Ból żołądka w ciąży – normalna przypadłość czy niepokojący objaw?

Z artykułu dowiesz się, kiedy ból żołądka w ciąży bywa normalną przypadłością, jak zmienia się w kolejnych trymestrach, co na ból żołądka w ciąży można przyjąć bezpiecznie oraz które niepokojące objawy wymagają pilnej konsultacji lekarskiej.

• Łagodny ból żołądka w ciąży często wiąże się z refluksem, niestrawnością, zaparciem, wzdęciami lub rozciąganiem więzadeł.
• Ból ustępujący po odpoczynku, wypróżnieniu, oddaniu gazów albo zmianie pozycji zwykle nie wskazuje na nagłe zagrożenie, ale nawracające dolegliwości warto skonsultować.
• Ostry ból żołądka, silny ból brzucha, krwawienie z dróg rodnych, gorączka, omdlenie, wyciek płynu, regularne skurcze lub uporczywe wymioty wymagają pilnej oceny [1].
• Po 20. tygodniu ból pod prawym łukiem żebrowym z podwyższonym ciśnieniem, bólem głowy lub zaburzeniami widzenia może wskazywać na stan przedrzucawkowy [3].
• Leków i preparatów ziołowych nie należy przyjmować samodzielnie tylko dlatego, że są dostępne bez recepty.

Gdy objawy nie są alarmowe, ale budzą niepokój przyszłej mamy, ich charakter można omówić podczas konsultacji z ginekologiem online. Nagły lub nasilający się ból wymaga jednak badania stacjonarnego.

Łagodny i krótkotrwały ból żołądka w ciąży może mieć charakter fizjologiczny. Hormony ciążowe wpływają na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, a rozluźnienie mięśni między żołądkiem i przełykiem sprzyja refluksowi. W późniejszym okresie ciąży rosnąca macica uciska narządy wewnętrzne, dlatego pojawiają się uczucie pełności, zgaga, odbijanie i inne dolegliwości trawienne [2].

Żołądek znajduje się głównie w nadbrzuszu, pod klatką piersiową i lewym łukiem żebrowym. Ból w dolnej części brzucha częściej może pochodzić z jelit, więzadeł, dróg moczowych lub macicy. Skurcze Braxtona-Hicksa są skurczami macicy, a nie skurczami żołądka.

Za łagodnym charakterem przemawia ból niewielki, krótkotrwały i ustępujący po odpoczynku, wypróżnieniu, oddaniu gazów lub zmianie pozycji ciała. Jeżeli ból żołądka trwa dłuższy czas, wraca albo ogranicza codzienne funkcjonowanie przyszłej mamy, warto skonsultować go z lekarzem prowadzącym ciążę.

W 2. trymestrze ból żołądka w ciąży może wynikać z refluksu, zaparcia, powiększania się macicy i przesuwania narządów jamy brzusznej. W 2 trymestrze może też pojawić się kłujący ból po bokach, łagodniejący po odpoczynku lub zmianie pozycji.

Po 20. tygodniu ból w górnej części brzucha nie powinien być bagatelizowany, szczególnie jeśli współwystępuje z wysokim ciśnieniem krwi, obecnością białka w moczu, silnym bólem głowy, zaburzeniami widzenia lub nagłym obrzękiem. Może to wskazywać na stan przedrzucawkowy [3].

W 3. trymestrze ból żołądka w ciąży często wiąże się z uciskiem macicy na żołądek i nasileniem refluksu. W III trymestrze zgaga i uczucie pełności bywają bardziej dokuczliwe, a duże ilości jedzenia mogą nasilać ból po posiłku [2].

Nie każdy ostry ból żołądka w III trymestrze ma łagodne podłoże. Stały ból brzucha, krwawienie i częste skurcze mogą oznaczać odklejenie łożyska. Regularne skurcze przed 37. tygodniem mogą wskazywać na poród przedwczesny [1]. Skurcze Braxtona-Hicksa są zwykle nieregularne i nie narastają, ale każdą wątpliwość przyszłej mamy warto skonsultować.

Sposoby na ból żołądka zależą od jego przyczyny. Dla przyszłej mamy najbezpieczniejsze są najpierw proste zmiany nawyków. Przy łagodnej niestrawności lub refluksie pomocne bywają niewielkie porcje i częstsze posiłki, unikanie potraw ciężkostrawnych, tłustych lub bardzo pikantnych oraz niekładzenie się przez około 3 godziny po jedzeniu. W pozycji leżącej można unieść głowę i barki; u części kobiet pomaga spanie na lewym boku [2].

Zmiana diety powinna opierać się na obserwacji wyzwalaczy. Napoje gazowane mogą nasilać pełność i wzdęcia, dlatego warto je ograniczyć, jeśli pogarszają objawy [7]. Przy nudnościach zaleca się często popijać małe ilości płynów. Imbir można rozważyć przy łagodnych lub umiarkowanych nudnościach, ale nie jest on leczeniem ostrego bólu żołądka [5].

Leki zobojętniające kwas i alginiany są stosowane w czasie ciąży, lecz nie każdy preparat jest odpowiedni. Dobór należy omówić z lekarzem lub farmaceutą, a antacidów nie przyjmować w ciągu 2 godzin od kwasu foliowego lub żelaza [2]. Nie należy samodzielnie sięgać po niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak ibuprofen lub naproksen; FDA zaleca unikanie ich od około 20. tygodnia, chyba że lekarz zdecyduje inaczej [6].

Domowe sposoby nie mogą opóźniać konsultacji, jeśli ból żołądka w ciąży jest silny, narasta lub towarzyszą mu objawy alarmowe. Odpowiednie leczenie zależy od rozpoznania przyczyny.

Pilnej konsultacji wymaga ból żołądka w ciąży, który jest nagły, bardzo silny, nasila się albo nie ustępuje po 30–60 minutach odpoczynku. Należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza lub oddziału położniczego, jeśli występują także:

• krwawienie z dróg rodnych, wyciek płynu lub nietypowa wydzielina;
• regularne skurcze, twardnienie brzucha albo silny ból pleców;
• gorączka, dreszcze lub ból podczas oddawania moczu;
• uporczywe wymioty, odwodnienie, omdlenie lub zawroty głowy;
• ból pod prawym łukiem żebrowym z bólem głowy, zaburzeniami widzenia, nadciśnieniem lub białkomoczem;
• osłabienie ruchów dziecka, jeśli były już regularnie odczuwane.

Ostry ból brzucha z krwawieniem może oznaczać poważniejsze stany, takie jak ciąża pozamaciczna lub odklejenie łożyska. W sytuacji omdlenia, nasilonego krwawienia, duszności albo nagłego, nieustępującego bólu należy wezwać pomoc ratunkową [1]. Szybka ocena służy bezpieczeństwu matki i dziecka.