Vibin mini, Microgynon 21 i Vines – porównanie tabletek antykoncepcyjnych

Wybór, kontynuację lub zmianę antykoncepcji hormonalnej powinien poprzedzić wywiad medyczny. Lekarz bierze pod uwagę przeciwwskazania, przyjmowane preparaty i indywidualne ryzyko zakrzepowo-zatorowe. Nie należy samodzielnie zamieniać jednego produktu na drugi ani stosować instrukcji przeznaczonej dla innej marki.

• Vibin mini: drospirenon 3 mg i etynyloestradiol 0,02 mg; 21 tabletek aktywnych oraz 7 tabletek placebo.
• Microgynon 21: lewonorgestrel 0,15 mg i etynyloestradiol 0,03 mg; 21 tabletek aktywnych oraz 7 dni przerwy bez tabletek.
• Vines: gestoden 0,06 mg i etynyloestradiol 0,015 mg; 24 tabletki aktywne oraz 4 tabletki placebo.
• W polskich ChPL wszystkich trzech leków granicą opóźnienia przyjęcia tabletki aktywnej jest 12 godzin. Dalsze postępowanie zależy od konkretnego produktu i miejsca dawki w schemacie.
• Mniejsza dawka estrogenu nie oznacza automatycznie, że dany lek jest bezpieczniejszy lub odpowiedniejszy dla konkretnej pacjentki.
• Tabletki hormonalne nie chronią przed HIV ani innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową.

Rodzaje doustnej antykoncepcji, jej działanie i najważniejsze zasady stosowania opisuje także przewodnik Tabletki antykoncepcyjne.

Każdy produkt zawiera etynyloestradiol, czyli syntetyczny estrogen, oraz progestagen. W Vibin mini jest nim drospirenon, w Microgynon 21 lewonorgestrel, a w Vines gestoden. Rodzaj i dawka hormonów oraz schemat blistra mają znaczenie dla stosowania, przeciwwskazań, interakcji i oceny ryzyka zakrzepicy.[[1]](#source-1)[[2]](#source-2)[[3]](#source-3)

PreparatEstrogenProgestagenSchematVibin minietynyloestradiol 0,02 mg (20 µg)drospirenon 3 mg21 aktywnych + 7 placeboMicrogynon 21etynyloestradiol 0,03 mg (30 µg)lewonorgestrel 0,15 mg (150 µg)21 aktywnych + 7 dni przerwyVinesetynyloestradiol 0,015 mg (15 µg)gestoden 0,06 mg (60 µg)24 aktywne + 4 placebo

Same wartości dawek nie tworzą rankingu preparatów. Organizm kobiety może różnie reagować na poszczególne połączenia hormonów, a o bezpieczeństwie decydują również m.in. ciśnienie tętnicze, palenie tytoniu, migrena, masa ciała, choroby współistniejące, okres po porodzie i planowane unieruchomienie.

Złożona antykoncepcja hormonalna przede wszystkim hamuje owulację, a więc uwolnienie komórki jajowej. Zmienia też śluz szyjkowy, co utrudnia plemnikom dotarcie do komórki jajowej, oraz wpływa na błonę śluzową macicy. Działanie zależy od regularnego przyjmowania tabletek zgodnie ze schematem konkretnego produktu.[[5]](#source-5)

Pierwszą tabletkę przy rozpoczynaniu lub zmianie metody należy przyjąć zgodnie z ulotką danego leku i zaleceniem lekarza. Tabletki przyjmuje się mniej więcej o tej samej porze, popijając w razie potrzeby niewielką ilością płynu.

Aktywne tabletki powlekane Vibin mini zawierają 3 mg drospirenonu i 0,02 mg etynyloestradiolu. Polski blister ma 21 różowych tabletek aktywnych i 7 białych tabletek placebo, które nie zawierają substancji czynnych. Wszystkie 28 tabletek przyjmuje się w sposób ciągły, a następne opakowanie rozpoczyna się dzień po ostatniej tabletce placebo.[[1]](#source-1)

Nie wolno przypisywać Vibin mini schematu 24+4 tylko dlatego, że inny produkt ma takie same dawki hormonów. Drospirenon ma działanie antymineralokortykosteroidowe, dlatego podczas kwalifikacji znaczenie mają zaburzenia czynności nerek oraz niektóre leki mogące zwiększać stężenie potasu. Ostra lub ciężka niewydolność nerek jest przeciwwskazaniem.[[1]](#source-1)

Każda tabletka powlekana Microgynon 21 zawiera 0,15 mg lewonorgestrelu oraz 0,03 mg etynyloestradiolu. Przez 21 kolejnych dni przyjmuje się jedną tabletkę, po czym następuje 7-dniowa przerwa. Nowe opakowanie zaczyna się po tej przerwie, również wtedy, gdy krwawienie z odstawienia jeszcze trwa.[[2]](#source-2)

Microgynon 21 nie ma tabletek placebo. Trzeba więc pamiętać o rozpoczęciu kolejnego opakowania we właściwym dniu, aby nie wydłużyć okresu bez hormonów.

