenie m.in. cukrzycy, astmy, POChP, nadciśnienia i przewlekłej choroby nerek; niedoczynność tarczycy również należy do zakresów tej opieki [3].

Zajmuje się wstępną diagnostyką chorób tarczycy i układu endokrynnego oraz chorób nerek i układu moczowego, takich jak kamica nerkowa. Ocena może obejmować badania krwi, badanie moczu, badania obrazowe oraz – w zależności od objawów – ocenę układu moczowo-płciowego. Choroby układu krwiotwórczego, np. niedokrwistość, również mogą być początkowo diagnozowane przez lekarza internistę.

Na pierwszej wizycie lekarz internista przeprowadza szczegółowy wywiad medyczny i ocenia ogólny stan zdrowia. Pyta o objawy, choroby przewlekłe, operacje, alergie, styl życia, masę ciała, palenie tytoniu, dokumentację medyczną oraz listę przyjmowanych leków i suplementów diety. Warto przynieść wyniki wcześniejszych badań i wypisy ze szpitala.

Następnie odbywa się badanie przedmiotowe, którego zakres zależy od dolegliwości. Może obejmować ocenę ogólnego stanu zdrowia, pomiar ciśnienia i tętna, osłuchiwanie serca i płuc, badanie palpacyjne brzucha, badanie wzrokowe skóry, jamy ustnej i błon śluzowych. Przykładowo badanie jamy brzusznej pomaga ocenić bolesność, napięcie powłok i powiększenie narządów.

Na podstawie wywiadu i badania fizykalnego lekarz internista przeprowadza diagnostykę. To, jakie dodatkowe badania może zlecić w celu potwierdzenia diagnozy, zależy od obrazu klinicznego. Lekarz może zlecić badania laboratoryjne, EKG lub badania obrazowe; dobór badań laboratoryjnych powinien odpowiadać konkretnemu problemowi. W razie potrzeby kieruje pacjenta do innego specjalisty albo szpitala i może wystawić skierowanie. Jeśli są wskazania, wystawia skierowania na dostępne badania diagnostyczne. W POZ badania i ich zakres zależą od wskazań medycznych, a nie wyłącznie od prośby pacjenta [2].

Lekarz może wystawić receptę, jeśli po ocenie stanu zdrowia uzna lek za uzasadniony, a także wystawić skierowanie, gdy istnieją wskazania. Zasady wystawiania recept nie zależą wyłącznie od formy konsultacji. Uprawnienia lekarza nie oznaczają, że może on przepisać dowolny lek na życzenie. Internista może wystawić receptę na maksymalnie 12 miesięcy dla leków przewlekłych. Podobnie skierowanie, zaświadczenie czy zwolnienie wymagają podstaw medycznych i odpowiedniego udokumentowania [5].

Wielu pacjentów myli określenia lekarz ogólny, lekarz pierwszego kontaktu, lekarz rodzinny i internista. W języku potocznym lekarz ogólny bywa utożsamiany z każdym lekarzem przyjmującym w POZ, choć formalnie liczą się jego kwalifikacje i funkcja. Lekarz pierwszego kontaktu opisuje funkcję w systemie opieki zdrowotnej, a nie jedną konkretną specjalizację. W przychodni tę funkcję może pełnić m.in. specjalista medycyny rodzinnej lub internista; dla dzieci opiekę sprawuje zwykle lekarz rodzinny albo pediatra [2].

To, czym różni się internista od lekarza rodzinnego, wynika przede wszystkim z profilu szkolenia. Lekarz specjalista chorób wewnętrznych koncentruje się na narządach wewnętrznych u osób dorosłych. Lekarz rodzinny zdobywa wiedzę z zakresu medycyny rodzinnej, w tym pediatrii, profilaktyki i opieki nad rodziną w każdym wieku. Zarówno internista, jak i lekarz rodzinny mogą pracować jako lekarz POZ i lekarz pierwszego kontaktu, ale ich szkolenie specjalizacyjne ma inny profil [4]. Lekarz pierwszego kontaktu pomaga w ocenie wielu problemów zdrowotnych.

W ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) lekarz POZ zapewnia podstawową opiekę i może prowadzić leczenie chorób przewlekłych, zajmuje się profilaktyką zdrowotną, może kierować na badania oraz do poradni specjalistycznej lub szpitala. W ramach POZ lekarz pierwszego kontaktu koordynuje dalsze losy pacjenta, zwłaszcza przy współistnieniu kilku chorób przewlekłych i w kompleksowej opiece nad osobą z wielochorobowością. W ramach NFZ dostępne mogą być też wizyty domowe, gdy przemawiają za tym wskazania medyczne [2].

Konsultacje internistyczne warto rozważyć przy gorączce, kaszlu, osłabieniu, bólach brzucha, nawracających bólach głowy, zmianach ciśnienia, duszności wysiłkowej, obrzękach, kołataniu serca, niezamierzonej zmianie masy ciała lub nieprawidłowych wynikach badań. Konsultacje internistyczne są właściwe również wtedy, gdy występuje kilka nieswoistych objawów, np. przewlekłe zmęczenie, pogorszenie tolerancji wysiłku i spadek apetytu.

Konsultacja internistyczna pomaga także w leczeniu chorób przewlekłych, ocenie działań niepożądanych leków, kwalifikacji do szczepienia ochronnego, planowaniu badań profilaktycznych, a także w profilaktyce chorób cywilizacyjnych i omówieniu modyfikacji stylu życia oraz zasad zdrowego stylu życia. Przy nasilających się dolegliwościach warto udać się do internisty. Niepokojące objawy wymagają wcześniejszej oceny, zwłaszcza gdy stan zdrowia szybko się pogarsza; wtedy warto skorzystać z konsultacji bez zbędnej zwłoki. Internista zajmuje się również profilaktyką chorób i edukacją dotyczącą zdrowego stylu życia.

Nagły ostry ból w klatce piersiowej, nasilona duszność, utrata przytomności, zaburzenia świadomości, masywne krwawienie, obecność krwi w wymiotach lub nagły silny ból brzucha są wskazaniem do pilnej pomocy – telefonu pod 112 lub 999, SOR albo oceny w szpitalnej izbie przyjęć, zależnie od sytuacji [6].