Dostępne leki na otyłość należą do kilku grup, ale nie ma jednego preparatu, który byłby odpowiedni dla każdego pacjenta. Wybierając lek, lekarz bierze pod uwagę korzyści oczekiwane z leczenia, choroby współistniejące u pacjenta oraz jego wcześniejsze doświadczenia z leczeniem. Uwzględnia też możliwe interakcje, sposób podawania leku, koszty terapii i preferencje pacjenta. Stosowanie leku poza zarejestrowanymi wskazaniami wymaga szczególnej ostrożności i nie powinno odbywać się na własną rękę.
Wybrane leki i jego postacie omawiane w artykule. Wskazania dla osób dorosłych; stan dokumentacji na 23 października 2026 r.
| Substancja i przykład |
Postać |
Wskazanie |
Rynek |
Status |
| Liraglutyd: Saxenda |
Wstrzyknięcie podskórne raz dziennie |
Kontrola masy ciała przy występującej otyłości lub nadwadze z odpowiednimi powikłaniami |
UE, w tym Polska |
Dopuszczony do obrotu, na receptę [6] |
| Semaglutyd: Wegovy we wstrzyknięciach |
Podskórnie raz w tygodniu |
Kontrola masy ciała przy spełnieniu kryteriów produktu |
UE, w tym Polska |
Dopuszczony do obrotu, na receptę [2] |
| Semaglutyd: Wegovy w tabletkach |
Doustnie raz dziennie |
Kontrola masy ciała u dorosłych przy spełnieniu kryteriów produktu |
UE, w tym Polska |
Postać ujęta w dokumentacji EMA. Według informacji właściciela Medicept dostępność ma rozpocząć się 2 listopada 2026 r. [2,12] |
| Tirzepatyd: Mounjaro |
Wstrzyknięcie podskórne raz w tygodniu |
Kontrola masy ciała; odrębnie leczenie cukrzycy typu 2 |
UE, w tym Polska |
Dopuszczony do obrotu, na receptę [3] |
| Orlistat: Xenical 120 mg |
Kapsułki doustne, w związku z głównymi posiłkami |
Otyłość lub nadwaga z czynnikami ryzyka, według progów BMI dla produktu |
UE, w tym Polska |
Dopuszczony do obrotu, na receptę [4] |
| Naltrekson z bupropionem: Mysimba |
Tabletki o przedłużonym uwalnianiu |
Kontrola masy ciała przy otyłości lub nadwadze z odpowiednimi powikłaniami |
UE, w tym Polska |
Dopuszczony do obrotu, na receptę [5] |
| Semaglutyd: Ozempic i Rybelsus |
Ozempic: wstrzyknięcia; Rybelsus: tabletki |
Cukrzyca typu 2 |
UE, w tym Polska |
Nie są zarejestrowane jako leki do leczenia samej otyłości [7,8] |
Uzyskanie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu nie oznacza, że konkretne opakowanie leku jest już dostępne w aptece. W tabeli osobno przedstawiono wskazanie, postać i status rejestracyjny leku, ale nie uwzględniono aktualnych stanów magazynowych.
Agoniści receptora GLP-1 - liraglutyd i semaglutyd
GLP-1, czyli glukagonopodobny peptyd typu 1, to hormon, który uczestniczy w regulacji apetytu i metabolizmu glukozy. Analogi GLP-1 działają na jego receptor, zwiększając uczucie sytości, zmniejszając apetyt i wpływając na opróżnianie żołądka. Preparat Saxenda zawiera liraglutyd i jest podawany podskórnie raz dziennie. Semaglutyd we wstrzyknięciach stosuje się raz w tygodniu, natomiast tabletki Wegovy przyjmuje się raz dziennie. Każda postać leku ma indywidualny schemat stopniowego zwiększania dawki. Nie można samodzielnie przechodzić z przyjmowania tabletek na wstrzyknięcia ani ze wstrzyknięć na tabletki, ani przeliczać dawek tych postaci miligram za miligram [2,6]. Porównanie preparatów przeciwcukrzycowych znajdziesz w zestawieniu Ozempic czy Rybelsus - jak działają w leczeniu otyłości.