Vines zawiera 0,06 mg gestodenu i 0,015 mg etynyloestradiolu. W blistrze są 24 żółte tabletki aktywne oraz 4 zielone placebo bez hormonów. Tabletki przyjmuje się przez 28 dni, a następny blister rozpoczyna się bez przerwy.[[3]](#source-3)

Vines różni się od Vibin mini zarówno składem, jak i schematem. Układ 24+4 produktu Vines nie może być przenoszony na Vibin mini, dla którego polska ChPL wskazuje 21 tabletek aktywnych i 7 placebo.

W polskich ChPL Vibin mini, Microgynon 21 i Vines próg wynosi 12 godzin. Jeśli opóźnienie przyjęcia tabletki aktywnej jest krótsze, ochrona antykoncepcyjna nie uległa zmniejszeniu: dawkę należy przyjąć możliwie szybko, a następne tabletki o zwykłej porze. Po przekroczeniu 12 godzin postępowanie zależy od leku, dnia schematu, liczby pominiętych tabletek i stosowania w poprzednich 7 dniach.[[1]](#source-1)[[2]](#source-2)[[3]](#source-3)

Po pominięciu tabletki aktywnej w tygodniu 1 ChPL zaleca przyjęcie ostatniej pominiętej dawki i stosowanie przez 7 dni dodatkowej metody, takiej jak antykoncepcja mechaniczna. Jeżeli w poprzednich 7 dniach doszło do stosunku, należy uwzględnić możliwość ciąży. W tygodniu 3 jedną z opisanych opcji jest dokończenie tabletek aktywnych, odrzucenie 7 placebo i natychmiastowe rozpoczęcie kolejnego opakowania. Pominięte placebo należy usunąć z blistra, aby nie wydłużyć okresu bez hormonów.[[1]](#source-1)

W tygodniu 1 po opóźnieniu przekraczającym 12 godzin ChPL zaleca przyjęcie ostatniej pominiętej tabletki i dodatkową metodę mechaniczną przez 7 dni. W tygodniu 3 jedną z możliwości jest pominięcie przerwy i rozpoczęcie następnego opakowania dzień po ostatniej tabletce. Druga obejmuje przerwę do 7 dni, z wliczeniem dni pominięcia. Właściwa opcja zależy także od stosowania tabletek w poprzednim tygodniu.[[2]](#source-2)

W dniach 1–7 po opóźnieniu przekraczającym 12 godzin ChPL zaleca dodatkową metodę mechaniczną przez 7 dni. W dniach 15–24 jedną z opcji jest dokończenie tabletek aktywnych, wyrzucenie 4 placebo i natychmiastowe rozpoczęcie kolejnego opakowania. Pominięcie placebo nie zmniejsza ochrony, jeżeli okres bez hormonów nie zostanie wydłużony ponad 4 dni.[[3]](#source-3)

To skrót najważniejszych zasad, a nie indywidualna instrukcja. Po pominięciu kilku tabletek, błędzie przy rozpoczynaniu blistra, wymiotach, ciężkiej biegunce lub stosunku bez dodatkowego zabezpieczenia należy sprawdzić aktualną ulotkę dokładnie tego produktu i skonsultować postępowanie. W określonych sytuacjach lekarz lub farmaceuta może ocenić wskazania do antykoncepcji awaryjnej.

Skuteczność tabletek zależy od systematycznego stosowania. WHO podaje, że przy typowym stosowaniu w ciągu roku dochodzi do około 4–7 ciąż na 100 użytkowniczek, a przy prawidłowym stosowaniu do około 1 ciąży na 100 użytkowniczek. Różnica odzwierciedla wpływ pominięć i innych błędów, nie przewagę jednej omawianej marki.[[5]](#source-5)

Ochronę mogą osłabić zbyt długa przerwa, pominięte dawki, wymioty lub ciężka biegunka oraz interakcje z innymi lekami. Niektóre leki przeciwpadaczkowe, przeciwgruźlicze i przeciwwirusowe, a także preparaty z dziurawcem mogą zmniejszać skuteczność antykoncepcji. Każdy stosowany lek i suplement warto zgłosić lekarzowi lub farmaceucie.

Wszystkie złożone tabletki antykoncepcyjne zwiększają ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej w porównaniu z niestosowaniem złożonej antykoncepcji. W danych przytoczonych przez MHRA oszacowano około 2 przypadków rocznie na 10 000 kobiet niestosujących tej metody i niebędących w ciąży, 5–7 na 10 000 stosujących produkty z lewonorgestrelem oraz 9–12 na 10 000 stosujących produkty z gestodenem lub drospirenonem. Są to dane populacyjne, a nie prognoza dla konkretnej osoby.[[4]](#source-4)

Ryzyko zależy m.in. od wieku, palenia tytoniu, otyłości, wywiadu rodzinnego, przebytej zakrzepicy, chorób współistniejących, okresu po porodzie, dużego zabiegu i długotrwałego unieruchomienia. Jest szczególnie istotne w pierwszym roku stosowania oraz po wznowieniu złożonej antykoncepcji po przerwie wynoszącej co najmniej 4 tygodnie.[[1]](#source-1)[[2]](#source-2)

