Lek a suplement diety – czym się różnią i który wybrać?

• Lek a suplement diety to dwie odrębne prawnie kategorie produktów.
• Produkt leczniczy musi uzyskać pozwolenie przed wprowadzeniem do obrotu, a dokumentacja podlega ocenie pod kątem jakości, bezpieczeństwa i skuteczności [4].
• Suplement diety nie wymaga pozwolenia ani wykazania skuteczności klinicznej przed wejściem na rynek, ale podlega prawu żywnościowemu [1].
• Suplement diety nie może być przedstawiany jako produkt, który leczy lub zapobiega chorobom, i nie zastępuje zróżnicowanej diety [1][2]. Każdy suplement diety należy oceniać na podstawie składu.
• Składniki suplementów mogą wchodzić w interakcje z lekami, dlatego wszystkie przyjmowane preparaty warto zgłosić lekarzowi lub farmaceucie [5].

Więcej materiałów zawiera poradnik leków. Jeśli reklama utrudnia ocenę produktu, sprawdź też, czy leki na wątrobę z reklamy działają.

• poradnik leków
• recepty online

Zgodnie z ustawą z 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia suplement diety to środek spożywczy uzupełniający normalną dietę. Ustawowa definicja obejmuje produkt będący skoncentrowanym źródłem witamin, składników mineralnych lub innych substancji, które wykazują efekt odżywczy albo fizjologiczny [1][7].

Suplement diety jest wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie, między innymi w postaci tabletek, kapsułek, saszetek z proszkiem, ampułek z płynem lub butelek z kroplomierzem, przeznaczonych do przyjmowania w małych odmierzonych ilościach jednostkowych [7]. Taka postać suplementu diety nie czyni go lekiem.

Podmiot planujący obrót produktem w Polsce powiadamia Głównego Inspektora Sanitarnego. Procedura obrotu suplementu diety nie jest pozwoleniem poprzedzonym oceną skuteczności klinicznej. GIS może wyjaśniać kwalifikację i skład produktu [7]. NIK podała, że dla zgłoszeń z lat 2017–2020 do maja 2021 r. weryfikację zakończono w 3571 przypadkach, czyli 5%. Nie oznacza to, że pozostałe produkty nie przeszły badań; większości procesów nie rozpoczęto lub nie zakończono w analizowanym okresie [7].

W rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego produkt leczniczy to substancja lub mieszanina przedstawiana jako posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób występujących u ludzi albo zwierząt. Obejmuje też produkt podawany w celu postawienia diagnozy lub modyfikacji funkcji fizjologicznych poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne albo metaboliczne [3].

Każdy produkt leczniczy musi uzyskać pozwolenie. Ocenia się dokumentację jakości, bezpieczeństwa i skuteczności, a bezpieczeństwo leku jest monitorowane także po dopuszczeniu [4]. Charakterystyka właściwości produktu leczniczego i ulotka opisują wskazania, dawkowanie, przeciwwskazania, działania niepożądane oraz interakcje. Opakowanie zawiera numer pozwolenia i termin ważności, a ulotka – wykaz substancji pomocniczych.

Witamina D może być dostępna jako produkt leczniczy albo suplement diety. Przy rozpoznanym niedoborze witaminy D wybór postaci i dawki powinien uwzględniać sytuację kliniczną. Aby ustalić, czy witamina D3 to lek czy suplement, sprawdź oznaczenie na opakowaniu, numer pozwolenia oraz ulotkę lub etykietę.

Suplement diety może być dobrym pomysłem przy uzasadnionej potrzebie uzupełnienia podaży, lecz nie zastępuje leczenia. Dotyczy to także osób zdrowych. Każdy suplement diety wymaga sprawdzenia łącznej podaży witamin i składników mineralnych.

Na opakowaniu musi widnieć określenie suplement diety, zalecana porcja dzienna, ostrzeżenie przed jej przekraczaniem oraz informacja, że produkt nie zastępuje zróżnicowanej diety [2]. Reklamy suplementów nie mogą przypisywać im właściwości leczniczych. Hasła sugerujące leczenie choroby powinny wzbudzić ostrożność [1].

Warto wiedzieć, że podobne nazwy nie świadczą o identycznym działaniu. Dotyczy to także produktów związanych z mikrobiotą – zobacz: probiotyk a prebiotyk – poznaj różnice.

Wybierając suplement diety, sprawdź skład, porcję, przeciwwskazania i ryzyko dublowania. Warto wiedzieć, że obecność suplementu diety w rejestrze GIS nie potwierdza jego skuteczności ani nie oznacza rekomendacji urzędu.

Leki stosuje się przy konkretnych wskazaniach, a suplement diety ma uzupełniać dietę. Z prostej przyczyny nie należy zastępować leku suplementem: może to opóźnić właściwe postępowanie [1]. Konsultacja jest ważna w ciąży, podczas karmienia, przed zabiegiem, u dzieci, przy chorobach przewlekłych i wielu lekach.

Przygotuj listę leków OTC, leków na receptę, witamin i ziół wraz z dawkami. Lekarz może ocenić możliwe interakcje. Jeżeli kontynuacja terapii jest zasadna, może rozważyć wystawienie recepty online; decyzja zależy od indywidualnej oceny medycznej.