Czy hydroksyzyna obniża ciśnienie? Wpływ leku na ciśnienie i tętno

.

Hydroxyzinum to łacińska nazwa hydroksyzyny, natomiast Atarax jest jedną z nazw handlowych preparatów z tą substancją. 2Odpowiedź na pytania, czy Hydroxyzinum obniża ciśnienie krwi i czy Atarax obniża ciśnienie, jest więc taka sama: obniżenie ciśnienia jest możliwe, lecz nie stanowi zamierzonego działania terapeutycznego. Jej działania zależą między innymi od dawki, wieku, stanu zdrowia, chorób współistniejących i jednoczesnego stosowania innych leków.

• Hydroksyzyna nie leczy nadciśnienia tętniczego i nie powinna zastępować leków hipotensyjnych.
• Niedociśnienie tętnicze jest rzadkim działaniem niepożądanym hydroksyzyny; częściej występują senność, sedacja, ból głowy, zmęczenie i suchość w jamie ustnej [1].
• Hydroksyzyna nie służy również do obniżania tętna. Istotniejszym zagrożeniem kardiologicznym jest możliwość wydłużenia odstępu QT i wystąpienia zaburzeń rytmu serca u osób obciążonych czynnikami ryzyka [2].
• Lek należy stosować w najmniejszej skutecznej dawce i możliwie krótko; odpowiednie dawkowanie ustala lekarz [3].
• Kołatanie serca, duszność lub utrata przytomności podczas leczenia wymagają natychmiastowej pomocy medycznej [3].

Więcej informacji o bezpiecznym stosowaniu różnych preparatów zawiera poradnik leków Medicept.

• poradnik leków
• leki
• receptę online

Hydroksyzyna to lek o działaniu przeciwlękowym, uspokajającym i przeciwhistaminowym, zaliczany do pochodnych piperazyny. Działanie hydroksyzyny obejmuje wpływ na receptory histaminowe H1. Substancja przechodzi przez barierę krew–mózg, dlatego jej działania na ośrodkowy układ nerwowy obejmują sedację i zmniejszenie aktywności określonych obszarów podkorowych. Nie jest natomiast klasycznym lekiem nasennym ani lekiem służącym do kontroli ciśnienia [1].

Mechanizm działania wyjaśnia zarówno efekt przeciwświądowy, jak i działanie uspokajające. Hydroksyzyna może zmniejszać napięcie w stanach lękowych, ale obniżenie odczuwanego niepokoju nie oznacza automatycznie, że ciśnienie krwi zmniejszy się w przewidywalny i bezpieczny sposób. Jej skuteczność w leczeniu lęku nie czyni z niej leku na każdy stres ani na nadciśnienie.

Po podaniu doustnym maksymalne stężenie hydroksyzyny w osoczu jest osiągane po około dwóch godzinach, a okres półtrwania u dorosłych wynosi przeciętnie około 14 godzin, z zakresem 7–20 godzin. Działanie sedacyjne tabletek może rozpoczynać się po 30–45 minutach. To, jak długo działa hydroksyzyna, zależy jednak również od wieku, czynności wątroby i nerek oraz innych czynników [1]. U osób w podeszłym wieku eliminacja jest wolniejsza, dlatego rośnie ryzyko nadmiernego uspokojenia i działań przeciwcholinergicznych.

Większej ostrożności wymagają osoby z wyjściowo niskim ciśnieniem, odwodnieniem, chorobami układu krążenia, w podeszłym wieku lub przyjmujące wiele leków wpływających na układ nerwowy albo krążenie. Znaczenie może mieć też zbyt duża dawka, przypadkowe połączenie preparatów oraz alkohol, który nasila działanie uspokajające.

Po znacznym przedawkowaniu mogą wystąpić niedociśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca, depresja oddechowa, drgawki, śpiączka, a nawet zapaść krążeniowo-oddechowa [1]. Nie są to typowe skutki prawidłowego stosowania. Podejrzenie przyjęcia dużych dawek, zwłaszcza przez dziecko, wymaga pilnego kontaktu z numerem alarmowym 112 lub ośrodkiem toksykologicznym.

Hydroksyzyna nie jest lekiem regulującym rytm serca. Nie należy przyjmować jej po to, aby zwolnić puls podczas napadu lęku. Działanie uspokajające może zmniejszyć subiektywne odczucie kołatania, ale nie rozstrzyga, czy jego przyczyną są stany lękowe, arytmia, odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe albo inny problem. U osób wrażliwych objawy sercowe wymagają pomiaru tętna i konsultacji, a nie zwiększania dawki leku.

EMA wskazuje, że ryzyko wydłużenia odstępu QT dotyczy szczególnie pacjentów ze stwierdzoną chorobą układu krążenia, znaczącą bradykardią, zaburzeniami stężenia potasu lub magnezu, nagłą śmiercią sercową w rodzinie albo przyjmujących inne leki wpływające na rytm serca [2]. U tych osób odpowiedź na pytanie, czy można przyjmować hydroksyzynę, wymaga oceny przeciwwskazań przez lekarza.

