Jęczmień na oku – jak go rozpoznać i jak postępować?

• Jęczmień oka jest zwykle związany z bakteryjnym zakażeniem gruczołu powieki lub mieszka rzęsy; częstą przyczyną jest gronkowiec.[4]
• Typowe objawy jęczmienia to bolesne zgrubienie, zaczerwienienie, obrzęk powieki i niekiedy nadmierne łzawienie lub uczucie ciała obcego w oku.[2]
• Ciepłe okłady na zamkniętą powiekę przez 5–10 minut, 2–4 razy dziennie, mogą wspierać samoistne opróżnianie zmiany.[1]
• Nie należy wyciskać jęczmienia. Do wygojenia warto zrezygnować z makijażu i noszenia soczewek kontaktowych.[1]
• Silny ból oka, zaburzenia widzenia, duży obrzęk obejmujący całą powiekę, rozszerzające się zaczerwienienie lub gorączka wymagają oceny medycznej.[4]

Więcej materiałów o wzroku i zdrowiu oczu znajduje się w powiązanym dziale tematycznym.

• wzroku i zdrowiu oczu

Jęczmień na powiece zwykle zaczyna się od tkliwości i miejscowego zaczerwienienia. Następnie pojawia się bolesny obrzęk albo guzek zapalny, czasem z żółtawym czopem ropnym. Zmiana może wystąpić na górnej lub na dolnej powiece. Zmiana jest miejscowa, zaczerwieniona i tkliwa. W typowym przebiegu ostrość wzroku nie powinna się pogarszać.[2]

Jęczmień zewnętrzny rozwija się na zewnętrznej stronie powieki przy rzęsie, zwykle wskutek zakażenia mieszka włosowego lub gruczołów Zeissa i Molla. Jęczmień wewnętrzny dotyczy gruczołów tarczkowych Meiboma i może być mniej widoczny, ale bardziej bolesny. Oba rodzaje jęczmienia rozpoznaje się przede wszystkim na podstawie obrazu klinicznego.[4]

Nie każdy obrzęk w okolicy oka jest jęczmieniem. Gdy brakuje wyraźnego guzka, a dominuje rozlane zaczerwienienie oka lub wydzielina, w różnicowaniu bierze się pod uwagę m.in. objawy zapalenia spojówek albo zapalenie brzegów powiek.[1]

Objawy jęczmienia obejmują tkliwość, ból, obrzęk powieki i łzawienie, czasami ograniczenie pola widzenia. Może wystąpić uczucie ciała obcego w oku, zwłaszcza podczas mrugania. Wewnętrzny jęczmień bywa mniej widoczny, bo bolesny guzek znajduje się głębiej po stronie spojówkowej.[2]

Jęczmień zazwyczaj trwa około tygodnia. Przegląd StatPearls podaje, że większość przypadków ustępuje w ciągu około 7–10 dni.[4] Mayo Clinic wskazuje, że poprawa może rozpocząć się po kilku dniach.[2] Jeżeli po 48 godzinach nie widać poprawy albo zmiana utrzymuje się mimo postępowania zachowawczego przez 1–2 tygodnie, warto skonsultować się z lekarzem. Zmiana wymaga specjalistycznego leczenia.[4]

Po wyciszeniu ostrego stanu może pozostać twarde, zwykle mniej bolesne zgrubienie. Może to być gradówka – przewlekły stan zapalny związany z zatkaniem gruczołu Meiboma. Niewygasły jęczmień wewnętrzny może przejść w taką zmianę.[4]

W niepowikłanym przypadku leczenie jęczmienia polega przede wszystkim na ciepłych okładach i higienie. Antybiotyki nie są konieczne rutynowo. Jeżeli zakażenie utrzymuje się lub rozszerza poza powiekę, lekarz może rozważyć maść lub krople z antybiotykiem, a czasem leczenie ogólne.[3]

Gdy duży, bolesny ropień nie opróżnia się, okulista może rozważyć nacięcie powieki i drenaż.[4] W przypadku gradówki utrzymującej się mimo postępowania zachowawczego również może być potrzebny zabieg; antybiotyki nie leczą samego niezakażonego zatkania gruczołu.[7]

Jęczmień u dziecka wygląda podobnie jak u dorosłych. Domowe sposoby powinny ograniczać się przede wszystkim do czystego, ciepłego okładu. Jeśli u dziecka jęczmień pojawia się na powiece górnej lub dolnej, można stosować go o bezpiecznej temperaturze pod nadzorem dorosłego. Dziecko nie powinno pocierać ani wyciskać zmiany. Duży obrzęk, silny ból, zaburzenia widzenia, gorączka lub rozszerzające się zaczerwienienie wymagają oceny lekarskiej.[4]

W przypadku dużego obrzęku powieki, pogorszenia widzenia, bólu przy poruszaniu okiem, rozszerzającego się zaczerwienienia albo wysokiej gorączki potrzebna jest pilna ocena, ponieważ objawy mogą świadczyć o zakażeniu okolicznych tkanek, a nie o prostym jęczmieniu.[4] Konsultacji wymagają też zmiany nawracające lub utrzymujące się mimo domowego postępowania.

Jeżeli potrzebna jest wstępna ocena dolegliwości, można omówić je podczas prywatnej konsultacji z lekarzem online. Gdy charakter objawów wymaga bezpośredniego badania narządu wzroku, lekarz może zalecić wizytę stacjonarną.