Grypa, COVID-19 czy RSV – co pomaga odróżnić infekcje?

Grypę powodują wirusy grypy, COVID-19 — SARS-CoV-2, a RSV jest odrębnym wirusem oddechowym. Kaszel, katar, bóle mięśniowe i ból gardła nie wskazują jednoznacznie, który z nich odpowiada za infekcję. [1][4]

Możliwe jest jednoczesne zakażenie grypą i SARS-CoV-2, dlatego dodatni wynik jednego oznaczenia nie wyklucza drugiej infekcji. Współzakażenie może mieć cięższy przebieg niż każda z tych chorób osobno. Przechorowania jednej z nich nie należy więc traktować jako ochrony przed drugą. [1]

W przypadku RSV u bardzo małych niemowląt dominować mogą rozdrażnienie, mniejsza aktywność i trudności z oddychaniem. [4] Nie należy oczekiwać identycznego zestawu objawów u dziecka i dorosłego.

Jeżeli rozważasz także przeziębienie, przeczytaj: Grypa a przeziębienie – podobieństwa, różnice i diagnostyka. Szerszy przewodnik po temacie zawiera strona grypa.

Infekcja	Możliwe objawy i przebieg	Osoby szczególnie narażone na ciężki przebieg
Grypa	Często nagły początek: dreszcze, gorączka, bóle mięśni, ból głowy, kaszel i zmęczenie. Gorączka może nie wystąpić. [2]	Małe dzieci, seniorzy, kobiety w ciąży i osoby z określonymi chorobami przewlekłymi. [2]
COVID-19	Kaszel, ból gardła, katar lub zatkany nos, gorączka, osłabienie; możliwe zaburzenia smaku lub węchu. Objawy mogą różnić się zależnie od wariantu i statusu szczepienia. [3]	Seniorzy, kobiety w ciąży i osoby z określonymi chorobami współistniejącymi. [1]
RSV	Katar, kichanie, kaszel, mniejszy apetyt, czasem gorączka i świszczący oddech. Objawy często pojawiają się etapami. [4]	Niemowlęta, niektóre małe dzieci oraz starsi dorośli i osoby z czynnikami ryzyka. [4]

Tabela przedstawia możliwe cechy infekcji, a nie kryteria samodzielnej diagnozy. Utrata węchu nie jest obowiązkowym objawem COVID-19, a świszczący oddech nie potwierdza sam w sobie RSV. Więcej informacji o tej chorobie zawiera poradnik zakażenie RSV.

Objawy grypy, COVID-19 i RSV nie określają całego ryzyka

W grypie u dzieci częściej niż u dorosłych występują również wymioty i biegunka. Grypa może prowadzić do zapalenia płuc, zapalenia mięśnia sercowego lub zaostrzenia chorób przewlekłych. [2] Grypa często powoduje gorączkę powyżej 39°C. Okres inkubacji grypy wynosi zazwyczaj od 1 do 4 dni. Zapalenie płuc jest także możliwym powikłaniem COVID-19. [1] Okres inkubacji COVID-19 wynosi zazwyczaj od 2 do 14 dni.

RSV może nasilać astmę lub przewlekłą obturacyjną chorobę płuc. [4] Dlatego znaczenie ma nie tylko nazwa wykrytego wirusa, ale także oddychanie, nawodnienie i zmiana stanu chorego.

Ujemny szybki test na grypę oznacza, że nie wykryto antygenu w badanej próbce. Nie przesądza o braku infekcji. Znaczenie mają czas od początku objawów, jakość pobrania i czułość metody. Przy utrzymującym się podejrzeniu lekarz może zlecić badanie molekularne, np. RT-PCR. [5]

Jeżeli brakuje wymaganej linii kontrolnej albo odczyt jest niejasny, postępuj zgodnie z instrukcją wyrobu. Nie interpretuj nieważnego wyniku jako ujemnego. [8] Dodatkowe wyjaśnienia zawiera poradnik Test na grypę – kiedy wykonać i jak rozumieć wynik?

Część opieki domowej jest podobna: odpoczynek, płyny oraz łagodzenie bólu i gorączki odpowiednim preparatem, zgodnie z ulotką i przeciwwskazaniami. Paracetamol lub ibuprofen nie zwalczają wirusa grypy. Nie łącz paracetamolu z preparatem złożonym, który również go zawiera — grozi to przekroczeniem dawki. [6]

Oseltamiwir jest lekiem przeciw grypie, a nie terapią RSV ani COVID-19. Polska ChPL Tamiflu wskazuje, że nie ma dowodów jego skuteczności w chorobach wywołanych innymi czynnikami niż wirusy grypy. [7]

W grypie największe znaczenie ma wczesne rozpoczęcie leczenia przeciwwirusowego. Upływ 48 godzin nie wyklucza jednak jego zastosowania, zwłaszcza przy ciężkim lub postępującym przebiegu. U pacjentów z grup ryzyka wskazanej terapii nie należy opóźniać wyłącznie w oczekiwaniu na wynik badania. Decyzję podejmuje lekarz. [9] W RSV leczenie przeciwwirusowe nie jest rutynowo zalecane. [4]

Dobór leków bez recepty również wymaga ostrożności. U dzieci nie każdy preparat jest odpowiedni, a u starszych dorosłych niektóre składniki mogą zwiększać ciśnienie lub wchodzić w interakcje z przyjmowanymi lekami. [4]

Antybiotyki nie leczą wirusowej grypy. [6] Lekarz może je zastosować przy rozpoznanym powikłaniu bakteryjnym; zapalenie płuc po grypie może mieć podłoże wirusowe lub bakteryjne. [2] Szczegóły opisuje Leczenie grypy – domowa opieka i kiedy potrzebny jest lekarz.

Przy nasilonej duszności, sinieniu, utrzymującym się bólu lub ucisku w klatce piersiowej, zaburzeniach świadomości albo trudności z wybudzeniem wezwij pomoc pod numerem 112 lub 999. [3]

U dziecka trudności z oddychaniem, niewystarczające przyjmowanie płynów lub pogarszanie się stanu wymagają szybkiej oceny medycznej. [4] Pilnej oceny wymagają również drgawki, znaczne odwodnienie oraz nawrót gorączki lub nasilenie kaszlu po wcześniejszej poprawie. [2]

Osoby z grup ryzyka powinny skontaktować się z lekarzem wcześnie, także przy ujemnym teście. [9] Pomocny będzie poradnik Grypa u seniorów i osób przewlekle chorych – kiedy do lekarza?.

Jeśli stan jest stabilny, a potrzebujesz omówić objawy i wynik badania, możliwa jest konsultacja z lekarzem online. Lekarz oceni dalsze postępowanie; konsultacja nie gwarantuje recepty ani e-ZLA i może zakończyć się zaleceniem badania stacjonarnego.