Najczęściej obserwowanym działaniem niepożądanym jest senność. W badaniach klinicznych przy dawce 50 mg na dobę wystąpiła u 13,74% osób przyjmujących hydroksyzynę i u 2,70% otrzymujących placebo. Odnotowano również ból głowy, zmęczenie i suchość w jamie ustnej [1]. Inne możliwe działania niepożądane obejmują zawroty głowy, nudności, zaparcia, pobudzenie, splątanie, zatrzymanie moczu i zaburzenia ruchowe. Nasilone skutki uboczne należy zgłosić lekarzowi, nawet jeśli nie zostały wymienione w ulotce danego preparatu.

Rzadko mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, tachykardia, niedociśnienie tętnicze lub drgawki, a bardzo rzadko wstrząs anafilaktyczny i skurcz oskrzeli [1]. Objawy reakcji alergicznej, takie jak szybko narastający obrzęk twarzy lub języka, duszność czy uogólniona pokrzywka z osłabieniem, wymagają natychmiastowej pomocy.

Szczególnej uwagi wymaga wpływ na rytm serca. Hydroksyzyna może wydłużać odstęp QT w EKG i sprzyjać komorowym zaburzeniom rytmu, w tym torsade de pointes. EMA zaleca unikanie jej u pacjentów z czynnikami zwiększającymi to ryzyko oraz stosowanie najniższej skutecznej dawki przez najkrótszy możliwy czas [2]. Kołatanie serca, duszność lub utrata przytomności podczas leczenia są objawami alarmowymi.

Interakcje hydroksyzyny dotyczą przede wszystkim leków nasilających sedację oraz preparatów wpływających na rytm serca. Alkohol, opioidy, leki uspokajające, nasenne i inne środki hamujące ośrodkowy układ nerwowy mogą nasilać działanie hydroksyzyny, pogarszać koncentrację i zwiększać ryzyko nadmiernego uspokojenia. Podczas leczenia należy zrezygnować z prowadzenia samochodu i obsługi urządzeń mechanicznych, jeśli występuje senność lub zaburzenie reakcji [1].

Przeciwwskazane mogą być połączenia z lekami wydłużającymi odstęp QT, między innymi niektórymi lekami przeciwarytmicznymi klasy IA i klasy III, wybranymi lekami przeciwpsychotycznymi, lekami przeciwdepresyjnymi, antybiotykami i innymi lekami przeciwhistaminowymi. Trzeba też zachować ostrożność przy środkach wywołujących znaczącą bradykardię lub hipokaliemię. Silne inhibitory CYP3A4/5 i dehydrogenazy alkoholowej mogą zwiększać stężenie hydroksyzyny we krwi [3].

Czy hydroksyzyna obniża tętno? Nie jest lekiem przeznaczonym do zwalniania pulsu. W ChPL jako rzadkie działanie niepożądane wymieniono tachykardię, natomiast znacząca bradykardia jest czynnikiem ryzyka, przy którym hydroksyzyny nie należy stosować [1]. Samodzielne łączenie jej z lekami na nadciśnienie, arytmię lub stany lękowe może być niebezpieczne.

Hydroksyzyna przenika przez barierę łożyskową. Zgodnie z polską charakterystyką Hydroxyzinum Hasco jest przeciwwskazana w ciąży. U noworodków matek przyjmujących lek w późnej ciąży lub podczas porodu opisywano między innymi hipotonię, niedotlenienie, depresję ośrodkowego układu nerwowego, ruchy kloniczne, inne zaburzenia ruchowe i zatrzymanie moczu [1].

Przeciwwskazanie dotyczy również okresu karmienia piersią. Cetyryzyna, główny metabolit hydroksyzyny, przenika do mleka matki, a dokumentacja opisuje ciężkie działania niepożądane u karmionych niemowląt. Jeżeli leczenie hydroksyzyną jest konieczne, karmienie piersią należy przerwać po uzgodnieniu postępowania z lekarzem [1]. Nie należy samodzielnie rozpoczynać ani odstawiać leku w ciąży lub podczas karmienia piersią.

Przy łagodnych zawrotach głowy należy usiąść lub położyć się, aby ograniczyć ryzyko upadku, i nie prowadzić pojazdu. Jeżeli stan na to pozwala, można wykonać ponowny pomiar po kilku minutach odpoczynku. Nie należy przyjmować kolejnej dawki ani samodzielnie modyfikować leków na ciśnienie bez porady medycznej. Wynik pomiaru zawsze należy interpretować łącznie z samopoczuciem i objawami pacjenta.

Pilnej oceny wymaga omdlenie, utrzymująca się duszność, kołatanie serca, ból w klatce piersiowej, zaburzenia świadomości, drgawki, bardzo nasilone osłabienie lub objawy reakcji anafilaktycznej. Leczenie hydroksyzyną należy przerwać, jeśli pojawiają się objawy mogące wskazywać na zaburzenia rytmu serca, i natychmiast szukać pomocy medycznej [3].

Jeśli spadki ciśnienia powtarzają się albo pacjent przyjmuje leki kardiologiczne, przeciwdepresyjne, przeciwpsychotyczne lub uspokajające, warto omówić pełną listę preparatów z lekarzem. Podczas konsultacji można przedstawić zapis ciśnienia i tętna, godziny przyjęcia leku, objawy i choroby współistniejące. Jeżeli lekarz uzna farmakoterapię za zasadną, może wystawić receptę online; decyzja zależy od indywidualnej oceny medycznej.