Złożonych tabletek zasadniczo nie stosuje się m.in. przy aktualnej lub przebytej żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej, rozpoznanej skłonności do zakrzepów, dużej operacji z długim unieruchomieniem, przebytym zawale lub udarze oraz migrenie z ogniskowymi objawami neurologicznymi. Przeciwwskazaniami mogą być także ciężkie nadciśnienie, cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, ciężka choroba wątroby, określone nowotwory zależne od hormonów i krwawienie z dróg rodnych o nieustalonej przyczynie.[[1]](#source-1)[[2]](#source-2)

Przed przepisaniem lub wznowieniem leku lekarz zbiera wywiad osobisty i rodzinny, wyklucza ciążę, ocenia przeciwwskazania i mierzy ciśnienie. Należy pamiętać o zgłoszeniu wszystkich leków i suplementów, palenia tytoniu, migreny, chorób serca, naczyń, wątroby i nerek, zakrzepów w rodzinie, niedawnego porodu oraz planowanej operacji.

Vibin mini, Microgynon 21 i Vines zapobiegają ciąży, ale nie chronią przed HIV ani zakażeniami narządów płciowych przenoszonymi podczas kontaktów seksualnych. Gdy istnieje ryzyko zakażenia, znaczenie ma metoda barierowa, przede wszystkim prezerwatywa. WHO wskazuje, że prezerwatywy jako jedyna metoda antykoncepcji chronią jednocześnie przed ciążą i transmisją zakażeń, w tym HIV.[[5]](#source-5)

Microgynon 21 ani Vines nie jest prostym zamiennikiem Vibin mini. Produkty różnią się progestagenem, dawką estrogenu lub schematem. Microgynon 21 i Vibin mini mają po 21 tabletek aktywnych, ale pierwszy przewiduje 7 dni bez tabletek, a drugi 7 tabletek placebo. Vines ma układ 24+4.

Przy ocenie odpowiednika trzeba sprawdzić substancje czynne, dawki, postać i sposób stosowania. Podobna nazwa, kolor tabletek lub ta sama liczba tabletek w opakowaniu nie potwierdzają równoważności. Zmianę produktu należy omówić z lekarzem, a wydając lek w aptece, farmaceuta powinien odnieść się do wystawionej recepty.

Informacje potrzebne do rozmowy z lekarzem i zasady kontynuacji antykoncepcji omawia poradnik Jak zdobyć receptę na tabletki antykoncepcyjne?. Przed konsultacją warto przygotować nazwę leku, informacje o sposobie stosowania, pomiar ciśnienia, listę innych preparatów oraz opis nowych objawów.

Podczas prywatnej konsultacji lekarskiej online lekarz ocenia możliwość rozpoczęcia lub kontynuacji leczenia. Usługa recepta online oznacza konsultację i ocenę medyczną, a nie gwarancję wystawienia e-recepty. Lekarz może poprosić o dokumentację lub badanie stacjonarne, zaproponować inne postępowanie albo odmówić przepisania leku, jeśli nie pozwalają na to dane medyczne.

Polski Vibin mini ma 21 aktywnych tabletek z 3 mg drospirenonu i 0,02 mg etynyloestradiolu oraz 7 białych tabletek placebo. Nie należy przenosić na ten lek schematu 24+4 innej marki.

Nie. Vines zawiera gestoden 0,06 mg i etynyloestradiol 0,015 mg w schemacie 24+4. Vibin mini zawiera drospirenon 3 mg i etynyloestradiol 0,02 mg w schemacie 21+7.

Nie można tego stwierdzić na podstawie samej dawki. Znaczenie ma także rodzaj progestagenu oraz indywidualne czynniki ryzyka.[[4]](#source-4)

Nie. Próg wynosi 12 godzin, ale dalsze instrukcje różnią się zależnie od produktu i miejsca tabletki w schemacie. Trzeba korzystać z aktualnej ulotki własnego leku.

Nie. Konsultacja służy ocenie medycznej, a decyzję o leczeniu i ewentualnym wystawieniu e-recepty podejmuje lekarz.

Vibin mini zawiera drospirenon 3 mg i etynyloestradiol 0,02 mg oraz ma schemat 21 aktywnych tabletek i 7 placebo. Microgynon 21 zawiera lewonorgestrel 0,15 mg i etynyloestradiol 0,03 mg, a po 21 tabletkach następuje 7 dni przerwy. Vines zawiera gestoden 0,06 mg i etynyloestradiol 0,015 mg w schemacie 24 aktywne + 4 placebo. Dla wszystkich trzech produktów próg opóźnienia wynosi 12 godzin, lecz szczegółowe zasady pominięcia są różne.

Żaden preparat nie jest uniwersalnie najlepszy. Wybór i zmiana metody wymagają oceny przeciwwskazań, interakcji, ryzyka zakrzepicy oraz możliwości regularnego stosowania.