Skuteczność leczenia zależy od konkretnego preparatu, dawki, czasu leczenia i badanej grupy pacjentów. Wynik uzyskany w badaniu jednego leku nie należy odnocić do całej grupy leków GLP-1 i nie pozwala przewidzieć, jaki efekt leczenia uzyska konkretna osoba. W badaniach semaglutydu oceniano efekty leczenia, w którym pacjenci otrzymywali lek i wprowadzali odpowiednie zmiany stylu życia [2]. Więcej o tym, jak działają leki z tej grupy i jakie są ograniczenia ich stosowania, przeczytasz w artykule o analogach GLP-1.
Tirzepatyd - podwójny agonista GIP i GLP-1
Tirzepatyd działa na receptory dwóch hormonów inkretynowych: GIP oraz GLP-1. Jego mechanizm działania wpływa na zwiększenie uczucia sytości oraz wpływ na regulację apetytu i metabolizm glukozy. Lek podaje się jako iniekcje podskórne raz w tygodniu, a dawkę zwiększa stopniowo. Badania obejmujące osoby z otyłością lub nadwagą i występowaniem chorób współistniejących wykazały klinicznie istotne zmniejszenie masy ciała. Rezultat u konkretnej osoby nie może być jednak z góry przewidziany i nie można go podejrzewać jedynie na podstawie przeprowadzonego badania [3].
Orlistat - inhibitor lipaz przewodu pokarmowego
Orlistat działa w sposób miejscowy w przewodzie pokarmowym. Hamuje lipazy żołądkowe i trzustkowe — enzymy trawiące tłuszcze. W ten sposób ogranicza trawienie i wchłanianie części tłuszczów z jedzenia. Lek przyjmuje się w połączeniu z posiłkami, które zawierają tłuszcz, zgodnie z zaleceniem lekarza i informacją o produkcie.
Najbardziej charakterystyczne działania niepożądane orlistatu to tłuszczowe lub oleiste stolce, parcie na stolec, gazy i biegunka. Nasilenie tych dolegliwości zależy między innymi od ilości tłuszczu spożytego w posiłku. Jeśli ograniczenie wchłaniania tłuszczów utrzymuje się przez długi czas, może też zmniejszyć się wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Dlatego sposób suplementacji należy omówić z lekarzem [4]. Orlistat w dawce 120 mg trzy razy na dobę ogranicza wchłanianie około 30% tłuszczu z pożywienia [4].
Naltrekson z bupropionem
Preparat łączący naltrekson z bupropionem wpływa na obszary ośrodkowego układu nerwowego uczestniczące w kontroli apetytu oraz na układ nagrody. Może zmniejszać apetyt i potrzebę jedzenia dla przyjemności, ale nie służy do leczenia każdego przypadku kompulsywnego jedzenia.Diagnoza żarłoczności psychicznej, czyli bulimii, stanowi przeciwwskazanie do stosowania preparatu. Jeśli podejrzewa się jadłowstręt psychiczny, bulimię lub inne zaburzenie odżywiania, potrzebna jest odrębna diagnostyka.
U osób przyjmujących naltrekson z bupropionem możliwe jest wystąpienie nudności, zaparć, bólów głowy, bezsenności, zawrotów głowy i wzrostu ciśnienia tętniczego. Przeciwwskazaniami do stosowania są między innymi niewyrównane nadciśnienie tętnicze, napady drgawkowe obecnie lub w wywiadzie, jadłowstręt psychiczny lub bulimia obecnie lub w przeszłości oraz przyjmowanie opioidów. Preparatu nie stosuje się razem z lekami z grupy inhibitorów monoaminooksydazy. Naltrekson blokuje działanie opioidów, a u osoby od nich zależnej może wywołać zespół odstawienny. Nie wolno samodzielnie odstawiać opioidów w celu rozpoczęcia tej terapii. Lekarz musi wiedzieć o wszystkich lekach, które pacjent przyjmuje, oraz o zabiegach, które są u niego planowane [5,10].
Inne preparaty i leczenie poza wskazaniami
Nie każdy lek przeciwcukrzycowy, który powoduje zmianę masy ciała, jest zarejestrowany jako lek do leczenia otyłości. Nie każda substancja reklamowana jako tabletka na odchudzanie ma potwierdzoną skuteczność kliniczną i bezpieczeństwo. O tym, czym różnią się preparaty i jakie ograniczenia wiążą się z taką terapią, przeczytasz szerzej w materiale o lekach na odchudzanie na receptę. Nie należy kupować leków z niepewnych źródeł ani samodzielnie stosować preparatów przeznaczonych do innych wskazań medycznych.