POChP i rak płuc – najgroźniejsze konsekwencje palenia tytoniu

• Dym tytoniowy uszkadza drogi oddechowe i DNA komórek. Palenie papierosów zwiększa ryzyko raka płuc, a wieloletnia ekspozycja sprzyja rozwojowi POChP.
• Dalsze palenie tytoniu po diagnozie nowotworu oznacza większe ryzyko zgonu, nawrotu, drugiego nowotworu i działań niepożądanych leczenia.
• Palenie tytoniu wpływa na skuteczność leczenia onkologicznego, między innymi radioterapii, części terapii systemowych i leczenia operacyjnego.
• Po rzuceniu palenia można ograniczyć objawy oddechowe i ryzyko części powikłań, również po diagnozie raka płuc.
• Przewlekły kaszel, krwioplucie, duszność, ból w klatce piersiowej, chrypka albo niewyjaśnione chudnięcie wymagają oceny lekarskiej.

Więcej o przewlekłej obturacji dróg oddechowych przeczytasz w artykule o POChP.

• Kaszel palacza: czym jest, jak się go pozbyć?
• astma oskrzelowa

Dym papierosowy zawiera substancje rakotwórcze, które mogą uszkadzać DNA i zaburzać kontrolę wzrostu komórek. Ryzyko raka płuc rośnie wraz z czasem trwania nałogu i liczbą wypalanych papierosów; znaczenie ma również bierne palenie. Nie istnieje bezpieczna liczba lat ani papierosów, po której nowotwór na pewno się rozwinie [1].

POChP powoduje trwałe ograniczenie przepływu powietrza. Przewlekłe zapalenie, nadprodukcja śluzu i uszkodzenie pęcherzyków płucnych prowadzą do kaszlu, odkrztuszania, świstów, zmęczenia i duszności. Palenie tytoniu jest najczęstszą przyczyną POChP, lecz choroba może dotyczyć także osób niepalących, na przykład narażonych na pyły lub zanieczyszczenia [2].

Zależność POChP a rak płuc nie oznacza, że każda osoba z obturacją zachoruje na nowotwór. Obie choroby mają jednak wspólny silny czynnik ryzyka, a długotrwałe wdychanie dymu papierosowego obciąża układ oddechowy. Zaprzestanie palenia spowalnia utratę czynności płuc w POChP i ogranicza objawy oraz infekcje, takie jak zapalenie oskrzeli i zapalenie płuc [2].

Aktywne palenie przed resekcją płuca zwiększa ryzyko powikłań pooperacyjnych. Dane wskazują, że zaprzestanie palenia na ponad miesiąc przed operacją może ograniczać częstość powikłań, w tym zapalenia płuc [7]. Termin zabiegu i przygotowanie ustala zespół leczący — nie wolno samodzielnie odkładać leczenia onkologicznego.

W trakcie leczenia onkologicznego warto poinformować personel medyczny także o e-papierosach i innych wyrobach tytoniowych. Ułatwia to ocenę ryzyka, możliwych interakcji i metod zaprzestania palenia.